Spółki zatrudniające osoby z niepełnosprawnościami mogą otrzymywać dofinansowania do wynagrodzeń z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Zdarza się jednak, że pomoc ta jest wstrzymywana – m.in. z powodu złej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa lub całej grupy kapitałowej. W praktyce problem pojawia się wtedy, gdy jeden z podmiotów powiązanych popada w trudności, np. ogłasza upadłość.
W tym poradniku wyjaśniam:
- kiedy PFRON może odmówić dofinansowania,
- jak rozumieć „przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji”,
- dlaczego analizowana jest nie tylko spółka wnioskująca, ale cała grupa kapitałowa,
- co może zrobić pracodawca w przypadku odmowy.
Kiedy PFRON bada sytuację ekonomiczną pracodawcy?
Dofinansowania do wynagrodzeń nie przysługują automatycznie. Prezes Zarządu PFRON ma obowiązek sprawdzić, czy pracodawca (a także podmioty z nim powiązane) nie znajdują się w trudnej sytuacji finansowej.
Podstawą jest rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r., które w art. 2 pkt 18 definiuje pojęcie „przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji”.
👉 Ocenie podlegają sprawozdania finansowe za trzy ostatnie lata obrotowe, sporządzone zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości.
Czym jest „przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji”?
Zgodnie z art. 2 pkt 18 rozporządzenia 651/2014:
„Przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z następujących okoliczności (…)”
Dla spółek kapitałowych (sp. z o.o., S.A., S.K.A.) przykładem takiej sytuacji jest utrata ponad połowy kapitału zakładowego wskutek poniesionych strat.
Co istotne – rozporządzenie wyraźnie wskazuje, że pomoc publiczna nie może być przyznana przedsiębiorstwom w trudnej sytuacji.
Dlaczego analizuje się także podmioty powiązane?
Do końca 2014 r. sprawdzano wyłącznie kondycję finansową spółki składającej wniosek. Od 2015 r. – na podstawie rozporządzenia UE – badaniu podlegają także wszystkie podmioty powiązane w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 651/2014.
Oznacza to, że jeżeli:
- spółka dominująca należy do grupy,
- a jedna ze spółek zależnych ogłosi upadłość lub spełnia przesłanki „przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji”,
to PFRON może odmówić wsparcia całej grupie.
📌 Wyjątek: mikro- i mali przedsiębiorcy ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis nie muszą przedstawiać sprawozdań podmiotów powiązanych.
Przykład z praktyki
Spółka Alfa sp. z o.o. z Warszawy zatrudnia osoby z niepełnosprawnościami i od lat korzysta z dofinansowania z PFRON. Wchodzi jednak w skład grupy kapitałowej, w której spółka zależna Beta S.A. w październiku 2016 r. ogłosiła upadłość.
PFRON odmówił Alfie dalszego dofinansowania, uzasadniając to trudną sytuacją ekonomiczną całej grupy.
Spółka Alfa argumentowała, że po ogłoszeniu upadłości utraciła faktyczną kontrolę nad Betą, a więc nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji.
W takiej sytuacji jedynym rozwiązaniem jest złożenie wyjaśnień w indywidualnym postępowaniu przed PFRON lub odwołanie się od decyzji. Spółka może próbować wykazać, że utrata kontroli nad upadłym podmiotem powoduje, iż nie należy go już uwzględniać przy ocenie kondycji finansowej grupy.
Co może zrobić pracodawca w przypadku odmowy?
- Złożyć odwołanie od decyzji PFRON – wskazując, że spółka zależna nie powinna być uwzględniana w ocenie (np. z powodu utraty kontroli w wyniku upadłości).
- Przedstawić dokumenty finansowe potwierdzające dobrą kondycję dominującej spółki.
- Powołać się na orzecznictwo i interpretacje – m.in. stanowisko Ministerstwa Pracy z 19.09.2014 r. (BON-I-0702-12-3-PM/EW/14), które podkreśla, że to organ udzielający pomocy musi weryfikować definicję przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji.
Podstawa prawna
- art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r.
- Załącznik nr I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014
- ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. 2023 poz. 120 ze zm.)
Tematy porad zawartych w poradniku
- odmowa dofinansowania PFRON a trudna sytuacja ekonomiczna
- grupa kapitałowa a dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych
- przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji – definicja i konsekwencje
- odwołanie od decyzji PFRON w sprawie dofinansowania
Linki do źródeł
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014: EUR-Lex
- Ustawa o rachunkowości: sejm.gov.pl
- PFRON – dofinansowania do wynagrodzeń: pfron.org.pl