Zawarcie umowy między dłużnikiem a nadzorcą układu to kluczowy etap w procedurze zmierzającej do zatwierdzenia układu z wierzycielami. To właśnie na jej podstawie doradca restrukturyzacyjny uzyskuje uprawnienia i obowiązki wynikające z ustawy – a więc staje się nadzorcą układu. Warto jednak wiedzieć, od kiedy umowa ta zaczyna wywoływać skutki i jakie postanowienia w tym zakresie mogą znaleźć się w jej treści.
Kto może być nadzorcą układu?
Zgodnie z „art. 210 ust. 1 ustawy – Prawo restrukturyzacyjne” dłużnik, w celu przygotowania propozycji układowych, zebrania głosów wierzycieli oraz złożenia wniosku o zatwierdzenie układu, zawiera umowę o sprawowanie nadzoru nad przebiegiem postępowania z osobą spełniającą wymogi określone w „art. 24 ustawy – Prawo restrukturyzacyjne”. Tą osobą jest doradca restrukturyzacyjny posiadający odpowiednią licencję.
W praktyce oznacza to, że bez zawarcia umowy z doradcą restrukturyzacyjnym nie jest możliwe skuteczne przeprowadzenie postępowania o zatwierdzenie układu.
Od kiedy nadzorca układu pełni swoją funkcję?
Zgodnie z „art. 210 ust. 2 ustawy – Prawo restrukturyzacyjne”:
„Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, nadzorca układu pełni swoją funkcję od dnia zawarcia umowy”.
Oznacza to, że co do zasady doradca restrukturyzacyjny uzyskuje status nadzorcy układu od dnia podpisania umowy. Istnieje jednak możliwość wprowadzenia innych postanowień w tym zakresie.
Niedopuszczalne postanowienia – wsteczna data rozpoczęcia funkcji
Umowa nie może przewidywać, że doradca restrukturyzacyjny pełnił funkcję nadzorcy układu przed jej zawarciem. Dlaczego? Ponieważ wszelkie działania podejmowane przed podpisaniem umowy nie mają podstawy w ustawie i byłyby wykonywane wyłącznie:
- bezumownie – bez formalnego umocowania,
- na podstawie innej umowy (np. doradztwa).
Jeśli w umowie wskazano by wcześniejszą datę niż dzień jej podpisania, można by to interpretować wyłącznie jako potwierdzenie wcześniejszego ustnego zawarcia umowy. Teoretycznie jest to możliwe, ponieważ przepisy nie wymagają szczególnej formy dla tego typu umowy. W praktyce jednak takie rozwiązanie jest bardzo rzadko spotykane i nie ma większego znaczenia dla przebiegu postępowania.
Dopuszczalne postanowienia – późniejsza data rozpoczęcia funkcji
W pełni dopuszczalne jest natomiast wskazanie w umowie daty późniejszej niż dzień jej zawarcia jako momentu rozpoczęcia pełnienia funkcji przez nadzorcę układu. W takim przypadku:
- sama umowa obowiązuje już od dnia podpisania,
- jednak doradca restrukturyzacyjny staje się nadzorcą układu dopiero od wskazanej daty,
- od tego dnia przysługują mu uprawnienia i obowiązki określone w ustawie.
Takie rozwiązanie daje stronom elastyczność i możliwość dostosowania rozpoczęcia faktycznego nadzoru do potrzeb przedsiębiorcy.
Przykład praktyczny
Spółka produkcyjna „Metal-Pol” z Katowic, mająca problemy z płynnością finansową, zawarła 10 marca 2024 r. umowę z licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym, który miał pełnić funkcję nadzorcy układu. W umowie wskazano jednak, że faktyczne objęcie tej funkcji nastąpi dopiero od 1 kwietnia 2024 r.
Dzięki temu spółka zyskała kilka tygodni na przygotowanie wewnętrznych analiz i dokumentacji, zanim formalnie rozpoczęło się postępowanie o zatwierdzenie układu. Nadzorca od 1 kwietnia mógł już wykonywać wszystkie ustawowe obowiązki, w tym weryfikację propozycji układowych i zbieranie głosów wierzycieli.
Podsumowanie
- Umowa o sprawowanie nadzoru jest niezbędnym elementem procedury zatwierdzenia układu.
- Doradca restrukturyzacyjny co do zasady staje się nadzorcą układu z dniem podpisania umowy.
- Niedopuszczalne jest cofnięcie daty rozpoczęcia funkcji na dzień wcześniejszy niż podpisanie umowy.
- Możliwe jest natomiast przesunięcie tej daty na termin późniejszy.
Podstawa prawna
- art. 24 – ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne
- art. 210 ust. 1 – ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne
- art. 210 ust. 2 – ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne
Tematy porad zawartych w poradniku
- umowa między dłużnikiem a nadzorcą układu
- kiedy nadzorca układu rozpoczyna pełnienie funkcji
- elastyczne postanowienia w umowie o nadzór restrukturyzacyjny