Postępowania sądowe w sprawach restrukturyzacyjnych i upadłościowych odgrywają kluczową rolę dla przedsiębiorców w trudnej sytuacji finansowej. Niestety, praktyka pokazuje, że proces ten trwa często znacznie dłużej, niż przewiduje to prawo. Poniżej przedstawiamy analizę czasu trwania postępowań do momentu wydania postanowienia przez sąd I instancji, opartą na danych z akt oraz sprawozdań Ministerstwa Sprawiedliwości.
Średni czas trwania postępowań sądowych
Badania akt wskazują, że średni czas postępowania sądowego wyniósł 147 dni, przy czym mediana (czyli najczęściej spotykany czas) wyniosła 114 dni. To zdecydowanie za długo, biorąc pod uwagę ustawowe terminy.
Warto zauważyć, że analizie poddano pierwsze sprawy prowadzone w systemie Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ), który na początku funkcjonował bardzo słabo. Problemy techniczne mogły znacząco wydłużać sprawy, ale nie były one jedyną przyczyną przewlekłości.
👉 Największe różnice widać pomiędzy sądami:
- Płock – średni czas rozpoznania sprawy: 38 dni,
- Gdańsk – średni czas: 210 dni.
Tak duża dysproporcja wskazuje na różnice w organizacji pracy, zarządzaniu wydziałami i równomierności obciążenia sędziów.
Jak wyglądały terminy w praktyce?
W 2023 roku spośród 1149 spraw zakończonych merytorycznie jedynie 23 sprawy rozpoznano w ustawowym terminie dwóch tygodni.
Rozkład czasowy wyglądał następująco:
- 42% spraw (265) – rozpoznane w ciągu 3 miesięcy,
- 31% spraw (362) – od 3 do 6 miesięcy,
- 22% spraw (251) – od 6 do 12 miesięcy,
- 3,8% spraw (44) – pomiędzy 12 a 24 miesiącami.
Dla porównania, w 2021 roku statystyki były znacznie gorsze:
- tylko 6,5% spraw (51) zakończyło się w ciągu 3 miesięcy,
- aż 60% (468) trwało od 3 do 6 miesięcy,
- 31% (242) od 6 do 12 miesięcy,
- 1,5% (11) ponad rok.
Poprawa w latach 2021–2023
Porównanie danych pokazuje znaczącą poprawę tempa rozpoznawania wniosków o zatwierdzenie układu:
- odsetek spraw zakończonych w ciągu 3 miesięcy wzrósł siedmiokrotnie (z 6,5% do 42%),
- zmalał udział spraw trwających od 3 do 6 miesięcy (z 60% do 31%).
To dowód, że postępowania stają się coraz bardziej efektywne. Przyczyn należy szukać m.in. w:
- lepszym funkcjonowaniu systemu KRZ,
- możliwym zwiększeniu liczby sędziów i asystentów,
- zmianach organizacyjnych w wydziałach sądowych.
Dlaczego czas postępowania ma znaczenie?
Skrócenie postępowania sądowego ma ogromny wpływ na skuteczność restrukturyzacji.
- Przedsiębiorcy szybciej uzyskują możliwość wdrożenia układu.
- Wierzyciele mogą wcześniej otrzymać spłatę należności.
- Cały proces staje się bardziej przewidywalny i mniej ryzykowny dla obu stron.
📄 Przykład praktyczny
Spółka budowlana „Domex” z Olsztyna złożyła wniosek o zatwierdzenie układu w 2021 r. Postępowanie trwało prawie rok, przez co część kontrahentów w tym czasie wszczęła egzekucję komorniczą. To utrudniło skuteczną restrukturyzację i spółka musiała ogłosić upadłość. W analogicznej sprawie w 2023 r. przedsiębiorca z Torunia zakończył postępowanie w 3,5 miesiąca – układ wszedł w życie, a wierzyciele zaczęli otrzymywać spłaty już po pół roku.
Podstawa prawna
- art. 334 ust. 1 – ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne
(„Sąd rozpoznaje wniosek o zatwierdzenie układu niezwłocznie, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia jego złożenia wraz ze sprawozdaniem nadzorcy układu”).
Podsumowanie
- Średni czas trwania postępowań sądowych w sprawach restrukturyzacyjnych wciąż przekracza ustawowe terminy.
- W 2023 r. widać jednak wyraźną poprawę w porównaniu do 2021 r. – szczególnie skrócenie postępowań do 3 miesięcy.
- Największe różnice występują między poszczególnymi sądami – potrzebne są badania nad organizacją pracy i równym obciążeniem sędziów.
- Szybsze rozpoznawanie wniosków o zatwierdzenie układu poprawia skuteczność restrukturyzacji i zwiększa poziom zaspokojenia wierzycieli.
Tematy zawarte w poradniku
- czas trwania postępowania restrukturyzacyjnego
- jak długo trwa zatwierdzenie układu przez sąd
- postępowanie sądowe w restrukturyzacji 2023
- przewlekłość postępowań restrukturyzacyjnych