Egzekucja z praw własności przemysłowej, takich jak patenty czy znaki towarowe, to temat coraz istotniejszy dla przedsiębiorców działających w innowacyjnych branżach. Wielu właścicieli firm nie zdaje sobie sprawy, że ich prawa z rejestracji mogą stać się przedmiotem zajęcia komorniczego. W tym poradniku wyjaśniam, jak wygląda procedura zajęcia przez komornika praw własności przemysłowej, na co trzeba uważać i jakie praktyczne skutki niesie to dla dłużnika oraz wierzyciela.
Na czym polega zajęcie prawa własności przemysłowej przez komornika?
Zajęcie przez komornika takich praw jak patent, prawo ochronne na znak towarowy, prawo z rejestracji wzoru użytkowego czy przemysłowego jest możliwe w ramach postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że jeśli przedsiębiorca zalega z płatnościami, wierzyciel może skierować egzekucję do jego majątkowych praw własności przemysłowej.
W praktyce oznacza to, że:
- Komornik przesyła zawiadomienie o zajęciu prawa dłużnikowi.
- Dodatkowo ma obowiązek poinformować Urząd Patentowy RP, by wpisano do odpowiedniego rejestru informację o zajęciu (art. 910¹ k.p.c.).
- Zajęcie jest skuteczne już w chwili doręczenia zawiadomienia dłużnikowi (art. 910 § 3 k.p.c.), a nie dopiero po dokonaniu wpisu w rejestrze.
Przykład 1
Pan Krzysztof prowadzi firmę technologiczną w Łodzi. Ma zarejestrowany patent na innowacyjne rozwiązanie w zakresie monitoringu. W związku z zaległością wobec wierzyciela, komornik wszczyna egzekucję i dokonuje zajęcia patentu. Komornik wysyła zawiadomienie do Pana Krzysztofa oraz przesyła wniosek o wpis zajęcia do Urzędu Patentowego. Dla skuteczności zajęcia wystarczające jest doręczenie zawiadomienia dłużnikowi, ale wpis w rejestrze jest istotny dla ochrony praw osób trzecich.
Obowiązek wpisu informacji o zajęciu do rejestru
Zgodnie z art. 910¹ k.p.c., po zajęciu prawa własności przemysłowej komornik musi przesłać do Urzędu Patentowego RP wniosek o wpis informacji o zajęciu do właściwego rejestru (np. rejestru patentów, wzorów użytkowych, znaków towarowych itd.).
- Wpis do rejestru nie jest warunkiem skuteczności zajęcia, ale ma kluczowe znaczenie dla osób trzecich – np. potencjalnych nabywców praw.
- W praktyce oznacza to, że osoba, która działała w zaufaniu do treści rejestru i nie wiedziała o zajęciu, może się powoływać na domniemanie prawdziwości wpisu.
Przykład 2
Spółka Agro-Plus z Poznania posiada prawo ochronne na znak towarowy. Komornik zajmuje to prawo w toku egzekucji, informując zarówno dłużnika, jak i Urząd Patentowy. Jednak potencjalny nabywca, sprawdzając rejestr, nie znajduje informacji o zajęciu (bo wpis nie został jeszcze dokonany). Jeśli zdecyduje się nabyć to prawo w dobrej wierze, sąd może uznać, że działał w zaufaniu do rejestru.
Domniemanie prawdziwości wpisów w rejestrach własności przemysłowej
W polskim prawie, zgodnie z art. 228 ust. 4 ustawy – Prawo własności przemysłowej, przyjmuje się domniemanie, że wpisy w rejestrach Urzędu Patentowego są prawdziwe, a każdy zna ich treść. To bardzo ważne dla obrotu gospodarczego.
- Jeśli zajęcie nie zostanie ujawnione w rejestrze, osoba trzecia, która działała w dobrej wierze, może być chroniona przez prawo.
- By obalić domniemanie znajomości treści rejestru, trzeba przedstawić przekonujące dowody, że osoba trzecia rzeczywiście nie znała wpisów.
⚠️ Uwaga: Dopóki nie zostaną przedstawione takie dowody, domniemanie prawdziwości wpisu i znajomości jego treści jest wiążące.
Rejestry prowadzone przez Urząd Patentowy RP
Urząd Patentowy RP prowadzi następujące rejestry, do których komornik może zgłosić zajęcie:
- Rejestr patentowy
- Rejestr dodatkowych praw ochronnych
- Rejestr wzorów użytkowych
- Rejestr wzorów przemysłowych
- Rejestr znaków towarowych
- Rejestr oznaczeń geograficznych
- Rejestr topografii układów scalonych
Każde z tych praw może stać się przedmiotem zajęcia komorniczego – pamiętaj o tym, prowadząc działalność opartą na własności intelektualnej!
Podsumowanie – co warto zapamiętać?
- Zajęcie prawa własności przemysłowej jest skuteczne już w chwili doręczenia zawiadomienia dłużnikowi.
- Komornik ma obowiązek przesłać wniosek o wpis zajęcia do odpowiedniego rejestru prowadzonego przez Urząd Patentowy RP.
- Wpis w rejestrze chroni osoby trzecie działające w dobrej wierze, opierające się na treści rejestru.
- Domniemanie prawdziwości wpisów w rejestrze jest silne – obalenie go wymaga przedstawienia wiarygodnych dowodów.
- Każde prawo własności przemysłowej wpisane do rejestru Urzędu Patentowego RP może zostać zajęte przez komornika.
Podstawa prawna
- art. 910 § 3, art. 910¹, art. 910 § 4 – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
- art. 228 ust. 1, ust. 4 – ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej
Tematy porad zawartych w poradniku
- zajęcie patentu przez komornika
- egzekucja z prawa ochronnego na znak towarowy
- wpis zajęcia do rejestru Urzędu Patentowego
- ochrona osób trzecich w obrocie prawami własności przemysłowej
Przydatne adresy urzędowe
- https://www.uprp.gov.pl – Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej
- https://www.komornik.pl – Krajowa Rada Komornicza
- https://isap.sejm.gov.pl – Internetowy System Aktów Prawnych