Egzekucja z rachunku bankowego to jedno z najskuteczniejszych narzędzi dochodzenia wierzytelności. Wielu wierzycieli i przedsiębiorców staje jednak przed pytaniami: jak wszcząć egzekucję z rachunku bankowego dłużnika? Jakie są obowiązki komornika, banku oraz samego wierzyciela? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w poniższym poradniku, gdzie przedstawiamy najważniejsze zasady, praktyczne wskazówki i wyjaśnienia na podstawie obowiązujących przepisów.
Na czym polega egzekucja z rachunku bankowego?
Egzekucja z rachunku bankowego polega na zajęciu środków zgromadzonych przez dłużnika w banku. W praktyce to bank – a nie pracodawca, jak przy egzekucji z wynagrodzenia – wykonuje czynności związane z przekazaniem środków na rzecz wierzyciela. Decyzję o zajęciu rachunku podejmuje komornik, który wysyła do banku zawiadomienie o zajęciu.
Dlaczego temat jest istotny?
Zajęcie rachunku bankowego jest szybkim i skutecznym sposobem odzyskania pieniędzy, zwłaszcza gdy inne metody egzekucji zawodzą lub dłużnik nie posiada majątku w postaci nieruchomości czy ruchomości. Warto więc wiedzieć, jakie są procedury, jakie prawa ma wierzyciel oraz kiedy i w jaki sposób komornik może wszcząć egzekucję z rachunku.
Kto może wszcząć egzekucję z rachunku bankowego?
Wierzycielem może być zarówno osoba fizyczna, firma, jak i inna instytucja, posiadająca tytuł wykonawczy (np. prawomocny wyrok sądu zaopatrzony w klauzulę wykonalności). Egzekucję wszczyna się na wniosek wierzyciela złożony do komornika. Właściwy komornik to co do zasady ten, w którego rewirze znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba dłużnika.
Przykład praktyczny:
Przykład 1:
Firma „Biuro Usług Finansowych Nowak” z Gorzowa Wielkopolskiego uzyskała prawomocny wyrok przeciwko swojemu kontrahentowi – spółce „TechMarket” z Poznania. Mimo prób polubownego rozwiązania sprawy, dług nie został uregulowany. Wierzyciel postanawia skierować wniosek o wszczęcie egzekucji do komornika sądowego w Poznaniu, właściwego dla siedziby dłużnika.
Przykład 2:
Pani Katarzyna Zielińska z Lublina pożyczyła pieniądze swojej znajomej, ale ta nie oddała długu. Pani Katarzyna uzyskała nakaz zapłaty z klauzulą wykonalności i złożyła wniosek do komornika w miejscu zamieszkania dłużniczki. Komornik może zająć rachunek bankowy dłużniczki, nawet jeśli nie zna numeru rachunku – wystarczą jej dane osobowe.
Wybór komornika – jakie masz możliwości?
Od 1 stycznia 2019 r. obowiązują nowe zasady wyboru komornika przez wierzyciela. Zgodnie z art. 759^1 Kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 10 ustawy o komornikach sądowych, wierzyciel może wybrać komornika na terenie właściwości sądu apelacyjnego, w którym znajduje się siedziba kancelarii komornika właściwego miejscowo dla dłużnika.
Ograniczenia w wyborze komornika:
Komornik wybrany przez wierzyciela ma prawo odmówić wszczęcia egzekucji, jeżeli:
- ma zaległości w prowadzonych sprawach przekraczające 6 miesięcy (chyba że w poprzednim roku przyjął mniej niż 1000 spraw),
- liczba spraw w danym roku przekroczyła 2500, a skuteczność egzekucji nie przekroczyła 35%,
- liczba wszystkich spraw w danym roku przekroczyła 5000.
Dla odmowy wystarczy spełnienie jednego z tych warunków.
Jak przygotować wniosek o wszczęcie egzekucji z rachunku bankowego?
Wniosek o wszczęcie egzekucji powinien zawierać:
- Wskazanie wierzyciela i dłużnika – zgodnie z tytułem wykonawczym,
- Opis żądanego świadczenia (kwota i podstawa prawna),
- Tytuł wykonawczy (np. wyrok, nakaz zapłaty) – należy załączyć oryginał lub urzędowo poświadczony odpis,
- Zakres egzekucji – od 2016 roku nie trzeba wskazywać szczegółowego sposobu egzekucji (np. „egzekucja z rachunku bankowego”), ponieważ decyzję o wyborze metody podejmuje komornik.
Uwaga:
Zgodnie z art. 797 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego:
„We wniosku o wszczęcie egzekucji lub żądaniu przeprowadzenia egzekucji z urzędu wskazuje się świadczenie, które ma być spełnione; do wniosku lub żądania dołącza się tytuł wykonawczy.”
Czy musisz znać numer rachunku bankowego dłużnika?
Nie, nie jest to konieczne! Przepisy wskazują wyraźnie, że zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego jest skuteczne także wtedy, gdy numer rachunku nie został wskazany – wystarczą dane dłużnika zgodne z tytułem wykonawczym (np. imię, nazwisko, PESEL). Potwierdza to art. 889 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego.
Przykład:
Pan Jarosław K. prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą zlecił komornikowi egzekucję od nierzetelnego klienta. Nie znał numerów rachunków bankowych dłużnika, ale we wniosku wskazał imię, nazwisko oraz numer PESEL dłużnika. Komornik skutecznie zajął środki z rachunków dłużnika.
Jakie obowiązki mają bank i komornik podczas egzekucji?
- Bank po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego jest zobowiązany do niezwłocznego zablokowania środków na wszystkich rachunkach dłużnika, które są możliwe do zidentyfikowania na podstawie przekazanych danych.
- Jeżeli dane dłużnika budzą wątpliwości (np. kilka osób o tych samych danych), bank zawiadamia komornika, który może wezwać wierzyciela do podania dodatkowych informacji.
- Bank nie udziela informacji o innych rachunkach dłużnika niż te, które zostały zajęte – nie ma takiego obowiązku z mocy prawa.
- Komornik może wystąpić do banku lub do samego dłużnika o dodatkowe informacje, jeżeli zajęcie rachunku jest utrudnione przez niepełne dane lub tajemnicę bankową.
O czym jeszcze musisz pamiętać?
- Zajęciu podlegają wszystkie rachunki bankowe dłużnika, które bank jest w stanie zidentyfikować na podstawie otrzymanych danych.
- Egzekucja dotyczy nie tylko rachunków rozliczeniowych, ale również kont oszczędnościowych i innych form rachunków bankowych, np. rachunków powierniczych.
- Wierzyciel powinien przekazać komornikowi jak najwięcej informacji o dłużniku, aby ułatwić skuteczne zajęcie środków (np. adres, NIP, REGON, PESEL, jeśli są znane).
Podsumowanie – najważniejsze wskazówki
- Egzekucja z rachunku bankowego to szybki i efektywny sposób odzyskania należności, jeśli dłużnik posiada środki w banku.
- Wierzyciel nie musi znać numeru rachunku bankowego dłużnika – wystarczą dane z tytułu wykonawczego.
- Możesz wybrać komornika, ale tylko w ramach właściwości sądu apelacyjnego oraz przy spełnieniu określonych warunków.
- Komornik i bank mają jasno określone obowiązki – warto znać swoje prawa i korzystać z dostępnych narzędzi do odzyskania należności.
Podstawa prawna
- Art. 797 § 1, art. 889 § 1 pkt 1, art. 893^1, art. 893^2, art. 759^1, art. 28 Kodeksu postępowania cywilnego
- Art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych
- Art. 104 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe
Tematy porad zawartych w poradniku
- egzekucja z rachunku bankowego krok po kroku
- wybór komornika egzekucja 2025
- jak odzyskać dług przez komornika
- bankowe zajęcie konta dłużnika