Egzekucja z rachunku bankowego to jedna z najczęściej stosowanych metod odzyskiwania należności. Jej popularność wynika z prostoty, szybkości oraz wysokiej skuteczności – zarówno w przypadku egzekucji sądowej, jak i administracyjnej. Z punktu widzenia przedsiębiorcy czy osoby fizycznej istotne jest zrozumienie, czym dokładnie jest egzekucja z rachunku bankowego, na jakich zasadach się odbywa, jakie rachunki mogą zostać objęte egzekucją oraz jakie są jej skutki i ograniczenia. Dzięki tej wiedzy możesz lepiej chronić swoje interesy, zarówno jako wierzyciel, jak i potencjalny dłużnik.
Czym jest egzekucja z rachunku bankowego i dlaczego jest tak istotna?
Egzekucja z rachunku bankowego polega na zajęciu przez komornika wierzytelności, jaką posiadacz rachunku (dłużnik) ma wobec banku z tytułu zgromadzonych środków. Oznacza to, że to nie same pieniądze na koncie, lecz prawo do ich żądania od banku staje się przedmiotem zajęcia. Po skutecznym zajęciu, dłużnik nie może swobodnie dysponować całością środków na rachunku – wypłaty są ograniczone do wysokości zajęcia, a bank zobowiązany jest przekazać środki komornikowi na poczet spłaty należności.
Znaczenie tej formy egzekucji jest ogromne – pozwala szybko i skutecznie zaspokoić roszczenia wierzyciela bez konieczności prowadzenia długotrwałych i kosztownych postępowań dotyczących innych składników majątku dłużnika, takich jak nieruchomości czy ruchomości. Dla przedsiębiorców to narzędzie, które umożliwia sprawniejsze odzyskiwanie zaległych płatności, ale równocześnie – w razie własnych zaległości – może poważnie wpłynąć na bieżącą płynność finansową firmy.
Zasady egzekucji z rachunku bankowego – praktyczne wyjaśnienia
Na czym polega zajęcie rachunku bankowego?
- Przedmiot zajęcia – Zajęciu podlega wierzytelność, jaką dłużnik ma wobec banku z tytułu umowy rachunku bankowego (czyli prawo do środków zgromadzonych na rachunku, a nie „fizycznie” pieniądze).
- Blokada środków – Po zajęciu rachunku bankowego przez komornika dłużnik nie może wypłacać środków objętych zajęciem ani zlecać bankowi rozliczeń na kwotę zajętą (art. 889 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego).
- Zakres – Zajęcie może dotyczyć każdego rachunku bankowego prowadzonego przez bank z siedzibą w Polsce – bez względu na walutę rachunku, jego nazwę, przeznaczenie czy rodzaj (rachunek bieżący, lokata, rachunek oszczędnościowy, wspólny rachunek przedsiębiorstwa itp.).
Przykład 1 (przedsiębiorca):
Firma transportowa „SpeedBus” z Gdańska zalegała ze spłatą faktur wobec dostawcy części. Po uzyskaniu tytułu wykonawczego, dostawca zlecił komornikowi egzekucję z rachunku firmowego „SpeedBus”. Komornik zajmuje środki na rachunku, blokując wypłaty w zakresie zadłużenia i przekazuje należność wierzycielowi. W efekcie firma może nadal korzystać z konta, ale wyłącznie do wysokości środków niezajętych przez komornika.
Przykład 2 (osoba fizyczna):
Pani Maria z Wrocławia przegrała sprawę sądową i miała do spłaty zadłużenie. Komornik zajmuje jej konto oszczędnościowo-rozliczeniowe, przekazując bankowi nakaz przekazania określonej kwoty na rzecz wierzyciela. Pani Maria może swobodnie korzystać z reszty środków, które nie zostały objęte zajęciem.
Jakie rachunki bankowe mogą zostać objęte egzekucją?
- Rachunki rozliczeniowe (bieżące i pomocnicze)
- Rachunki lokat terminowych
- Rachunki oszczędnościowe i oszczędnościowo-rozliczeniowe (w tym rodzinne)
- Rachunki powiernicze (z ważnym wyjątkiem – o czym niżej)
- Rachunki prowadzone przez spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe (SKOK)
Zgodnie z przepisami, egzekucji podlegają wszystkie rodzaje rachunków bankowych prowadzonych przez banki działające w Polsce – bez względu na nazwę, walutę (PLN, EUR, USD itp.), typ klienta (firma, osoba fizyczna, jednostka samorządu), czy cel rachunku. Nie można umówić się z bankiem, że konkretny rachunek nie będzie podlegał egzekucji – taka klauzula jest nieskuteczna.
Uwaga praktyczna:
Jedyny wyjątek dotyczy rachunku powierniczego – zgodnie z art. 59 ust. 4 Prawa bankowego, środki zgromadzone na tym rachunku nie podlegają zajęciu w razie wszczęcia egzekucji przeciwko posiadaczowi rachunku. Wynika to z ochrony interesów powierzającego środki.
Egzekucja z rachunku w walucie obcej – zasady przeliczania
Jeśli egzekucja obejmuje rachunek prowadzony w walucie obcej (np. EUR, USD), bank zobowiązany jest przeliczyć zajętą kwotę na złote według kursu kupna tej waluty ogłoszonego przez NBP w dniu przekazania środków komornikowi (art. 889^1 Kodeksu postępowania cywilnego).
Wyjątek: jeżeli tytuł wykonawczy obejmuje świadczenie pieniężne, które musi być spełnione wyłącznie w walucie obcej (np. wyrok sądu nakazuje wypłatę w euro), wówczas bank przekazuje kwotę bezpośrednio w tej walucie – nie przelicza jej na złote.
Egzekucja z rachunku w praktyce – etapy postępowania
- Zajęcie rachunku bankowego przez komornika
Komornik przesyła bankowi zawiadomienie o zajęciu rachunku, określając kwotę objętą egzekucją. - Blokada środków na rachunku
Bank zobowiązany jest niezwłocznie zablokować środki do wysokości zajęcia. - Przekazanie środków wierzycielowi
Po upływie ustawowych terminów bank przekazuje zajętą kwotę na rzecz komornika (a ten – wierzycielowi).
Uproszczony kontakt komornika z bankiem
Wraz z postępem informatyzacji i nowelizacjami przepisów, proces egzekucji został znacząco przyspieszony – korespondencja między komornikiem a bankiem odbywa się w dużej mierze elektronicznie, co skraca czas reakcji i zwiększa efektywność postępowania.
Najczęściej zadawane pytania – praktyczne wskazówki
Czy egzekucja z rachunku bankowego oznacza zajęcie wszystkich pieniędzy?
Nie. Komornik zajmuje wierzytelność do wysokości wskazanej w tytule wykonawczym. Dłużnik może korzystać z reszty środków.
Czy egzekucja może objąć rachunki walutowe?
Tak – zarówno złotowe, jak i walutowe. Przeliczenie następuje według kursu NBP.
Czy bank zagraniczny z oddziałem w Polsce może być objęty egzekucją?
Tak, jeśli rachunek prowadzony jest przez oddział banku mający siedzibę na terytorium Polski. Egzekucja nie może być prowadzona w banku położonym za granicą.
Czy egzekucja dotyczy rachunku powierniczego?
Nie – środki na rachunku powierniczym nie podlegają zajęciu w razie egzekucji przeciwko posiadaczowi rachunku.
Podsumowanie – co warto zapamiętać?
- Egzekucja z rachunku bankowego to efektywny sposób odzyskiwania należności.
- Zajęciu podlega wierzytelność wobec banku, a nie same środki pieniężne.
- Przedmiotem zajęcia mogą być wszystkie rodzaje rachunków prowadzonych przez banki w Polsce – z wyjątkiem rachunków powierniczych.
- Rachunki walutowe podlegają egzekucji na takich samych zasadach jak rachunki złotowe, z zasadami przeliczenia według kursu NBP.
- Dłużnik może swobodnie korzystać ze środków znajdujących się ponad kwotą zajęcia.
- Egzekucja z rachunku bankowego jest procedurą uproszczoną, przyspieszoną przez informatyzację wymiaru sprawiedliwości.
- W przypadku kont prowadzonych za granicą konieczna jest międzynarodowa pomoc prawna.
Podstawa prawna
- art. 725–733 – Kodeks cywilny
- art. 888, art. 889–893^4, art. 889^1 – Kodeks postępowania cywilnego
- art. 49–62 – Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
- art. 59 ust. 4 – Prawo bankowe
- art. 833 § 6 i 7 – Kodeks postępowania cywilnego
- Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Tematy porad zawartych w poradniku
- egzekucja z rachunku bankowego 2025
- zajęcie konta firmowego przez komornika
- egzekucja komornicza z konta walutowego
- rodzaje rachunków bankowych a egzekucja
- wyłączenia rachunków spod egzekucji
Przydatne adresy urzędowe
- https://www.gov.pl/web/komornicy – informacje o komornikach sądowych
- https://www.knf.gov.pl/ – Komisja Nadzoru Finansowego, informacje o bankach
- https://www.nbp.pl/ – Narodowy Bank Polski, kursy walut
- https://isap.sejm.gov.pl/ – teksty ustaw (Prawo bankowe, KPC)
- https://www.gov.pl/web/podatki/egzekucja-administracyjna – egzekucja administracyjna