Zagadnienie samowolnej zmiany miejsca wykonywania pracy zdalnej przez pracownika nabiera coraz większego znaczenia – zwłaszcza po ugruntowaniu przepisów Kodeksu pracy dotyczących pracy zdalnej. Choć może wydawać się to błahą decyzją, w rzeczywistości niesie za sobą istotne skutki prawne, organizacyjne i odpowiedzialność dyscyplinarną. Ten poradnik wyjaśnia, co grozi pracownikowi za samowolną zmianę miejsca pracy zdalnej i jak powinien reagować pracodawca.
Samowolna zmiana miejsca pracy zdalnej – na czym polega problem?
Praca zdalna, choć elastyczna, podlega ściśle określonym zasadom. Jednym z kluczowych obowiązków pracownika jest przestrzeganie miejsca wykonywania pracy, uzgodnionego z pracodawcą. Zmiana tego miejsca bez zgody pracodawcy jest naruszeniem obowiązków pracowniczych i może prowadzić do poważnych konsekwencji, włącznie z wypowiedzeniem umowy lub nawet zwolnieniem dyscyplinarnym.
📌 Art. 67¹⁸ § 1 Kodeksu pracy jasno wskazuje:
„Praca zdalna jest wykonywana w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą.”
To oznacza, że samodzielna zmiana adresu, spod którego wykonywana jest praca zdalna – nawet na krótko – bez uprzedniego porozumienia z pracodawcą, jest niedopuszczalna.
Praktyczny przykład – wakacyjna praca wbrew zasadom
🧑💼 Pan Bartosz, specjalista IT, uzgodnił z firmą, że będzie wykonywał pracę zdalną z miejsca zamieszkania w Krakowie. W trakcie wakacji postanowił jednak przenieść się na dwa tygodnie do apartamentu nad morzem w Ustce, skąd kontynuował pracę bez informowania pracodawcy.
Po powrocie, podczas rutynowej rozmowy z przełożonym, okazało się, że adres IP logowania oraz sygnał geolokalizacyjny wskazywały na pracę z innego miejsca. Pracodawca uznał to za naruszenie obowiązków pracowniczych i udzielił pracownikowi nagany, zaznaczając, że kolejne takie działanie może skutkować rozwiązaniem umowy o pracę.
Dlaczego pracodawca musi wiedzieć, skąd wykonywana jest praca?
🔐 Bezpieczeństwo danych i interesów firmy
Niektóre obowiązki związane z pracą zdalną nie są widoczne na pierwszy rzut oka, ale mają ogromne znaczenie dla pracodawcy. Pracodawca ma prawo wiedzieć, czy miejsce pracy:
- zapewnia odpowiednie warunki BHP (np. stabilne łącze internetowe, bezpieczna przestrzeń pracy),
- gwarantuje bezpieczeństwo przetwarzania danych osobowych,
- minimalizuje ryzyko wycieku informacji poufnych (np. dostęp osób trzecich do ekranu laptopa pracownika).
📄 W razie wypadku przy pracy zdalnej (np. urazu w wynajmowanym apartamencie) – bez wiedzy o zmianie miejsca pracy – pracodawca może ponieść odpowiedzialność, mimo że nie miał żadnej możliwości zapobieżenia ryzyku.
Jakie konsekwencje grożą pracownikowi?
⚠️ Samowolna zmiana miejsca wykonywania pracy zdalnej może być uznana za:
- naruszenie obowiązków pracowniczych, które może skutkować upomnieniem lub naganą,
- ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, co w skrajnych przypadkach może uzasadniać rozwiązanie umowy w trybie dyscyplinarnym, na podstawie:
📌 Art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy:
„Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych.”
Pracodawca musi przy tym wykazać, że zmiana miejsca pracy stworzyła realne zagrożenie dla interesów firmy (np. naruszenie procedur bezpieczeństwa, utrata danych lub klientów).
Jak prawidłowo zmienić miejsce pracy zdalnej?
Jeśli pracownik chce tymczasowo pracować z innego miejsca – np. z domku letniskowego, hotelu, mieszkania u rodziny – powinien poinformować o tym pracodawcę i uzyskać jego zgodę (najlepiej na piśmie lub mailowo). Pracodawca może:
- zaakceptować zmianę bez dodatkowych warunków,
- zaakceptować zmianę pod warunkiem spełnienia określonych wymogów (np. podpisanie klauzuli o RODO),
- odmówić – jeśli uzna, że nowe miejsce nie spełnia warunków BHP lub zagraża interesom firmy.
Podsumowanie – co warto zapamiętać?
✔ Nie można samodzielnie zmieniać miejsca pracy zdalnej – nawet na krótko.
✔ Zawsze wymagana jest zgoda pracodawcy.
✔ Bezpieczeństwo danych, warunki BHP i interes firmy to kluczowe powody kontroli miejsca pracy.
✔ Samowolna zmiana miejsca pracy może prowadzić do kary lub zwolnienia.
✔ W razie wątpliwości – warto uprzednio skonsultować się z działem HR lub przełożonym.
Podstawa prawna
- art. 67¹⁸ § 1 – Kodeks pracy
- art. 52 § 1 pkt 1 – Kodeks pracy
Tematy porad zawartych w poradniku
- samowolna zmiana miejsca pracy zdalnej
- konsekwencje pracy zdalnej bez zgody
- miejsce pracy zdalnej a BHP
- zwolnienie dyscyplinarne praca zdalna
- obowiązki pracownika zdalnego