Naruszenie prawa ochronnego na znak towarowy zachodzi wtedy, gdy podmiot uprawniony z wcześniejszego prawa ochronnego może wykazać, że inna osoba bezprawnie używa w obrocie gospodarczym identycznego lub podobnego oznaczenia. Kluczowe jest tu zarówno pierwszeństwo ochrony, jak i sposób korzystania ze znaku przez osobę trzecią.
Polskie prawo własności przemysłowej („p.w.p.”) przewiduje trzy podstawowe formy naruszenia znaku towarowego, ujęte w art. 296 ust. 2 p.w.p.:
- Podwójna identyczność – używanie identycznego znaku dla identycznych towarów.
- Niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd – używanie znaku podobnego (lub identycznego) dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli istnieje ryzyko konfuzji konsumentów.
- Naruszenie znaku renomowanego – używanie znaku identycznego lub podobnego do znaku renomowanego, nawet dla całkowicie odmiennych towarów, gdy działanie to przynosi nienależną korzyść lub szkodzi renomie wcześniejszego znaku.
Poniżej szczegółowo omawiam każdy z tych przypadków.
Podwójna identyczność
To najprostszy i najbardziej oczywisty przypadek naruszenia. Dochodzi do niego, gdy przedsiębiorca używa identycznego znaku dla identycznych towarów lub usług. Naruszona zostaje wtedy podstawowa funkcja znaku towarowego – oznaczanie pochodzenia towaru.
Identyczność oznacza nie tylko sytuację, w której znak jest powielony w 100%, lecz także wtedy, gdy różnice są tak nieznaczne, że przeciętny konsument ich nie dostrzeże.
Przykład:
Firma „LuxAuto” z Gdańska posiada prawo ochronne do znaku słownego LUXAUTO dla usług wynajmu samochodów. Konkurencyjna firma „LuxAuto24” z Sopotu zaczyna świadczyć identyczne usługi pod niemal identyczną nazwą. Dla przeciętnego klienta różnica jest praktycznie niezauważalna, co stanowi klasyczny przypadek podwójnej identyczności.
Niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd
W tej sytuacji znak późniejszy nie musi być identyczny, wystarczy jego podobieństwo, które w połączeniu z podobieństwem towarów lub usług powoduje ryzyko konfuzji odbiorców.
Ocena tego ryzyka wymaga uwzględnienia trzech czynników:
- stopnia podobieństwa znaków,
- stopnia podobieństwa towarów lub usług,
- siły odróżniającej znaku wcześniejszego (czy jest on dobrze rozpoznawalny na rynku).
Ryzyko wprowadzenia w błąd oznacza, że konsumenci mogą uznać towary lub usługi za pochodzące od tego samego przedsiębiorstwa lub od firm powiązanych.
Przykład:
Spółka „GreenBox” z Krakowa produkuje zdrową żywność i posiada znak towarowy GreenBox. Nowo powstała firma „GreenBoxy” z Wrocławia zaczyna sprzedawać przekąski ekologiczne. Oznaczenia są podobne, towary są podobne, a klienci mogą uznać, że pochodzą z tego samego źródła – istnieje więc ryzyko konfuzji.
Naruszenie znaku renomowanego
Szczególną ochroną objęte są znaki renomowane – czyli takie, które są znane znaczącej części odbiorców na danym rynku i mają wysoką rozpoznawalność. W ich przypadku ochrona wykracza poza zasadę specjalizacji, tzn. dotyczy nie tylko podobnych towarów, ale nawet zupełnie innych kategorii produktów.
Dla uznania naruszenia wystarczy, że znak późniejszy wywołuje skojarzenia z renomowanym znakiem i przez to:
- czerpie nienależną korzyść (np. korzysta z prestiżu marki),
- osłabia charakter odróżniający (rozmywa wizerunek znaku renomowanego),
- działa na szkodę renomy (powoduje skojarzenia obniżające reputację znaku).
Przykład:
Renomowany znak „DiamondTech” jest znany w branży elektroniki premium. Firma „DiamondTex” zaczyna oferować tanie ubrania niskiej jakości. Konsumenci kojarzą oba oznaczenia, a produkty nowej firmy mogą negatywnie wpływać na reputację znaku renomowanego. To klasyczny przypadek pasożytowania na renomie.
Podsumowanie
Naruszenie prawa ochronnego na znak towarowy występuje w trzech głównych postaciach: podwójnej identyczności, ryzyka wprowadzenia w błąd oraz naruszenia znaku renomowanego. Przedsiębiorcy powinni zwracać szczególną uwagę na to, czy ich oznaczenia nie są zbyt podobne do znaków już zarejestrowanych – w przeciwnym razie mogą narazić się na spory sądowe i odszkodowania.
Podstawa prawna
- art. 296 ust. 2 pkt 1–3 – ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz.U. 2001 nr 49 poz. 508 ze zm.).
Tematy porad zawarte w poradniku
- naruszenie prawa ochronnego na znak towarowy
- podwójna identyczność znaku towarowego
- ryzyko wprowadzenia w błąd przy używaniu znaku towarowego
- ochrona znaku renomowanego