Rejestracja znaku towarowego daje przedsiębiorcy wyłączne prawo do jego używania. Jednak aby prawo to nie wygasło, znak musi być faktycznie wykorzystywany w obrocie gospodarczym. Samo wpisanie go do rejestru nie wystarczy. W tym poradniku wyjaśniam, na czym polega obowiązek używania znaku towarowego, jakie są jego formy i kiedy brak używania może spowodować utratę ochrony.
Na czym polega używanie znaku towarowego?
Zgodnie z art. 154 ustawy – Prawo własności przemysłowej (p.w.p.), używanie znaku towarowego polega m.in. na:
- umieszczaniu znaku na towarach, ich opakowaniach, a także przy oferowaniu, wprowadzaniu do obrotu, imporcie, eksporcie lub składowaniu w celu sprzedaży,
- stosowaniu znaku w dokumentach handlowych związanych z obrotem towarami lub świadczeniem usług,
- wykorzystywaniu znaku w reklamie.
To oznacza, że znak towarowy powinien być widoczny w działalności przedsiębiorcy – nie tylko na produktach, ale także w materiałach promocyjnych, ofertach, stronach internetowych czy komunikacji elektronicznej.
📌 Ważne: katalog form używania znaku nie jest zamknięty. Obecnie istotne są również takie działania jak: używanie znaku w domenie internetowej, w newsletterach, na platformach sprzedażowych czy w social mediach.
Dlaczego używanie znaku jest obowiązkowe?
Rejestracja znaku wiąże się z kosztami i formalnościami. Prawo zakłada, że przedsiębiorca, który uzyskał ochronę, faktycznie korzysta z tego prawa. Brak używania znaku niesie ryzyko:
- trudności w obronie praw przed naruszycielami (np. w sądzie, przy sprzeciwach wobec rejestracji podobnych znaków),
- wygaśnięcia prawa ochronnego – jeśli znak nie jest używany przez okres 5 lat.
Cztery przesłanki prawidłowego używania znaku
Aby używanie znaku było uznane za skuteczne, muszą być spełnione cztery warunki:
1. Używanie w celu zarobkowym
Znak musi być stosowany w działalności gospodarczej i służyć osiąganiu korzyści ekonomicznych. Nie liczy się prywatne wykorzystanie ani okazjonalne działania.
➡ Przykład: Restauracja „Bella Roma” używa swojego logo w menu, reklamach i na stronie internetowej. To działanie nastawione jest na zysk i budowanie rozpoznawalności marki.
2. Używanie rzeczywiste
Znak powinien być używany zgodnie z jego funkcją – czyli aby wskazywał pochodzenie towaru lub usługi. Nie wystarczą działania pozorne czy symboliczne.
➡ Przykład: Firma „TechnoMax” faktycznie sprzedaje sprzęt elektroniczny oznaczony swoim znakiem. Natomiast samo wydrukowanie kilku ulotek tylko po to, by uniknąć zarzutu nieużywania, nie spełnia tego warunku.
3. Używanie niedwuznaczne
Znak musi być stosowany w sposób jasny i rozpoznawalny, tak aby przeciętny konsument nie miał wątpliwości, że oznacza on konkretny towar lub usługę.
4. Zgodność z zakresem rejestracji
Znak należy stosować w odniesieniu do tych towarów i usług, dla których został zarejestrowany. Nie można powoływać się na ochronę w branży, w której znak faktycznie nie jest używany.
Dopuszczalne modyfikacje znaku
Co do zasady znak powinien być używany w takiej formie, w jakiej został zarejestrowany. Jednak prawo dopuszcza pewne różnice, o ile nie zmieniają one charakteru odróżniającego.
➡ Przykład: Znak „KawaLux” został zarejestrowany jako napis. Firma może używać go także w wersji graficznej (np. z symbolem filiżanki), jeśli rdzeń znaku pozostaje niezmienny i rozpoznawalny.
Kiedy używanie przez inne osoby jest zgodne z prawem?
Znak towarowy może być używany nie tylko przez właściciela, ale również:
- przez osobę trzecią za jego zgodą (np. licencjobiorcę),
- przez podmiot upoważniony do używania znaku wspólnego lub gwarancyjnego,
- przy oznaczaniu towarów przeznaczonych wyłącznie na eksport.
Podstawę do tego stanowi art. 169 ust. 4 p.w.p..
Co grozi za brak używania znaku?
Jeżeli właściciel nie używa znaku towarowego przez okres 5 lat, prawo ochronne może wygasnąć. W takim przypadku każdy zainteresowany może złożyć wniosek o wygaszenie ochrony.
➡ Przykład: Spółka „EcoHouse” zarejestrowała znak dla usług budowlanych, ale przez 6 lat nie prowadziła żadnej działalności w tym zakresie. Konkurent, który chciał zarejestrować podobny znak, wystąpił o wygaszenie prawa i uzyskał pozytywną decyzję.
Podstawa prawna
- art. 154 – ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej
- art. 169 ust. 4 – Prawo własności przemysłowej
Tematy powiązane
- obowiązek używania znaku towarowego w Polsce
- kiedy wygasa prawo ochronne na znak towarowy
- czym jest rzeczywiste używanie znaku towarowego
- jakie formy używania znaku są uznawane za skuteczne