Możliwość skorzystania z tzw. safe harbour, czyli „bezpiecznej przystani” przy transakcjach pożyczkowych z podmiotami powiązanymi, to istotne uprawnienie, które pozwala ograniczyć ryzyko podatkowe związane z szacowaniem dochodu i kwestionowaniem rynkowego charakteru oprocentowania przez organy podatkowe. Prawidłowe zastosowanie tych przepisów daje podatnikowi pewność, że stosowane warunki nie zostaną zakwestionowane – ale pod warunkiem spełnienia kilku rygorystycznych wymogów.
Przeczytaj, jakie warunki musisz spełnić, aby Twoja pożyczka była objęta ochroną safe harbour, na co zwracać uwagę przy ustalaniu oprocentowania i jak w praktyce realizować te zasady, by nie stracić ochrony podatkowej.
Kiedy można skorzystać z bezpiecznej przystani w transakcjach pożyczkowych?
Aby pożyczka lub kredyt między podmiotami powiązanymi (a także emisja obligacji) mogły korzystać z ochrony safe harbour, należy spełnić łącznie pięć warunków. Każde naruszenie eliminuje możliwość korzystania z tego uproszczenia.
1. Oprocentowanie zgodne z obwieszczeniem Ministra Finansów
- Oprocentowanie pożyczki (liczone w skali roku na dzień zawarcia umowy) musi być ustalone na podstawie aktualnego obwieszczenia Ministra Finansów. Składa się ono z dwóch elementów:
- bazowej stopy procentowej – różnej w zależności od waluty (np. WIBOR 3M lub WIRON 3M Stopa Składana dla złotówek, EURIBOR 3M dla euro, Average SOFR dla USD),
- marży – ustalonej w widełkach publikowanych przez Ministra Finansów.
Przykład praktyczny
Firma transportowa „VegaTrans” z Krakowa zaciąga pożyczkę od swojej spółki-matki z siedzibą w Niemczech na kwotę 3,5 mln zł w styczniu 2024 roku. Po analizie aktualnego obwieszczenia Ministra Finansów (obowiązującego od 1.01.2024 r.) ustala oprocentowanie zmienne: WIBOR 3M (aktualnie 5,8%) + marża 2,5 pkt proc. Wysokość marży mieści się w zakresie 2,2–3,1 pkt proc., co pozwala spełnić ten warunek.
Uwaga: Od 2024 r. organy podatkowe odmawiają uznania oprocentowania stałego (np. 7% rocznie bez powiązania z aktualną bazową stopą procentową i marżą) za spełniające wymogi safe harbour.
Zasady dotyczące oprocentowania:
- Jeśli bazowa stopa procentowa jest ujemna, przy kalkulacji należy użyć jej wartości bezwzględnej.
- Aktualny wskaźnik i marża muszą pochodzić z obwieszczenia Ministra Finansów obowiązującego w dniu zawarcia umowy.
- Po zmianie bazowej stopy procentowej w trakcie trwania pożyczki nie trzeba aktualizować warunków, jeśli marża się nie zmienia.
2. Brak dodatkowych opłat poza odsetkami
- Umowa pożyczki nie może przewidywać żadnych dodatkowych opłat poza odsetkami, w tym prowizji, premii, opłat manipulacyjnych itp.
- Nawet symboliczna opłata za rozpatrzenie wniosku czy obsługę pożyczki spowoduje utratę ochrony safe harbour.
Przykład praktyczny
Spółka produkcyjna „Pol-Serwis” z Torunia otrzymała pożyczkę od swojego udziałowca z Wielkiej Brytanii. Umowa przewiduje odsetki oparte na SONIA 3M Compound Rate + marża 2,7 pkt proc., ale dodatkowo zawiera prowizję 0,3% za udzielenie pożyczki. W takiej sytuacji spółka nie może korzystać z safe harbour – wystarczy jakakolwiek opłata inna niż odsetki, by wykluczyć ochronę.
3. Maksymalny okres trwania pożyczki – 5 lat
- Pożyczka, kredyt lub emisja obligacji nie mogą zostać zawarte na okres dłuższy niż 5 lat.
- Jeśli zostanie podpisany aneks wydłużający okres powyżej 5 lat, ochrona safe harbour wygasa od dnia podpisania aneksu.
- Ograniczenie dotyczy zarówno trwania umowy, jak i okresu spłaty kapitału wraz z odsetkami.
4. Limit zadłużenia – nie więcej niż 20 mln zł
- W trakcie roku podatkowego suma zobowiązań lub należności z tytułu pożyczek z podmiotami powiązanymi (liczonych osobno dla udzielonych i zaciągniętych pożyczek) nie może przekroczyć 20 000 000 zł lub równowartości tej kwoty w walucie obcej.
- W przypadku pożyczek w walucie obcej przeliczenia dokonuje się według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego przed wypłatą środków.
5. Pożyczkodawca nie może mieć siedziby w raju podatkowym
- Pożyczkodawca nie może mieć miejsca zamieszkania, siedziby ani zarządu w kraju lub na terytorium stosującym szkodliwą konkurencję podatkową (tzw. „raj podatkowy”).
- Lista krajów jest publikowana w rozporządzeniu Ministra Finansów i aktualizowana – należy ją każdorazowo sprawdzić przed zawarciem umowy.
Najczęstsze problemy i pułapki praktyczne
- Zastosowanie oprocentowania stałego – od 2024 r. Krajowa Informacja Skarbowa odmawia ochrony safe harbour dla pożyczek o stałym oprocentowaniu, nawet jeśli marża mieści się w wymaganym przedziale.
- Automatyczne przedłużenie umowy – nawet jeśli pożyczka zostanie przedłużona o miesiąc powyżej 5 lat, cała umowa traci prawo do ochrony.
- Przekroczenie limitu zadłużenia – sumuje się zadłużenie od wszystkich pożyczek zawartych z podmiotami powiązanymi w danym roku.
- Wszelkie dodatkowe opłaty, nawet niewielkie, poza odsetkami dyskwalifikują umowę z bezpiecznej przystani.
Podsumowanie: co zyskujesz, stosując safe harbour?
- Bezpieczna przystań pozwala uprościć rozliczenia podatkowe i ograniczyć ryzyko szacowania dochodu oraz sporów z organami podatkowymi.
- Kluczowe znaczenie ma dokładna analiza warunków pożyczki i ich zgodność z aktualnym obwieszczeniem Ministra Finansów.
- Przed podpisaniem umowy pożyczki z podmiotem powiązanym warto każdorazowo przeanalizować warunki – zwłaszcza pod kątem oprocentowania, dodatkowych opłat, okresu trwania i sumy zadłużenia.
Podstawa prawna
- art. 11g ust. 1 pkt 1–5, art. 11g ust. 1a – Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2805 ze zm.)
- Obwieszczenie Ministra Finansów w sprawie rodzaju bazowej stopy procentowej i marży (aktualne na dzień zawarcia umowy)
- Rozporządzenie Ministra Finansów z 28 marca 2019 r. w sprawie określenia krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (Dz.U. 2019 poz. 600)
Tematy porad zawartych w poradniku
- bezpieczna przystań pożyczki 2024
- warunki safe harbour CIT
- oprocentowanie pożyczek powiązanych podmiotów
- limit zadłużenia safe harbour