Pracodawcy coraz częściej spotykają się z sytuacją, gdy pracownik objęty postępowaniem upadłościowym otrzymuje świadczenia z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (ZFŚS). Powstaje wówczas pytanie: czy taka zapomoga podlega zajęciu przez syndyka i wchodzi do masy upadłości?
Wynagrodzenie pracownika a masa upadłości
Zgodnie z przepisami „art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe”, do masy upadłości nie wchodzi wynagrodzenie za pracę upadłego w części niepodlegającej zajęciu.
Oznacza to, że syndyk powinien stosować te same zasady, jakie obowiązują przy potrąceniach komorniczych, a więc wynikające z art. 87–91 Kodeksu pracy. Granice zajęcia uzależnione są od tego, czy egzekucja dotyczy wyłącznie należności niealimentacyjnych, czy również świadczeń alimentacyjnych.
W praktyce oznacza to, że pracownikowi zawsze musi pozostać określone minimum środków do życia.
Świadczenia z ZFŚS – szczególny charakter
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku zapomóg i innych świadczeń wypłacanych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.
Przepisy nie regulują wprost, czy świadczenia z ZFŚS podlegają zajęciu w ramach postępowania upadłościowego. W doktrynie i orzecznictwie od lat istnieją rozbieżności.
Stanowisko Ministerstwa Pracy oraz Ministerstwa Sprawiedliwości wskazuje, że egzekucja prowadzona w trybie art. 880–888 Kodeksu postępowania cywilnego nie obejmuje świadczeń socjalnych, ponieważ nie są one traktowane jako „wynagrodzenie za pracę”.
Natomiast egzekucja ze świadczeń socjalnych może być prowadzona jedynie w trybie art. 895 i nast. k.p.c., a więc jako egzekucja z „innych wierzytelności”. W takim przypadku zapomoga z ZFŚS może zostać zajęta w całości.
Przykład z praktyki
Pracownica Anna Nowak z Warszawy, zatrudniona w firmie handlowej, przebywała na urlopie macierzyńskim. Syndyk poinformował pracodawcę, że część jej zasiłku macierzyńskiego zostaje przekazywana na rachunek masy upadłości. Firma rozważyła przyznanie jej zapomogi socjalnej z ZFŚS.
W takiej sytuacji dział kadr powinien zwrócić się do syndyka z pytaniem, czy zapomoga podlega zajęciu. Jeśli syndyk potwierdzi, że świadczenia socjalne również wchodzą do masy upadłości, wówczas zapomoga zostanie zajęta w całości. Jeżeli jednak stanowisko będzie odmienne – pracownica otrzyma pełną kwotę wsparcia.
Dlaczego decyzja należy do syndyka?
W przypadku egzekucji komorniczej pracodawca zna treść tytułu wykonawczego – z dokumentu wynika, czy zajęcie dotyczy wyłącznie wynagrodzenia, czy także innych wierzytelności.
Przy upadłości konsumenckiej takiej wiedzy nie ma. To syndyk decyduje, które składniki majątku i dochodów upadłego wchodzą do masy upadłości, a które są wyłączone. Dlatego pracodawca powinien zawsze wystąpić do syndyka z zapytaniem i postępować zgodnie z jego instrukcją.
Podstawa prawna
- art. 63 ust. 1 pkt 2 – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe
- art. 87–91 – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy
- art. 880–888 – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
- art. 895 i nast. – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Tematy poradnika
- zapomoga z ZFŚS a upadłość konsumencka
- zajęcie świadczeń socjalnych przez syndyka
- czy zapomoga z funduszu socjalnego podlega egzekucji
- świadczenia z ZFŚS a postępowanie upadłościowe
Linki do źródeł
- Prawo upadłościowe – tekst ustawy
- Kodeks pracy – tekst ustawy
- Kodeks postępowania cywilnego – tekst ustawy