Egzekucja komornicza często nie przynosi oczekiwanych rezultatów, zwłaszcza gdy dłużnik ukrywa swój majątek lub nie współpracuje z wierzycielem. W takiej sytuacji polskie prawo przewiduje narzędzie, które może ułatwić odzyskanie należności – wniosek o wyjawienie majątku. Dzięki niemu wierzyciel ma szansę poznać składniki majątku dłużnika oraz uzyskać informacje niezbędne do skutecznej egzekucji. Poniżej wyjaśniam, jak złożyć taki wniosek, kto go rozpoznaje, jakie dokumenty należy dołączyć i czego można się spodziewać po jego złożeniu.
Kiedy można złożyć wniosek o wyjawienie majątku dłużnika?
Z wnioskiem o wyjawienie majątku możesz wystąpić w dwóch sytuacjach:
- przed wszczęciem egzekucji, jeśli masz już tytuł wykonawczy (np. prawomocny wyrok opatrzony klauzulą wykonalności),
- w trakcie lub po bezskutecznej egzekucji, gdy dotychczasowe działania komornika nie przyniosły skutku (np. egzekucja została umorzona jako bezskuteczna).
W obu przypadkach narzędzie to ma na celu zmobilizowanie dłużnika do ujawnienia wszystkich składników swojego majątku, co ułatwia dalsze dochodzenie wierzytelności.
Gdzie złożyć wniosek o wyjawienie majątku?
Wniosek składa się w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę dłużnika. Wynika to z art. 27, 28 i 30 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.). Przykładowo, jeśli dłużnik mieszka w Toruniu, wniosek składamy do Sądu Rejonowego w Toruniu.
Jakie dokumenty dołączyć do wniosku o wyjawienie majątku?
Prawidłowe udokumentowanie wniosku jest kluczowe. Do wniosku należy dołączyć:
- Tytuł wykonawczy (oryginał), jeśli wniosek składany jest przed wszczęciem egzekucji,
- Odpis protokołu zajęcia – jeśli egzekucja była już prowadzona,
- Postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji z powodu bezskuteczności lub
- Zaświadczenia/protokoły komornicze o braku wyjaśnień majątkowych dłużnika.
Warto pamiętać, że brak któregoś z dokumentów, jeśli wniosek składany jest przed egzekucją, stanowi brak formalny i uniemożliwi rozpoznanie sprawy przez sąd.
Przykład:
Pani Karolina prowadzi sklep internetowy i nie otrzymała zapłaty za dostarczony towar na kwotę 17 500 zł. Sąd wydał już wyrok z klauzulą wykonalności. Zanim rozpocznie egzekucję komorniczą, składa wniosek o wyjawienie majątku swojego dłużnika – dołącza tytuł wykonawczy oraz wykaz niezapłaconych faktur.
Jak wygląda postępowanie sądowe w sprawie wyjawienia majątku?
Wniosek musi spełniać wymogi pisma procesowego (zgodnie z art. 126 k.p.c.), w szczególności zawierać:
- oznaczenie sądu,
- dane wierzyciela i dłużnika,
- żądanie nakazania dłużnikowi złożenia wykazu majątku i przyrzeczenia,
- podpis wnioskodawcy.
Sąd rozpoznaje sprawę po wezwaniu i wysłuchaniu stron – jeśli się stawią. Najczęściej całe postępowanie kończy się na jednym posiedzeniu, podczas którego sąd:
- nakazuje dłużnikowi złożenie wykazu majątku (lista rzeczy, wierzytelności, praw majątkowych, miejsca przechowywania itp.),
- odbiera od dłużnika przyrzeczenie co do prawdziwości i kompletności wykazu.
⚠️ Jeśli dłużnik nie stawi się na rozprawie, sąd może wydać postanowienie na podstawie dokumentów złożonych przez wierzyciela.
Jakie są skutki niewypełnienia obowiązku przez dłużnika?
Zignorowanie wezwania do wyjawienia majątku może skutkować nałożeniem grzywny lub nawet zastosowaniem środków przymusu, takich jak zatrzymanie dłużnika.
Czy samo złożenie wniosku o wyjawienie majątku przerywa bieg przedawnienia?
Nie. Złożenie wniosku nie przerywa biegu przedawnienia roszczenia, dlatego nie można tego traktować jako zabezpieczenia przed przedawnieniem długu.
Praktyczne przykłady zastosowania wyjawienia majątku
Przykład 1:
Firma transportowa z Wrocławia wyegzekwowała od kontrahenta tylko część należności za przewozy. Komornik umorzył egzekucję jako bezskuteczną, gdyż nie znalazł majątku do zajęcia. Wierzyciel składa wniosek o wyjawienie majątku, dołączając odpis postanowienia komornika i wykaz dotychczas podjętych działań egzekucyjnych. Sąd na posiedzeniu zobowiązuje dłużnika do złożenia wykazu majątku oraz odbiera przyrzeczenie.
Przykład 2:
Pan Tomasz pożyczył znajomemu 30 000 zł. Po prawomocnym wyroku i wszczęciu egzekucji komornik nie znalazł majątku do zajęcia i wydał odpowiednie zaświadczenie. Pan Tomasz dołącza je do wniosku o wyjawienie majątku i składa go w sądzie rejonowym zgodnym z miejscem zamieszkania dłużnika.
Jakie zarzuty może podnieść dłużnik podczas postępowania?
Dłużnik ma prawo:
- zgłosić braki formalne (np. brak tytułu wykonawczego, niewłaściwy sąd),
- podnieść zarzuty dotyczące braku podstawy do wyjawienia majątku (np. świadczenie niepieniężne, wierzyciel już został zaspokojony z majątku dłużnika, istnieje zastaw zabezpieczający należność),
- zarzucić brak interesu prawnego wierzyciela.
Sąd jednak nie bada zasadności roszczenia stwierdzonego tytułem wykonawczym – od tego są inne środki prawne (np. powództwo przeciwegzekucyjne).
Podsumowanie
- Wniosek o wyjawienie majątku to skuteczne narzędzie dla wierzycieli w przypadku problemów z odzyskaniem długu.
- Wniosek należy złożyć w sądzie rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania lub siedziby dłużnika.
- Kluczowe jest dołączenie odpowiednich dokumentów – w szczególności tytułu wykonawczego (jeśli wniosek przed egzekucją) i dokumentów potwierdzających bezskuteczność egzekucji.
- Sąd rozpoznaje sprawę zazwyczaj na jednym posiedzeniu i może nakazać złożenie wykazu majątku oraz przyrzeczenia.
- Dłużnik, który uchyla się od obowiązku wyjawienia majątku, naraża się na poważne konsekwencje, w tym grzywnę lub środki przymusu.
Podstawa prawna
- art. 914 § 1–2, art. 915 § 1–3, art. 916, art. 126, art. 130 § 1, art. 27, art. 28, art. 30, art. 758, art. 761–762, art. 801, art. 824 § 1 pkt 3, art. 1086, art. 148 § 2, art. 214, art. 396, art. 760 § 2, art. 766, art. 818 § 1, art. 824–825, art. 13 § 2 – Kodeks postępowania cywilnego.
Tematy porad zawartych w poradniku
- wyjawienie majątku dłużnika
- wniosek o wyjawienie majątku 2025
- dokumenty do wniosku o wyjawienie majątku
- egzekucja bezskuteczna co dalej