Licencja dorozumiana to szczególna forma licencji, która powstaje z mocy prawa w sytuacjach, gdy strony zawierają umowę o wykonanie prac badawczych lub inną podobną, ale nie określają w niej wprost uprawnień do korzystania z wynalazków powstałych w wyniku badań. Dzięki regulacji zawartej w art. 81 ustawy – Prawo własności przemysłowej(p.w.p.) – zamawiający nie zostaje pozbawiony prawa do korzystania z wyników badań, nawet jeśli nie zawarł z wykonawcą odrębnej umowy licencyjnej.
Poniżej wyjaśniam krok po kroku, jak działa licencja dorozumiana, jakie są jej skutki prawne i kiedy może zostać wyłączona.
Na czym polega licencja dorozumiana?
Zgodnie z art. 81 p.w.p.:
„Jeżeli umowa o wykonanie prac badawczych lub inna podobna umowa nie stanowi inaczej, domniemywa się, że wykonawca prac udzielił zamawiającemu licencji na korzystanie z wynalazków zawartych w przekazanych wynikach prac.”
Oznacza to, że:
- wykonawca prac badawczych zachowuje prawo do patentu,
- zamawiający otrzymuje z mocy prawa licencję na korzystanie z wynalazku, wzoru użytkowego lub przemysłowego, który znajduje się w wynikach badań,
- licencja powstaje w chwili przekazania wyników badań, bez konieczności podpisywania dodatkowej umowy licencyjnej,
- zamawiający może korzystać z wynalazku nawet po uzyskaniu patentu przez wykonawcę, bez dodatkowych opłat.
Charakter prawny licencji dorozumianej
Licencja dorozumiana ma kilka istotnych cech:
- licencja ustawowa – powstaje automatycznie, jeżeli spełnione są przesłanki z art. 81 p.w.p.,
- pełna i niewyłączna – zamawiający może korzystać z wynalazku, ale wykonawca również zachowuje do niego prawa,
- najczęściej aktywna – zamawiający dostaje nie tylko prawo, ale i realną możliwość korzystania z wynalazku (dzięki informacjom zawartym w wynikach badań),
- nieodpłatna – nie rodzi obowiązku płacenia opłat licencyjnych,
- czas trwania – do wygaśnięcia patentu (lub odpowiedniej ochrony prawnej),
- brak wymogu formy pisemnej – licencja istnieje niezależnie od tego, czy została ujęta w umowie wprost.
Możliwość wyłączenia licencji dorozumianej
Strony mogą wyłączyć stosowanie art. 81 p.w.p. w swojej umowie. W takim przypadku:
- zamawiający nie otrzyma licencji dorozumianej,
- aby korzystać z wynalazku, będzie musiał zawrzeć odrębną umowę licencyjną albo nabyć prawa od wykonawcy.
Dlatego w praktyce przy zawieraniu umów o prace badawcze warto świadomie uregulować tę kwestię, aby uniknąć nieporozumień.
Przykład z praktyki
Firma BioTechon Sp. z o.o. zleciła naukowcom z Uniwersytetu w Łodzi przeprowadzenie badań nad nową metodą filtrowania wody. Umowa nie zawierała zapisów dotyczących praw do wyników badań. Po zakończeniu projektu badacze przekazali raport zawierający szczegółowy opis nowego rozwiązania, które następnie zgłosili do Urzędu Patentowego RP.
Na mocy art. 81 p.w.p. BioTechon Sp. z o.o. otrzymała licencję dorozumianą na korzystanie z wynalazku. Dzięki temu mogła wdrożyć nową technologię w swoich zakładach bez dodatkowych opłat i bez konieczności podpisywania odrębnej umowy licencyjnej, mimo że patent formalnie należy do badaczy.
Zakres zastosowania licencji dorozumianej
Przepisy dotyczące licencji dorozumianej stosuje się nie tylko do wynalazków, ale także do innych dóbr niematerialnych chronionych przez Prawo własności przemysłowej:
- wzory użytkowe – art. 100 ust. 1 p.w.p.,
- wzory przemysłowe – art. 118 ust. 1 p.w.p.,
- topografie układów scalonych – art. 221 ust. 1 p.w.p..
Podstawa prawna
- art. 81 – ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej
- art. 100 ust. 1 – Prawo własności przemysłowej
- art. 118 ust. 1 – Prawo własności przemysłowej
- art. 221 ust. 1 – Prawo własności przemysłowej
Tematy porad zawarte w poradniku
- licencja dorozumiana w prawie własności przemysłowej
- umowa o prace badawcze a prawa do wynalazków
- prawa zamawiającego do wyników badań
- licencja dorozumiana a umowa licencyjna