Po ogłoszeniu upadłości jednym z pierwszych obowiązków syndyka jest zabezpieczenie majątku wchodzącego w skład masy upadłości. Celem jest ochrona aktywów przed zniszczeniem, uszkodzeniem, kradzieżą czy nieuprawnionym przejęciem. To kluczowy etap, który warunkuje prawidłowy przebieg całego postępowania upadłościowego.
Na czym polega zabezpieczenie masy upadłości?
Zgodnie z art. 173 ustawy – Prawo upadłościowe, syndyk niezwłocznie po ogłoszeniu upadłości musi podjąć działania mające na celu ochronę majątku. W praktyce oznacza to różne formy zabezpieczenia, dostosowane do charakteru poszczególnych składników majątku.
Ochrona majątku materialnego
- zawarcie umowy z firmą ochroniarską,
- powierzenie ochrony wyznaczonym pracownikom przedsiębiorstwa,
- zabezpieczenie budynków, maszyn, pojazdów i innych składników majątkowych przed osobami postronnymi.
Takie działania generują koszty, które zalicza się do wydatków postępowania upadłościowego.
Ochrona praw niematerialnych
W przypadku wartości niematerialnych, np. papierów wartościowych w formie zdematerializowanej czy praw autorskich, zabezpieczenie polega na:
- podjęciu czynności uniemożliwiających osobom trzecim wykonywanie działań, które mogłyby obniżyć wartość tych praw,
- blokadzie dostępu dla osób nieupoważnionych,
- zapewnieniu prawidłowego zarządzania aktywami.
Wpisy w księgach i rejestrach
Jeżeli dla danego składnika majątku prowadzone są rejestry, syndyk musi ujawnić ogłoszenie upadłości w odpowiednich systemach, np.:
- księgach wieczystych,
- rejestrach sądowych i branżowych.
Obowiązek ten wynika z art. 175 ustawy – Prawo upadłościowe.
Ubezpieczenie mienia
Zabezpieczenie może przybrać również formę zawarcia polis ubezpieczeniowych dla majątku wchodzącego w skład masy upadłości. To dodatkowa ochrona na wypadek szkód spowodowanych czynnikami zewnętrznymi.
Zabezpieczenie a zarząd majątkiem
Granica między czynnościami zabezpieczenia a czynnościami zarządu jest płynna. Zarząd obejmuje bowiem także zabezpieczenie majątku. W praktyce rozróżnienie to nie ma większego znaczenia dla kwalifikacji kosztów – zarówno wydatki na zabezpieczenie, jak i zarząd zalicza się do kosztów postępowania upadłościowego (art. 230 ust. 1 p.u.).
Zabezpieczenie a likwidacja – różnica istotna dla wierzycieli
Znaczenie ma natomiast odróżnienie czynności zabezpieczenia i zarządu od czynności likwidacyjnych. W przypadku składników majątkowych obciążonych zastawem:
- koszty likwidacji pokrywa się w pełnej wysokości z sumy uzyskanej ze sprzedaży danego składnika,
- koszty zabezpieczenia i zarządu mogą być zaspokojone tylko częściowo – maksymalnie do 1/10 sumy uzyskanej z likwidacji, z uwzględnieniem proporcji wartości obciążonego przedmiotu do wartości całej masy upadłości (art. 345 ust. 1 p.u.).
Praktyczny przykład
Firma budowlana „SolidBud” z Wrocławia ogłosiła upadłość w marcu 2024 r. Syndyk musiał natychmiast podjąć działania zabezpieczające:
- zawarł umowę z agencją ochrony, aby chronić sprzęt budowlany wart 2 mln zł,
- zlecił wpis o ogłoszeniu upadłości do księgi wieczystej nieruchomości należących do firmy,
- wykupił polisę ubezpieczeniową na wypadek pożaru lub kradzieży.
Część sprzętu była jednak obciążona zastawem banku. W tym przypadku koszty likwidacji (sprzedaży) maszyny mogły zostać w całości pokryte z kwoty uzyskanej z jej sprzedaży, natomiast wydatki na ochronę i ubezpieczenie – tylko częściowo, zgodnie z ograniczeniami z art. 345 ust. 1 p.u.
Podstawa prawna
- art. 173 – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe
- art. 175 – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe
- art. 230 ust. 1 – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe
- art. 345 ust. 1 – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe
Tematy porad zawarte w artykule
- zabezpieczenie masy upadłości po ogłoszeniu upadłości,
- obowiązki syndyka dotyczące ochrony majątku,
- koszty zabezpieczenia i zarządu a likwidacja składników majątku,
- ochrona praw niematerialnych w postępowaniu upadłościowym.