Głosowanie na zgromadzeniu wierzycieli stanowi kluczowy element postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych. Ustawodawca przewidział możliwość przeprowadzania go przy wykorzystaniu systemów teleinformatycznych, jednak w praktyce rozwiązania te nadal są w fazie rozwoju i wdrażania. W poradniku wyjaśniamy, jak obecnie wygląda procedura oddawania głosu, jakie wymogi formalne trzeba spełnić i jakie prawa przysługują wierzycielom.
Podstawy prawne głosowania
Zgodnie z art. 110 ust. 1 – Prawo restrukturyzacyjne:
„głosowanie na zgromadzeniu wierzycieli przeprowadza się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe, a opis przebiegu i wynik głosowania zamieszcza się w protokole”.
Wierzyciel, który stawi się osobiście na zgromadzeniu, może oddać głos:
- ustnie – do protokołu,
- pisemnie – głos złożony na piśmie wprowadza się do protokołu, a sam dokument dołącza do akt postępowania.
Głosowanie zdalne z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej
Ustawodawca przewidział możliwość przeprowadzania zgromadzenia wierzycieli online. Jak wynika z art. 110 ust. 6 – Prawo restrukturyzacyjne:
„jeżeli istnieją możliwości techniczne, głosowanie na zgromadzeniu wierzycieli może zostać przeprowadzone z wykorzystaniem elektronicznych środków komunikacji”.
Taka forma obejmować może w szczególności:
- transmisję zgromadzenia w czasie rzeczywistym,
- możliwość zabierania głosu przez wierzycieli przebywających poza miejscem zgromadzenia,
- udział podlegający jedynie wymogom związanym z identyfikacją wierzycieli i bezpieczeństwem komunikacji.
⚠️ Stan obecny: do dnia przygotowania niniejszego poradnika w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ) nie funkcjonuje jeszcze pełny moduł umożliwiający głosowanie. Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi testy odpowiedniego rozwiązania, jednak w praktyce głosowanie odbywa się w sposób uproszczony, za pomocą modułów już dostępnych w KRZ.
Oddanie głosu na piśmie przed zgromadzeniem
Do momentu wdrożenia pełnej funkcjonalności KRZ, wciąż zastosowanie ma art. 196a ust. 1 – Prawo restrukturyzacyjne, zgodnie z którym:
„dokumenty do akt postępowania wnosi się wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe”.
Oznacza to, że wierzyciel chcący oddać głos na piśmie przed terminem faktycznego zgromadzenia, musi złożyć głos za pomocą formularzy dostępnych w KRZ.
Aktualnie w tym celu stosuje się formularz „Pismo inne”.
Głosowanie nad uchwałami zgromadzenia wierzycieli
W przypadku głosowania nad uchwałą zgromadzenia wierzycieli procedura wygląda następująco:
- Wierzyciel w formularzu „Pismo inne” wskazuje treść uchwały, co do której oddaje głos,
- Określa, czy głosuje „za”, czy „przeciw”,
- Podpisuje formularz i składa go do akt postępowania przez KRZ.
Głosowanie nad układem w postępowaniu o zatwierdzenie układu
Postępowanie o zatwierdzenie układu to obecnie najczęściej wybierana procedura restrukturyzacyjna. W jego ramach wierzyciele oddają głosy nad przyjęciem układu, przy czym procedura ta obwarowana jest dodatkowymi wymogami.
Obowiązki nadzorcy układu
Zgodnie z art. 212 ust. 2 – Prawo restrukturyzacyjne:
„nadzorca układu zobowiązany jest zamieścić karty do głosowania nad układem w systemie teleinformatycznym”.
W praktyce, z uwagi na brak modułu przeznaczonego stricte do głosowania, nadzorcy wprowadzają do KRZ karty do głosowania w przygotowanym przez siebie formacie (najczęściej w plikach PDF).
📌 Dostęp wierzycieli do kart odbywa się poprzez:
- pobranie kart udostępnionych w aktach sprawy w KRZ,
- otrzymanie karty doręczonej przez nadzorcę bezpośrednio do skrzynki w systemie (po wcześniejszym złożeniu wniosku o dostęp do akt).
Obowiązek informacyjny wobec wierzycieli
Oprócz zamieszczenia kart w systemie KRZ, nadzorca układu musi spełnić obowiązek informacyjny. Przepisy nakładają na niego konieczność doręczenia wierzycielom – za pośrednictwem operatora pocztowego – informacji o:
- sposobie głosowania poprzez KRZ,
- zasadach uwierzytelnienia się w systemie,
- sposobie wypełnienia karty do głosowania.
W praktyce nadzorcy, oprócz pisma zawierającego pouczenie, przesyłają również samą kartę do głosowania (wcześniej zamieszczoną w KRZ).
Oddanie głosu – formy i wymogi formalne
Wierzyciel może oddać głos w dwojaki sposób:
- Załączenie pliku karty do formularza „Pismo inne” – pobraną wcześniej kartę wypełnia i wgrywa jako załącznik do pisma.
- Przepisanie treści karty bezpośrednio do formularza – wierzyciel kopiuje treść karty do formularza KRZ, wskazując swoje dane oraz sposób głosowania.
⚠️ W każdym przypadku należy pamiętać o wymogach formalnych określonych w art. 213 ust. 1 – Prawo restrukturyzacyjne.
Karta głosowania nad układem musi zawierać m.in.:
- dane identyfikujące wierzyciela,
- wysokość i rodzaj wierzytelności,
- wskazanie głosu „za” lub „przeciw” przyjęciu układu,
- podpis osoby oddającej głos.
Oddanie głosu podczas zgromadzenia wierzycieli
Oddanie głosu na zgromadzeniu wierzycieli w postępowaniu o zatwierdzenie układu odbywa się zasadniczo wyłącznie poprzez formularz „Pismo inne” zawierający kartę do głosowania.
Jedyny wyjątek: jeżeli nadzorca układu zwoła formalne zgromadzenie wierzycieli (na podstawie art. 104 i n. – Prawo restrukturyzacyjne), wówczas wierzyciele mogą oddać głos również bezpośrednio na zgromadzeniu – ustnie do protokołu lub pisemnie.
Udział pełnomocnika w głosowaniu
Wierzyciel nie zawsze musi uczestniczyć w zgromadzeniu osobiście – przepisy dopuszczają możliwość głosowania przez pełnomocnika. Trzeba jednak pamiętać o kilku istotnych wymogach formalnych.
Zakres pełnomocnictwa
Pełnomocnictwo musi obejmować wyraźne upoważnienie do głosowania nad układem. Brak takiego zapisu może skutkować uznaniem, że pełnomocnik nie jest właściwie umocowany.
Forma złożenia pełnomocnictwa
Zgodnie z art. 196a ust. 1 – Prawo restrukturyzacyjne:
„dokumenty do akt postępowania wnosi się wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe”.
Oznacza to, że pełnomocnictwo do udziału w zgromadzeniu wierzycieli i oddania głosu nad układem musi zostać złożone za pośrednictwem KRZ.
Dotyczy to zarówno zgromadzeń tradycyjnych, jak i tych przeprowadzanych online zgodnie z art. 110 ust. 6 – Prawo restrukturyzacyjne.
Zgromadzenia z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej
W przypadku zgromadzeń prowadzonych online obowiązują dodatkowe wymogi techniczne:
- wierzyciele muszą być prawidłowo zidentyfikowani,
- system powinien zapewniać bezpieczeństwo przesyłanych danych,
- wszelkie dokumenty, w tym pełnomocnictwa, muszą być złożone elektronicznie przez KRZ.
Przykład z praktyki
Spółka Trans-Eko z Krakowa prowadziła postępowanie o zatwierdzenie układu. Jeden z wierzycieli – firma Bud-Serwis– chciała uczestniczyć w głosowaniu, ale jej właściciel przebywał za granicą. Udzielił więc pełnomocnictwa pracownikowi działu prawnego. Dokument pełnomocnictwa został podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym i złożony do akt sprawy poprzez KRZ. Pełnomocnik mógł następnie skutecznie oddać głos w imieniu wierzyciela.
Gdyby pełnomocnictwo zostało złożone jedynie w formie papierowej, nie zostałoby uwzględnione.
Podstawa prawna
W treści poradnika powołaliśmy się na następujące przepisy:
- art. 104–110 – Prawo restrukturyzacyjne
- art. 110 ust. 1 – Prawo restrukturyzacyjne
- art. 110 ust. 6 – Prawo restrukturyzacyjne
- art. 196a ust. 1 – Prawo restrukturyzacyjne
- art. 212 ust. 2 – Prawo restrukturyzacyjne
- art. 213 ust. 1 – Prawo restrukturyzacyjne
Tematy porad zawartych w poradniku
- głosowanie wierzycieli przez KRZ w postępowaniu restrukturyzacyjnym
- jak oddać głos na zgromadzeniu wierzycieli online
- karta do głosowania nad układem – wymogi formalne
- pełnomocnictwo do głosowania w KRZ