Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ) to publiczny rejestr uruchomiony w celu zwiększenia przejrzystości obrotu gospodarczego. Zawiera on dane o osobach i podmiotach niewypłacalnych, zagrożonych niewypłacalnością lub objętych innymi postępowaniami sądowymi.
Zakres publikowanych informacji jest szczegółowo określony w przepisach prawa i dotyczy m.in. postępowań upadłościowych, restrukturyzacyjnych, egzekucyjnych oraz egzekucji alimentów.
Kategorie podmiotów ujawnianych w KRZ
Zgodnie z art. 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych w rejestrze ujawnia się dane o czterech rodzajach podmiotów.
1. Osoby i podmioty objęte postępowaniami restrukturyzacyjnymi i upadłościowymi
KRZ gromadzi informacje o osobach fizycznych, osobach prawnych i tzw. „ułomnych osobach prawnych” (np. spółkach osobowych), wobec których:
- prowadzone były lub są postępowania restrukturyzacyjne albo o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli,
- toczą się postępowania upadłościowe lub wtórne postępowania upadłościowe,
- wydano prawomocny zakaz prowadzenia działalności gospodarczej (np. za niezłożenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości),
- prowadzone są postępowania w sprawie uznania zagranicznego postępowania upadłościowego.
📄 Przykład:
Pan Andrzej, prowadzący działalność budowlaną w Krakowie, złożył wniosek o ogłoszenie upadłości. W KRZ pojawią się dane umożliwiające jego identyfikację, sygnatura sprawy, dane sądu oraz informacja o wyznaczeniu syndyka. Dzięki temu wierzyciele będą mogli monitorować przebieg postępowania i zgłaszać swoje wierzytelności.
2. Wspólnicy spółek osobowych odpowiadający całym majątkiem
KRZ ujawnia dane wspólników spółek osobowych (np. spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej), którzy ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki. Informacje dotyczą sytuacji, gdy:
- spółka ogłosiła upadłość,
- wszczęto wobec niej wtórne postępowanie upadłościowe,
- sąd oddalił wniosek o upadłość z powodu braku majątku spółki na pokrycie kosztów postępowania.
3. Podmioty, wobec których umorzono egzekucję
Dotyczy to osób fizycznych, osób prawnych i „ułomnych osób prawnych”, w sytuacji gdy postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu braku możliwości uzyskania kwot przewyższających koszty egzekucji. Chodzi zarówno o egzekucje prowadzone przez sądy i komorników, jak i przez urzędy skarbowe czy ZUS.
4. Dłużnicy alimentacyjni
KRZ zawiera również dane osób fizycznych, wobec których:
- prowadzona jest egzekucja świadczeń alimentacyjnych,
- prowadzona jest egzekucja należności budżetu państwa z tytułu wypłaconych w zastępstwie świadczeń alimentacyjnych (za okres dłuższy niż 3 miesiące).
Zakres danych ujawnianych w KRZ
W rejestrze ujawniane są zarówno dane identyfikujące podmiot, jak i dane dotyczące samego postępowania.
Dane identyfikacyjne
- imię i nazwisko albo nazwa podmiotu,
- adres zamieszkania lub siedziby,
- numer PESEL, NIP lub KRS,
- inne dane umożliwiające identyfikację (np. numer paszportu, kraj wydania).
Dane o postępowaniu
- sygnatura akt sprawy, nazwa sądu, nazwisko sędziego-komisarza,
- informacje o złożonych wnioskach (np. o ogłoszenie upadłości, restrukturyzację),
- obwieszczenia o ogłoszeniu upadłości i możliwości zaskarżenia decyzji,
- dane dotyczące sprzedaży majątku i warunków sprzedaży,
- informacje o liście wierzytelności i spornych wierzytelności,
- dane dotyczące masy upadłości oraz planów podziału środków,
- informacje o zakończeniu, umorzeniu lub uchyleniu postępowania,
- w przypadku dłużników alimentacyjnych – dane dotyczące wierzytelności oraz spłat.
Obowiązkowe obwieszczenia w KRZ
KRZ pełni także funkcję informacyjną poprzez obwieszczanie określonych zdarzeń procesowych. Zgodnie z przepisami:
- w postępowaniach upadłościowych obwieszcza się m.in. ogłoszenie upadłości, zatwierdzenie listy wierzytelności czy plan podziału masy upadłości,
- w postępowaniach restrukturyzacyjnych publikowane są obwieszczenia m.in. o objęciu funkcji nadzorcy wykonania układu, o złożeniu sprawozdania czy o wniesionych zażaleniach na decyzje sądu.
Jakie dane są ujawniane w KRZ w zależności od rodzaju podmiotu?
W Krajowym Rejestrze Zadłużonych nie tylko określa się, kto podlega wpisowi, ale także jaki zakres danych jest ujawniany dla danej kategorii podmiotów. Dane te obejmują zarówno elementy identyfikacyjne, jak i szczegółowe informacje dotyczące prowadzonych postępowań.
1. Dane o osobach i podmiotach objętych postępowaniami upadłościowymi i restrukturyzacyjnymi
W przypadku osób fizycznych, osób prawnych oraz „ułomnych osób prawnych” objętych postępowaniem (np. spółek osobowych) w KRZ ujawniane są następujące informacje:
Dane dotyczące podmiotu
- imię i nazwisko albo nazwa firmy,
- firma przedsiębiorcy,
- miejsce zamieszkania lub siedziba,
- adres,
- numer PESEL, numer w KRS lub inne dane identyfikacyjne (np. numer paszportu),
- numer NIP – jeśli został nadany.
Dane dotyczące prowadzonego postępowania
- sąd prowadzący sprawę, dane sędziego-komisarza i jego zastępcy,
- sygnatura akt,
- informacje o złożonych wnioskach (restrukturyzacyjnych, upadłościowych, o wszczęcie wtórnego postępowania),
- informacje o zabezpieczeniu majątku dłużnika (np. ustanowienie zarządcy przymusowego),
- obwieszczenia dotyczące sprzedaży majątku i zatwierdzonych warunków sprzedaży,
- informacje o ogłoszeniu upadłości i przysługujących środkach zaskarżenia,
- dane o terminie i sposobie zgłaszania wierzytelności,
- listy wierzytelności oraz sporne wierzytelności,
- skład i stan masy upadłości, a także plany podziału środków,
- informacje o zakończeniu, umorzeniu lub uchyleniu postępowania,
- informacje o planie spłaty wierzycieli albo umorzeniu zobowiązań upadłego.
📄 Przykład:
Spółka „MediCar” z Wrocławia ogłosiła upadłość. W KRZ znajdziemy dane spółki, dane syndyka, listę wierzytelności, informacje o sprzedaży majątku (np. floty samochodowej), a także szczegóły dotyczące planu spłaty wierzycieli.
2. Dane o wspólnikach spółek osobowych
W przypadku wspólników spółek osobowych (jawnych, partnerskich, komandytowych), którzy odpowiadają całym majątkiem za zobowiązania spółki, w rejestrze ujawnia się:
- imię i nazwisko albo nazwa wspólnika,
- miejsce zamieszkania lub siedziba,
- numer PESEL, numer w KRS lub inne dane identyfikacyjne,
- informacje o ogłoszeniu upadłości spółki, wszczęciu wtórnego postępowania upadłościowego,
- informacje o oddaleniu wniosku o upadłość spółki z powodu zbyt małego majątku,
- dane o umorzeniu, zakończeniu lub uchyleniu postępowania upadłościowego wobec spółki.
📄 Przykład:
Spółka jawna „GreenShop” z Poznania została objęta postępowaniem upadłościowym. W KRZ pojawią się dane wspólników – Pana Marka i Pani Katarzyny – którzy odpowiadają osobiście za długi spółki.
3. Dane o podmiotach, wobec których umorzono egzekucję
Jeśli sąd lub organ egzekucyjny umorzy postępowanie egzekucyjne (np. z powodu braku majątku dłużnika), w KRZ ujawnia się:
- dane identyfikacyjne podmiotu (takie jak w pkt 1),
- sygnaturę akt sprawy,
- datę umorzenia egzekucji,
- nazwę sądu lub organu, który wydał postanowienie o umorzeniu,
- kwotę lub sumę wierzytelności, których nie udało się wyegzekwować,
- wskazanie tytułu wykonawczego (np. wyroku sądu, nakazu zapłaty).
📄 Przykład:
Pan Tomasz, właściciel niewielkiej firmy usługowej, miał zasądzone zobowiązania wobec kontrahenta. Komornik umorzył egzekucję, ponieważ nie udało się uzyskać środków nawet na pokrycie kosztów postępowania. Informacja ta pojawi się w KRZ, co ostrzeże przyszłych kontrahentów przed ryzykiem współpracy.
4. Dane o dłużnikach alimentacyjnych
KRZ zawiera także informacje o osobach fizycznych, które nie płacą alimentów przez okres dłuższy niż 3 miesiące. W takim przypadku ujawnia się:
- imię i nazwisko, numer PESEL (lub inne dane identyfikacyjne),
- sygnaturę akt sprawy,
- tytuł wykonawczy (np. wyrok sądu, decyzję administracyjną),
- rodzaj wierzytelności,
- datę zakończenia postępowania egzekucyjnego,
- w przypadku wierzytelności wypłaconych przez państwo – datę całkowitej spłaty zadłużenia.
📄 Przykład:
Pan Krzysztof zalega z alimentami na dzieci od ponad pół roku. W związku z tym komornik wszczął postępowanie egzekucyjne. Informacja o jego zadłużeniu i podstawie prawnej trafia do KRZ.
Obwieszczenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych
KRZ pełni nie tylko funkcję ewidencyjną, ale także informacyjną. W wielu przypadkach przepisy nakładają obowiązek dokonania obwieszczenia w rejestrze. Dzięki temu uczestnicy obrotu mogą na bieżąco monitorować przebieg postępowań.
Obwieszczenia wynikające z prawa upadłościowego
Zgodnie z przepisami Prawa upadłościowego, w KRZ obwieszcza się m.in.:
- o ogłoszeniu upadłości,
- o prawomocności postanowienia o ogłoszeniu upadłości,
- o złożeniu listy wierzytelności,
- o zatwierdzeniu listy wierzytelności.
Obwieszczenia wynikające z prawa restrukturyzacyjnego
Na podstawie Prawa restrukturyzacyjnego w KRZ obwieszcza się m.in.:
- o objęciu funkcji nadzorcy wykonania układu i złożeniu przez niego sprawozdania,
- o dacie złożenia spisu wierzytelności i spisu wierzytelności spornych,
- o wniesieniu przez wierzyciela zażalenia na postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego.
📄 Przykład:
Firma „MetalTech” z Rzeszowa rozpoczęła proces restrukturyzacji. W KRZ pojawiło się obwieszczenie o złożeniu spisu wierzytelności. Dzięki temu wszyscy wierzyciele mogą zweryfikować, czy ich należności zostały ujęte i czy mają podstawę do wniesienia sprzeciwu.
KRZ a przepisy unijne
Zakres danych ujawnianych w polskim rejestrze jest również wynikiem obowiązków nałożonych przez prawo unijne.
Zgodnie z art. 24 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/848 w sprawie postępowania upadłościowego państwa członkowskie są zobowiązane do ujawniania w rejestrach upadłości danych o wszczęciu postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych.
Warto zwrócić uwagę, że Polska nie skorzystała z możliwości przewidzianej w art. 24 ust. 4 tego rozporządzenia.
Przepis ten pozwalał na wyłączenie z rejestru danych osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, pod warunkiem że zagraniczni wierzyciele zostaną odpowiednio poinformowani. W Polsce jednak także dane takich osób są ujawniane w KRZ.
Cel ujawniania danych w KRZ
Publikacja danych w Krajowym Rejestrze Zadłużonych ma służyć kilku istotnym celom:
- ochrona wierzycieli – umożliwia im szybkie uzyskanie informacji o sytuacji dłużnika i podjęcie odpowiednich działań,
- transparentność obrotu gospodarczego – przedsiębiorcy mogą sprawdzić kontrahenta przed zawarciem umowy, co minimalizuje ryzyko niewypłacalności,
- usprawnienie postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych – obwieszczenia w KRZ zastępują publikacje w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, co przyspiesza i ułatwia procedury,
- zwiększenie efektywności sprzedaży majątku w upadłości – jawność danych dotyczących likwidacji masy upadłości ułatwia nabywcom dostęp do informacji.
📄 Przykład:
Inwestor planujący zakup nieruchomości z masy upadłości firmy „AgroFood” z Katowic może w KRZ znaleźć informacje o warunkach sprzedaży oraz ostatecznym planie podziału środków. Dzięki temu ma pełny obraz sytuacji prawnej i finansowej.
Podstawa prawna
W poradniku powoływaliśmy się na następujące przepisy:
- art. 2 – ustawa z dnia 6 grudnia 2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych (Dz.U. 2019 poz. 55),
- art. 24 – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/848 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie postępowania upadłościowego,
- przepisy ustawy – Prawo upadłościowe,
- przepisy ustawy – Prawo restrukturyzacyjne.
Tematy porad zawartych w poradniku
- jakie dane są publikowane w Krajowym Rejestrze Zadłużonych,
- kto trafia do KRZ i w jakich sytuacjach,
- jakie postępowania skutkują wpisem do KRZ,
- jakie dane są ujawniane o dłużnikach alimentacyjnych w KRZ,
- obwieszczenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych.