Postępowanie restrukturyzacyjne to proces sądowy, który ma na celu uratowanie przedsiębiorcy przed upadłością poprzez zawarcie układu z wierzycielami i poprawę sytuacji finansowej. Nie każde takie postępowanie kończy się sukcesem. W praktyce możemy mieć do czynienia z jego zakończeniem, umorzeniem lub – w pewnych przypadkach – innymi formami ukończenia postępowania. Wszystkie te kwestie reguluje dział V tytułu II Prawa restrukturyzacyjnego.
W tym poradniku wyjaśniam różnice między zakończeniem, umorzeniem i ukończeniem postępowania restrukturyzacyjnego, wskazuję podstawy prawne oraz podaję przykłady z praktyki.
Czym jest zakończenie postępowania restrukturyzacyjnego?
Zgodnie z art. 324 ust. 1 – Prawo restrukturyzacyjne:
„postępowanie restrukturyzacyjne zostaje zakończone z dniem uprawomocnienia się postanowienia o zatwierdzeniu układu albo o odmowie zatwierdzenia układu”.
Oznacza to, że zakończenie postępowania następuje tylko w dwóch sytuacjach:
- gdy sąd zatwierdzi układ zawarty z wierzycielami,
- gdy sąd odmówi jego zatwierdzenia.
Zakończenie postępowania można więc utożsamiać z osiągnięciem najważniejszego punktu procedury – przeprowadzeniem głosowania nad układem i jego formalnym rozstrzygnięciem przez sąd.
📌 Przykład:
Spółka „MetalPro” z Gdańska prowadziła przyspieszone postępowanie układowe. Wierzyciele przyjęli układ, a sąd następnie go zatwierdził. W tym momencie postępowanie restrukturyzacyjne zostało formalnie zakończone.
Kiedy dochodzi do umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego?
Jeżeli układ nie zostanie przyjęty przez wierzycieli, postępowanie nie może zostać zakończone – wtedy mamy do czynienia z jego umorzeniem.
Art. 165 ust. 5 – Prawo restrukturyzacyjne wskazuje, że postępowanie umarza się, jeżeli układ nie uzyskał wymaganej większości głosów.
Dodatkowo art. 325 pr. restr. określa inne przypadki, gdy sąd musi lub może umorzyć postępowanie:
Sąd obligatoryjnie umarza postępowanie, gdy:
- prowadzenie postępowania prowadziłoby do pokrzywdzenia wierzycieli,
- dłużnik wniósł o umorzenie, a na to zgodziła się rada wierzycieli,
- układ nie został przyjęty,
- uprawomocniło się postanowienie o ogłoszeniu upadłości dłużnika.
Sąd może umorzyć postępowanie, gdy:
- z okoliczności wynika, że układ nie zostanie wykonany,
- dłużnik nie wykonuje poleceń sędziego-komisarza, a rada wierzycieli wyraziła na to zgodę.
📌 Przykład:
Firma budowlana „Domix” z Warszawy otworzyła postępowanie sanacyjne. W trakcie procedury okazało się, że jej zarząd nie współpracuje z sędzią-komisarzem i nie przedstawił realnego planu spłaty. Rada wierzycieli zgodziła się na umorzenie, więc sąd wydał stosowne postanowienie.
Rola sądu przy zakończeniu i umorzeniu
Warto podkreślić, że zarówno zakończenie, jak i umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego zawsze wymagają wydania postanowienia przez sąd.
Takie rozstrzygnięcia zapadają w odniesieniu do:
- przyspieszonego postępowania układowego,
- postępowania układowego,
- postępowania sanacyjnego,
- a także w sytuacji, gdy dłużnik złożył do sądu wniosek o zatwierdzenie układu.
Co w sytuacji, gdy dłużnik nie złoży wniosku o zatwierdzenie układu?
Tu pojawia się szczególny przypadek – jeśli dłużnik nie złoży wniosku o zatwierdzenie układu, sąd w ogóle nie wydaje postanowienia.
Oznacza to, że:
- nie można mówić o zakończeniu postępowania,
- nie można mówić o jego umorzeniu.
W takich sytuacjach używa się pojęcia ukończenia postępowania o zatwierdzenie układu.
Ukończenie obejmuje zarówno zakończenie i umorzenie, jak i inne przypadki, gdy postępowanie kończy się „milcząco”, bez formalnego rozstrzygnięcia sądu.
📌 Przykład:
Przedsiębiorca prowadzący restaurację w Krakowie rozpoczął procedurę o zatwierdzenie układu, ale nie złożył do sądu wniosku w przewidzianym terminie. Postępowanie zakończyło się „po cichu”, bez orzeczenia sądu – mówimy tu o jego ukończeniu.
Podsumowanie – kluczowe różnice
- Zakończenie postępowania – następuje wyłącznie, gdy sąd wyda postanowienie o zatwierdzeniu układu lub odmowie zatwierdzenia.
- Umorzenie postępowania – ma miejsce, gdy układ nie został przyjęty albo zachodzą inne przesłanki określone w art. 325 pr. restr.
- Ukończenie postępowania – pojęcie szersze, obejmuje zarówno zakończenie i umorzenie, jak i sytuacje, gdy postępowanie kończy się bez formalnego postanowienia sądu.
Podstawa prawna
- art. 324 ust. 1 – Prawo restrukturyzacyjne
- art. 165 ust. 5 – Prawo restrukturyzacyjne
- art. 325 – Prawo restrukturyzacyjne
Tematy powiązane
- różnice między zakończeniem a umorzeniem postępowania restrukturyzacyjnego
- kiedy sąd umarza postępowanie restrukturyzacyjne
- ukończenie postępowania o zatwierdzenie układu
- rola wierzycieli w postępowaniu restrukturyzacyjnym