Złożenie wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży w postępowaniu upadłościowym wymaga wniesienia wadium. Jest to zabezpieczenie finansowe, które potwierdza powagę oferty i eliminuje inwestorów niezdolnych do sfinalizowania transakcji. W artykule wyjaśniamy, jaka jest wysokość wadium, w jakich formach można je wnieść, kiedy następuje jego zwrot oraz jakie konsekwencje grożą nabywcy, który uchyla się od podpisania umowy.
Czym jest wadium i ile wynosi?
Wadium to forma zabezpieczenia składanej oferty. Obowiązek jego wniesienia przy składaniu wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży wynika z art. 56a ust. 2a – Prawo upadłościowe.
Zgodnie z przepisami, wadium stanowi jedną dziesiątą oferowanej ceny.
Przykład:
Inwestor, który chce nabyć majątek upadłego za 3 600 000 zł, musi wnieść wadium w wysokości 360 000 zł.
Formy wniesienia wadium
Początkowo wadium można było wpłacać wyłącznie w pieniądzu. Po nowelizacji przepisów z 28 maja 2021 r. katalog form został rozszerzony. Obecnie – zgodnie z art. 56a ust. 2aa – Prawo upadłościowe – wadium można wnieść w formie:
- pieniężnej (przelew na rachunek depozytowy sądu),
- poręczenia bankowego lub SKOK (wyłącznie poręczenie pieniężne),
- gwarancji bankowej,
- gwarancji ubezpieczeniowej.
Możliwe jest także łączenie form wadium, np. część w gotówce, część w gwarancji ubezpieczeniowej.
Jak prawidłowo wnieść wadium?
- Wadium pieniężne wpłaca się na rachunek depozytowy sądu. Dowód przelewu należy dołączyć do wniosku.
- Wadium w innej formie – do wniosku trzeba załączyć dokument potwierdzający zabezpieczenie (np. gwarancję bankową).
📌 Uwaga: Brak dowodu wniesienia wadium powoduje, że wniosek pozostaje bez rozpoznania (art. 56a ust. 2a pr. up.). W takim przypadku wadium jest zwracane, ale postępowanie nie ruszy dalej.
Kiedy wadium jest zaliczane, a kiedy zwracane?
- Zaliczenie wadium – jeśli sąd zatwierdzi warunki sprzedaży i wybierze nabywcę, wadium pieniężne zostaje zaliczone na poczet ceny i przekazane do masy upadłości (art. 56d ust. 3 pr. up.).
- Zwrot wadium – następuje w sytuacjach:
- gdy nabywca nie został wybrany,
- gdy sąd oddali, odrzuci lub zwróci wniosek,
- gdy postępowanie w sprawie zatwierdzenia warunków sprzedaży zostanie umorzone (art. 56d ust. 4 pr. up.).
Zwrot odbywa się:
- na rachunek bankowy nabywcy – przy wadium pieniężnym (art. 56d ust. 3 pr. up.),
- poprzez oświadczenie o zwolnieniu zabezpieczenia – przy gwarancjach i poręczeniach (art. 56d ust. 3a pr. up.).
Konsekwencje niewywiązania się z umowy
Jeśli nabywca zostanie wybrany, ale z własnej winy nie podpisze umowy sprzedaży, syndyk zatrzymuje wadium:
- w przypadku wadium pieniężnego – kwota zostaje w masie upadłości,
- w przypadku innych form – syndyk dochodzi wypłaty z gwarancji lub poręczenia (art. 56e ust. 2a pr. up.).
Przykład z praktyki
Firma GreenCapital sp. z o.o. z Gdańska złożyła wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży maszyn produkcyjnych za 4 000 000 zł.
Zgodnie z prawem musiała wnieść wadium w wysokości 400 000 zł.
Spółka wpłaciła 200 000 zł w gotówce na rachunek depozytowy sądu, a drugą połowę zabezpieczyła gwarancją ubezpieczeniową.
Po zatwierdzeniu sprzedaży przez sąd gotówkowa część wadium została zaliczona na poczet ceny, a gwarancja zwolniona w momencie podpisania umowy.
Dlaczego wadium jest istotne?
- Chroni postępowanie – eliminuje oferentów, którzy nie dysponują realnymi środkami.
- Potwierdza powagę oferty – wysokość 1/10 ceny uznaje się za proporcjonalną – stanowi realny test dla inwestorów, ale nie zamyka im drogi udziału w sprzedaży.
- Minimalizuje ryzyko przeciągania postępowania – choć w praktyce pojawia się problem przewlekłości procedur, które mogą zniechęcać inwestorów ze względu na zamrożenie środków lub konieczność utrzymywania zabezpieczeń.
Podstawa prawna
- art. 56a ust. 2a–2aa – Prawo upadłościowe
- art. 56d ust. 3–4 – Prawo upadłościowe
- art. 56e ust. 2a – Prawo upadłościowe
Tematy porad zawartych w poradniku
- wadium w postępowaniu upadłościowym
- zatwierdzenie warunków sprzedaży a wadium
- zwrot i zatrzymanie wadium przez syndyka