Zgłaszając wierzytelność do masy upadłości, oprócz kwoty głównej i odsetek, wierzyciel może chcieć dochodzić również zwrotu kosztów poniesionych w toku postępowania sądowego prowadzonego jeszcze przed ogłoszeniem upadłości dłużnika (np. opłaty sądowej od pozwu, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa czy kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego). Powstaje wówczas pytanie – do jakiej kategorii wierzytelności należy zakwalifikować takie należności?
Kategoryzacja wierzytelności w prawie upadłościowym
Zgodnie z art. 342 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 1228 z późn. zm.)wierzytelności zaspokajane są według określonej kolejności, tzw. kategorii. Ma to ogromne znaczenie praktyczne – im wyższa kategoria, tym mniejsze szanse na faktyczne odzyskanie pieniędzy z masy upadłości.
Kategoria druga
Art. 342 ust. 1 pkt 2 pr. upadł. stanowi, że:
„Do kategorii drugiej należą inne należności, jeżeli nie podlegają zaspokojeniu w innych kategoriach, w szczególności podatki i inne daniny publiczne oraz pozostałe należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.”
W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że do tej kategorii trafiają przede wszystkim wierzytelności kontraktowe powstałe przed ogłoszeniem upadłości, a także należności uboczne związane z dochodzeniem tych wierzytelności, takie jak:
- kary umowne,
- koszty sądowe,
- koszty zastępstwa procesowego.
Dlatego koszty poniesione w postępowaniu sądowym przeciwko przyszłemu upadłemu (np. opłaty i honorarium pełnomocnika) kwalifikują się do kategorii drugiej.
Kategoria trzecia
Odsetki natomiast podlegają odrębnemu uregulowaniu. Art. 343 ust. 1 pkt 3 pr. upadł. przewiduje, że:
„Do kategorii trzeciej należą odsetki, które stały się wymagalne po dniu ogłoszenia upadłości.”
W konsekwencji odsetki od należności głównej, zgłoszone do masy upadłości, należy zakwalifikować do kategorii trzeciej.
Praktyczny przykład
Firma „Alfa-Serwis” sp. z o.o. wytoczyła powództwo przeciwko swojemu kontrahentowi – spółce „Beta-Trade” sp. z o.o. – o zapłatę 120 000 zł z tytułu niezapłaconej faktury. W toku postępowania „Alfa-Serwis” poniosła koszty:
- 6 000 zł opłaty sądowej,
- 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa,
- 4 800 zł kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego.
Zanim zapadł wyrok, wobec „Beta-Trade” ogłoszono upadłość. Postępowanie sądowe zostało zawieszone, a wierzytelność wierzyciela powinna zostać zgłoszona syndykowi.
W takim przypadku:
- należność główna (120 000 zł) oraz poniesione koszty procesu (6 817 zł) zostaną zaliczone do kategorii drugiej,
- odsetki od kwoty głównej zostaną zaliczone do kategorii trzeciej.
Podsumowanie
- Koszty sądowe, opłaty skarbowe oraz wynagrodzenie pełnomocnika poniesione przed ogłoszeniem upadłości należy zaliczyć do kategorii drugiej wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.
- Odsetki od należności głównej przyporządkowuje się do kategorii trzeciej.
Podstawa prawna
- art. 342 ust. 1 pkt 2 – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 1228 z późn. zm.)
- art. 343 ust. 1 pkt 3 – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 1228 z późn. zm.)
Tematy porad zawartych w artykule
- kategorie wierzytelności w upadłości
- koszty sądowe w postępowaniu upadłościowym
- odsetki w postępowaniu upadłościowym