Likwidacja fundacji – niezależnie od jej przyczyny – ma bezpośredni wpływ na sytuację wierzycieli. W praktyce może prowadzić do przerwania egzekucji lub jej dalszego prowadzenia. Wszystko zależy od tego, czy mamy do czynienia z likwidacją statutową, przymusową czy upadłościową. Poniżej wyjaśniamy, jakie skutki dla wierzycieli niesie każdy z tych trybów.
Rodzaje likwidacji fundacji
Zasady zakończenia działalności fundacji wynikają z art. 15 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach. Ustawodawca przewidział trzy podstawowe tryby likwidacji:
- Likwidacja statutowa – gdy statut fundacji sam określa przesłanki i tryb zakończenia jej działalności (art. 15 ust. 1 i 2 u.f.).
- Likwidacja przymusowa – zarządzona przez sąd, np. w przypadku działania fundacji sprzecznie z prawem (art. 15 ust. 2 i 3 u.f.).
- Likwidacja poprzez upadłość – gdy fundacja prowadząca działalność gospodarczą staje się niewypłacalna (art. 15 ust. 3 u.f.).
Upadłość fundacji a postępowanie egzekucyjne
Jeśli fundacja prowadzi działalność gospodarczą i sąd ogłosi jej upadłość, zastosowanie znajdują przepisy Prawa upadłościowego. Zgodnie z art. 146 ust. 1 ustawy – Prawo upadłościowe:
„Postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Postępowanie to umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości.”
➡️ Oznacza to, że po ogłoszeniu upadłości wierzyciel nie może już prowadzić indywidualnej egzekucji. Jedyną drogą dochodzenia roszczeń jest zgłoszenie wierzytelności do masy upadłości.
📌 Przykład: Fundacja „Przyszłość Nauki” z Gdańska prowadziła działalność gospodarczą i zaciągnęła kredyt w wysokości 750 000 zł. Wierzyciel wszczął egzekucję z jej rachunku bankowego. Po ogłoszeniu upadłości komornik musiał zawiesić postępowanie. Po uprawomocnieniu się postanowienia egzekucja została umorzona, a wierzyciel musiał zgłosić wierzytelność do syndyka masy upadłości.
Likwidacja statutowa i przymusowa a egzekucja
W przypadku likwidacji statutowej (na podstawie decyzji organów fundacji) lub przymusowej (zarządzonej przez sąd) obowiązują odmienne zasady niż przy upadłości.
- Fundacja nie traci osobowości prawnej – nadal istnieje, a w jej imieniu działają likwidatorzy.
- Egzekucja nie ulega automatycznemu zawieszeniu ani umorzeniu.
- Likwidatorzy mają obowiązek:
- sporządzić listę wierzycieli i dłużników,
- spieniężyć majątek fundacji,
- ściągnąć należności,
- zaspokoić wierzycieli w miarę posiadanego majątku.
➡️ W praktyce oznacza to, że postępowania egzekucyjne mogą być kontynuowane, a wierzyciele mają szansę dochodzić roszczeń w zwykłym trybie.
📌 Przykład: Fundacja „Ars Cultura” z Wrocławia została rozwiązana decyzją sądu. Komornik prowadził egzekucję z należącej do niej nieruchomości. Postępowanie nie zostało zawieszone – trwało dalej, aż do sprzedaży majątku. Likwidatorzy musieli uwzględnić roszczenia wszystkich wierzycieli, w tym koszty komornicze.
Kluczowe różnice dla wierzycieli
- Upadłość fundacji – egzekucja indywidualna zostaje zawieszona i następnie umorzona, a wierzyciel musi zgłosić wierzytelność w postępowaniu upadłościowym.
- Likwidacja statutowa lub przymusowa – postępowania egzekucyjne mogą być kontynuowane, a wierzyciel nie traci prawa do prowadzenia swojej sprawy.
Podstawa prawna
- art. 15 ust. 1–3 – ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz.U. 2016, poz. 40)
- art. 146 ust. 1 – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. 2015, poz. 233)
Tematy poradnika
- likwidacja fundacji a egzekucja komornicza
- upadłość fundacji a prawa wierzycieli
- likwidacja statutowa fundacji a postępowanie egzekucyjne
- likwidacja przymusowa fundacji a wierzyciele