Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością cieszy się opinią „bezpiecznej” formy prowadzenia działalności, ponieważ co do zasady wspólnicy nie odpowiadają własnym majątkiem za jej zobowiązania. W praktyce jednak banki i inne instytucje finansowe, udzielając kredytu spółce, wymagają dodatkowych zabezpieczeń – często pochodzących od samych wspólników. Pojawia się wtedy pytanie: czy w razie upadłości spółki wierzyciel może sięgnąć po majątek prywatny wspólników, np. obciążoną hipoteką nieruchomość?
Jakie zabezpieczenia stosują banki przy kredycie dla spółki z o.o.?
W opisanym przypadku bank chce udzielić spółce z o.o. kredytu i oczekuje następujących zabezpieczeń:
- weksla własnego in blanco wraz z deklaracją wekslową,
- pełnomocnictwa do rachunku bankowego spółki,
- hipoteki na nieruchomości należącej do udziałowców (małżonków).
Takie rozwiązanie jest standardowe – kapitał zakładowy spółki (np. 5.000 zł) jest zbyt niski, aby stanowił realne zabezpieczenie dla banku, dlatego wierzyciel żąda dodatkowych gwarancji od osób fizycznych powiązanych ze spółką.
Upadłość spółki a egzekucja wierzyciela
Jeżeli spółka z o.o. ogłosi upadłość, jej majątek wejdzie do masy upadłości. Z tego majątku zostaną zaspokojeni wierzyciele – w tym bank, którego wierzytelność z tytułu kredytu znajdzie się w czwartej kategorii zaspokojenia.
➡️ Jednak nieruchomość należąca do wspólników nie wejdzie do masy upadłości spółki, ponieważ stanowi ich prywatny majątek, a nie składnik majątku spółki.
W takiej sytuacji bank – jako wierzyciel zabezpieczony hipoteką – będzie mógł prowadzić egzekucję z nieruchomości obciążonej, nawet jeżeli kredytobiorcą była spółka, a nie jej udziałowcy.
Dlaczego egzekucja z nieruchomości wspólników jest możliwa?
Wynika to z konstrukcji długu rzeczowego. Osoba, która ustanawia hipotekę na swojej nieruchomości dla zabezpieczenia długu innego podmiotu, staje się dłużnikiem rzeczowym. Nie odpowiada ona wprawdzie całym swoim majątkiem jak poręczyciel, ale odpowiada nieruchomością, która została obciążona.
Oznacza to, że:
- wspólnicy nie odpowiadają całym majątkiem prywatnym za kredyt spółki,
- ale bank ma prawo zaspokoić się z tej konkretnej nieruchomości, na której ustanowiono hipotekę.
Przykład
Małżeństwo Katarzyny i Marcina prowadzi spółkę z o.o. z kapitałem zakładowym 5.000 zł. Spółka zaciąga w banku kredyt obrotowy na 800.000 zł. Jako zabezpieczenie bank żąda weksla in blanco oraz hipoteki na domu należącym do Katarzyny i Marcina.
Po kilku latach spółka ogłasza upadłość – jej majątek (samochody, sprzęt biurowy, zapasy magazynowe) zostaje spieniężony i przeznaczony na spłatę wierzycieli. Jednak uzyskane kwoty nie wystarczają na spłatę kredytu.
Bank, posiadając hipotekę na domu małżeństwa, kieruje egzekucję do tej nieruchomości. W efekcie dom może zostać zlicytowany, a bank zaspokoi swój dług, nawet jeśli właściciele nie byli osobistymi dłużnikami z tytułu kredytu.
Podstawa prawna
- art. 65 ust. 1 – ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece: „W celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością (…).”
- art. 343 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe: reguluje zaspokojenie wierzycieli w kategoriach.
- art. 10 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych: spółka z o.o. odpowiada za swoje zobowiązania całym majątkiem.
Podsumowanie
✔ Bank może prowadzić egzekucję z nieruchomości obciążonej hipoteką, nawet jeśli kredytobiorcą była spółka z o.o., a nie jej wspólnicy.
✔ Wspólnicy w takim przypadku są dłużnikami rzeczowymi – nie odpowiadają całym majątkiem, ale tylko tą nieruchomością, którą obciążyli hipoteką.
✔ Upadłość spółki nie chroni majątku prywatnego, jeśli został on dobrowolnie oddany w zabezpieczenie wierzytelności.
Tematy porad zawartych w poradniku:
- egzekucja z nieruchomości zabezpieczonej hipoteką w przypadku upadłości spółki z o.o.
- odpowiedzialność wspólników spółki z o.o. majątkiem prywatnym
- dłużnik rzeczowy a kredyt spółki z o.o.
Kategoria i podkategoria:
Prawo → Prawo gospodarcze