Prowadząc firmę lub gospodarstwo rolne, możesz znaleźć się w sytuacji, gdy komornik zajmuje sprzęt czy maszyny niezbędne do codziennej pracy. Wielu przedsiębiorców nie wie, że prawo pozwala im bronić swoich interesów i wnioskować o zwolnienie takich przedmiotów spod egzekucji. Odpowiednie działania mogą uchronić Twoją firmę przed paraliżem, a pracowników przed utratą pracy. Z tego poradnika dowiesz się, jak skutecznie wykorzystać instytucję zwolnienia z zajęcia rzeczy kluczowych dla działalności gospodarczej oraz jakie warunki musisz spełnić, aby zwiększyć swoje szanse przed sądem.
Kiedy można wnioskować o wyłączenie przedmiotów spod zajęcia komorniczego?
Przedsiębiorca, wobec którego prowadzona jest egzekucja świadczeń pieniężnych, ma prawo złożyć do sądu wniosek o wyłączenie spod zajęcia rzeczy lub praw majątkowych, które są niezbędne do prowadzenia firmy lub gospodarstwa rolnego. Wniosek ten oparty jest o art. 1061 Kodeksu postępowania cywilnego.
Kluczowe warunki:
- Egzekucja musi dotyczyć świadczeń pieniężnych (nie dotyczy np. wydania rzeczy czy wykonania czynności).
- Musisz wskazać inne składniki majątku, z których możliwe będzie zaspokojenie roszczenia wierzyciela w zamian za rzecz zwolnioną.
- Przedmiot musi być rzeczywiście niezbędny do prowadzenia działalności – przykładowo może to być samochód dostawczy, maszyna produkcyjna, czy komputer z bazą danych firmy.
Kto może skorzystać z tej ochrony?
- Osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą,
- Spółki, fundacje i inne osoby prawne,
- Rolnicy prowadzący gospodarstwa rolne, jeśli działalność ma charakter zorganizowany i zarobkowy.
Uwaga: Z ochrony wyłączone są osoby prowadzące działalność nierejestrowaną, jeśli ich przychód miesięczny nie przekracza 75% minimalnego wynagrodzenia (chyba że złożą wniosek do CEIDG).
Jak złożyć wniosek i jakie argumenty przekonają sąd?
Elementy wniosku do sądu
We wniosku o wyłączenie spod zajęcia musisz wskazać:
- Jakie konkretnie składniki majątku zostały zajęte i które chcesz zwolnić,
- Jakie inne mienie posiadasz, które może zaspokoić wierzyciela,
- Uzasadnienie, dlaczego dana rzecz jest niezbędna do dalszego prowadzenia działalności,
- Dowody na potwierdzenie tych okoliczności (np. umowy z kontrahentami, zestawienie obrotów, informacje o pracownikach).
Przykład 1:
Pani Joanna prowadzi zakład piekarniczy w miejscowości Kościelec. Komornik zajął jej jedyny piec piekarniczy wart 40 000 zł, chociaż Joanna posiada także samochód dostawczy wyceniany na 60 000 zł. W tej sytuacji pani Joanna może wnieść o wyłączenie pieca spod egzekucji, wskazując, że to urządzenie jest kluczowe do produkcji pieczywa, a zaspokojenie wierzyciela jest możliwe poprzez sprzedaż samochodu.
Przykład 2:
Pan Tomasz, rolnik z powiatu rzeszowskiego, prowadzi 30-hektarowe gospodarstwo rolne. Komornik zajął ciągnik, jednak Tomasz posiada również zapas zboża o wartości 120 000 zł. Rolnik wykazuje, że bez ciągnika nie jest w stanie obsiać pól i utrzymać produkcji, natomiast sprzedaż zboża pozwoliłaby spłacić wierzyciela w terminie do 6 miesięcy.
Jak sąd rozpatruje taki wniosek?
Sąd rejonowy bada, czy wskazane przez dłużnika mienie rzeczywiście pozwoli na zaspokojenie wierzyciela w rozsądnym czasie – co do zasady nie dłużej niż 6 miesięcy. Analizuje też:
- Interes wierzyciela (szybkie zaspokojenie roszczenia),
- Interes dłużnika (dalsze prowadzenie działalności, miejsca pracy),
- Znaczenie społeczne i gospodarcze działalności dłużnika.
Ważne! Sąd nie jest związany tylko stanowiskiem dłużnika i wierzyciela – bierze pod uwagę także wpływ decyzji na rynek pracy czy lokalną społeczność.
Co się dzieje po wyłączeniu rzeczy spod egzekucji?
Jeśli sąd uwzględni Twój wniosek, komornik musi zwolnić wskazaną rzecz spod zajęcia. Ale uwaga! Komornik nie zawsze automatycznie skieruje egzekucję do wskazanego przez Ciebie mienia, jeśli np. jest to nieruchomość lub wierzyciel ograniczył we wniosku sposoby egzekucji (art. 799 § 1 k.p.c.).
Najważniejsze scenariusze:
- Wierzyciel wskazał konkretne sposoby egzekucji lub mienie to nieruchomość: Komornik nie może prowadzić egzekucji z tego mienia bez osobnego wniosku wierzyciela. Jeśli wierzyciel nie złoży takiego wniosku przez 6 miesięcy, egzekucja podlega umorzeniu (art. 824 § 1 pkt 4 k.p.c.).
- Wierzyciel nie ograniczył sposobów egzekucji, a mienie to rzeczy ruchome: Komornik może z urzędu zająć wskazane przez dłużnika składniki majątku.
Podsumowanie – najważniejsze wskazówki dla przedsiębiorców
- Nie czekaj na ruch komornika! Jeśli zajęto przedmiot niezbędny do prowadzenia działalności, działaj szybko i złóż wniosek do sądu.
- Dokumentuj wszystko: Im lepiej uzasadnisz i udowodnisz, że dany przedmiot jest niezbędny, tym większe masz szanse na sukces.
- Wskaż alternatywne mienie: Bez tego sąd nie uwzględni wniosku.
- Pamiętaj o terminach: Komornik może umorzyć egzekucję po 6 miesiącach od ostatniej czynności, jeśli wierzyciel nie wskaże nowych składników majątku.
- Jeśli sprawa zostanie rozstrzygnięta nie po Twojej myśli – przysługuje Ci zażalenie na postanowienie sądu.
Podstawa prawna
- art. 1061, art. 1064(12) § 2, art. 799 § 1, art. 824 § 1 pkt 4 – Kodeks postępowania cywilnego
- art. 43(1) – Kodeks cywilny
- art. 3, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 1 – Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców
- Ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę
Tematy porad zawartych w poradniku
- zwolnienie spod egzekucji rzeczy niezbędnych do działalności
- ochrona majątku przedsiębiorcy przed komornikiem
- egzekucja z majątku firmy 2025
- prawa przedsiębiorcy w postępowaniu egzekucyjnym
- wniosek o wyłączenie spod zajęcia
Przydatne adresy urzędowe
- https://www.gov.pl/web/rodzina/egzekucja-komornicza
- https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/komornicy
- https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20180000647/U/D20180647Lj.pdf (Prawo przedsiębiorców)
- https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19640170093/U/D19640093Lj.pdf (Kodeks postępowania cywilnego)