Egzekucja z wynagrodzenia za pracę to jeden z najczęstszych i najskuteczniejszych sposobów odzyskiwania wierzytelności, zwłaszcza w sprawach alimentacyjnych oraz innych zobowiązań pracowniczych. Wielu wierzycieli i dłużników nie wie jednak, jakie zasady obowiązują przy tego typu egzekucji, kto jest właściwym komornikiem i na czym polegają nowe możliwości wyboru komornika. Przeczytaj poniższy poradnik, aby dowiedzieć się, jak krok po kroku wszcząć egzekucję z wynagrodzenia i jakie masz prawa oraz obowiązki w tym zakresie.
Kto prowadzi egzekucję z wynagrodzenia za pracę?
Organem, który zajmuje się egzekucją z wynagrodzenia za pracę, jest komornik sądowy przy sądzie rejonowymwłaściwym według miejsca zamieszkania dłużnika. Wynika to z art. 880 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.). Dla przedsiębiorcy czy osoby prywatnej oznacza to, że należy zweryfikować adres zamieszkania pracownika-dłużnika, aby poprawnie skierować wniosek egzekucyjny.
Ważne:
Jeśli dłużnik nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, zastosowanie znajdują reguły ogólne określone w art. 28 k.p.c. – wtedy bierze się pod uwagę miejsce pobytu dłużnika w Polsce lub jego ostatni adres zamieszkania w kraju.
Wyjątki dla alimentów
W przypadku alimentów sytuacja wygląda nieco inaczej – wierzyciel może złożyć wniosek o egzekucję do komornika sądu właściwego również według swojego miejsca zamieszkania (art. 1081 § 1 i 2 k.p.c.). Ułatwia to prowadzenie egzekucji osobom uprawnionym do świadczeń alimentacyjnych, zwłaszcza gdy dłużnik często zmienia miejsce zamieszkania.
Wybór komornika przez wierzyciela – co się zmieniło po 2019 r.?
Od 1 stycznia 2019 roku obowiązują nowe zasady dotyczące wyboru komornika. Zgodnie z ustawą o komornikach sądowych (u.k.s.), wierzyciel może wybrać komornika z obszaru apelacji, w której znajduje się siedziba kancelarii komornika właściwego wg przepisów k.p.c..
Co to oznacza w praktyce?
- Możesz wybrać komornika nie tylko z rewiru właściwego według adresu dłużnika, ale z całego obszaru apelacji sądowej.
- Wybierając komornika spoza rewiru, musisz dołączyć pisemne oświadczenie, że korzystasz z prawa wyboru komornika (art. 10 u.k.s.).
- Istnieją limity przyjmowania spraw przez komornika spoza rewiru – komornik może odmówić przyjęcia sprawy, jeśli m.in.:
- zaległości w egzekucjach przekraczają 6 miesięcy,
- w poprzednim roku do kancelarii wpłynęło więcej niż 1000 spraw,
- w danym roku wpłynęło ponad 2500 spraw, a skuteczność nie przekroczyła 35%,
- liczba spraw przekroczyła 5000 w danym roku.
- Dla egzekucji z wynagrodzenia za pracę nie ma ograniczenia co do możliwości wyboru komornika – możesz skorzystać z tej opcji, jeśli spełnione są powyższe warunki.
Przykład:
Pani Joanna z Gdańska jest wierzycielem i chce odzyskać zaległe alimenty od byłego partnera, który mieszka w Olsztynie. Pani Joanna może złożyć wniosek do komornika działającego w Olsztynie lub do komornika przy sądzie rejonowym w Gdańsku (miejsce zamieszkania wierzyciela).
Zasada ciągłości postępowania egzekucyjnego
Jeśli już wybierzesz komornika i postępowanie się rozpocznie, nawet jeśli dłużnik zmieni miejsce zamieszkania, właściwość komornika pozostaje taka sama aż do zakończenia sprawy (art. 7633 § 1 k.p.c.). Ta zasada – zwana „perpetuatio fori” – oznacza, że nie musisz się martwić, iż komornik nagle utraci kompetencje do prowadzenia egzekucji, gdy Twój dłużnik wyprowadzi się do innej miejscowości.
Jak złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji z wynagrodzenia za pracę?
Wniosek o wszczęcie egzekucji musi zawierać następujące informacje:
- Dane dłużnika (imię, nazwisko, adres zamieszkania)
- Dane wierzyciela
- Wskazanie świadczenia, które ma być wyegzekwowane (np. kwota, okres alimentów)
- Wskazanie pracodawcy dłużnika (nazwa firmy, adres siedziby; w przypadku osoby fizycznej – adres zamieszkania)
- Załączenie tytułu wykonawczego (np. wyrok sądu opatrzony klauzulą wykonalności)
Od 8 września 2016 r. nie ma już obowiązku wskazywania sposobu egzekucji – jeśli nie określisz, jakiego majątku dłużnika ma dotyczyć egzekucja, komornik podejmie działania wobec wszelkiego majątku, z wyjątkiem nieruchomości.
Ważne:
Jeżeli nie znasz pracodawcy dłużnika, komornik sam ma obowiązek ustalić miejsce zatrudnienia dłużnika w toku czynności egzekucyjnych.
Przykład praktyczny:
Firma „Nord-Trans” z Poznania chce wyegzekwować od swojego byłego pracownika, pana Tomasza, zaległe odszkodowanie za wyrządzone szkody. Pan Tomasz obecnie mieszka w Lesznie i pracuje w lokalnej firmie „Tech-Les”. „Nord-Trans” kieruje wniosek o egzekucję do komornika przy sądzie rejonowym w Lesznie, wskazując dane pana Tomasza oraz informacje o jego aktualnym pracodawcy. Komornik wszczyna egzekucję z wynagrodzenia za pracę, zajmując odpowiednią część pensji do czasu spłaty długu.
Bezegzekucyjne potrącenie wynagrodzenia za pracę – kiedy to możliwe?
W przypadku świadczeń alimentacyjnych pracodawca może dokonywać potrąceń bez udziału komornika – na podstawie tytułu wykonawczego przedstawionego przez wierzyciela (art. 88 Kodeksu pracy). Warunkiem jest jednak brak wcześniejszego zajęcia wynagrodzenia w trybie egzekucji sądowej lub administracyjnej oraz to, że suma potrąceń wystarcza na pokrycie wszystkich zobowiązań alimentacyjnych.
Pamiętaj:
Możliwość potrącenia „bezigzekucyjnego” dotyczy tylko alimentów. W przypadku innych należności (np. pożyczki, odszkodowania) pracodawca może dokonywać potrąceń tylko w trybie egzekucji sądowej, po zajęciu komorniczym.
Podsumowanie – najważniejsze zasady egzekucji z wynagrodzenia za pracę
Egzekucja z wynagrodzenia za pracę to rozwiązanie szybkie i skuteczne, zarówno dla osób prywatnych, jak i przedsiębiorców. Najważniejsze kwestie, o których warto pamiętać:
- Właściwy komornik to najczęściej ten przy sądzie rejonowym według adresu zamieszkania dłużnika, ale w sprawach alimentacyjnych wierzyciel może wybrać komornika według swojego miejsca zamieszkania.
- Od 2019 roku możliwy jest wybór komornika z terenu całej apelacji, w której działa komornik właściwy wg przepisów, ale należy pamiętać o limitach przyjmowania spraw przez komornika spoza rewiru.
- Raz wszczęta egzekucja prowadzona jest przez wybranego komornika do końca sprawy, nawet jeśli dłużnik zmieni miejsce zamieszkania.
- W przypadku świadczeń alimentacyjnych można korzystać z „bezigzekucyjnego” potrącania wynagrodzenia przez pracodawcę, ale wyłącznie na podstawie tytułu wykonawczego i tylko dla alimentów.
- Wniosek egzekucyjny musi być kompletny – zawierać dane stron, wysokość i charakter świadczenia, a także dane pracodawcy. Nie ma obowiązku wskazywania sposobu egzekucji poza egzekucją z nieruchomości.
Kluczowe wskazówki:
📌 Sprawdź zawsze, do którego komornika powinien trafić wniosek – pozwoli to uniknąć zbędnych opóźnień.
📌 Jeśli wybierasz komornika spoza rewiru, dołącz oświadczenie o wyborze oraz upewnij się, że komornik nie przekroczył limitów przyjmowania spraw.
📄 Gromadź dokumenty potwierdzające istnienie zadłużenia – przede wszystkim tytuł wykonawczy z klauzulą wykonalności.
⚠️ W razie problemów z ustaleniem miejsca zatrudnienia dłużnika, wskaż we wniosku, że komornik powinien sam ustalić pracodawcę.
Podstawa prawna
- art. 880, art. 28, art. 797, art. 7633 § 1, art. 1081 § 1 i 2 – Kodeks postępowania cywilnego
- art. 759¹, art. 884 – Kodeks postępowania cywilnego
- art. 10 ust. 4 – Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych
- art. 88 – Kodeks pracy
Tematy porad zawartych w poradniku
- egzekucja z wynagrodzenia 2025
- wybór komornika przez wierzyciela
- alimenty potrącenie przez pracodawcę
- skuteczność komornika apelacja
- wniosek o wszczęcie egzekucji z pensji
Przydatne strony urzędowe
- https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/komornicy-sadowi – lista komorników sądowych
- https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/informacje-dla-wierzycieli – informacje dla wierzycieli
- https://bip.ms.gov.pl/pl/rejestry-i-ewidencje/rejestr-komornikow/ – rejestr komorników
- https://www.gov.pl/web/rodzina/egzekucja-alimentow – egzekucja alimentów, wsparcie dla wierzycieli alimentacyjnych