Egzekucja komornicza z rachunku bankowego to temat, który budzi wiele pytań – szczególnie gdy dotyczy rachunków oszczędnościowych lub lokat potwierdzonych tzw. książeczką oszczędnościową lub innym dokumentem imiennym. Przedsiębiorcy, osoby fizyczne czy spadkobiercy często napotykają w praktyce sytuację, gdy wierzyciel kieruje do komornika wniosek o zajęcie rachunku, na którym środki są potwierdzone właśnie takim dokumentem. W tym poradniku wyjaśniam, jak wygląda procedura egzekucyjna, jakie są obowiązki banku, komornika oraz stron postępowania, a także jakich formalności należy dopełnić, by skutecznie zabezpieczyć lub odzyskać środki.
Zyskasz praktyczną wiedzę na temat:
- jakie są różnice między egzekucją z tradycyjnego rachunku a egzekucją z rachunku potwierdzonego dowodem imiennym,
- jakie kroki musi podjąć wierzyciel, by środki rzeczywiście trafiły do niego,
- jakie obowiązki mają bank, komornik oraz strony postępowania,
- jak wygląda ochrona interesów dłużnika.
Specyfika rachunków potwierdzonych książeczką oszczędnościową lub dokumentem imiennym
W polskim prawie szczegółowo uregulowano egzekucję z rachunków, na które wystawiono dowód imienny lub na okaziciela – czyli tzw. książeczkę oszczędnościową lub inny dokument potwierdzający zawarcie umowy. Takie dokumenty są często spotykane przy rachunkach oszczędnościowych czy lokatach terminowych, zakładanych np. przez osoby prywatne dla siebie lub dzieci.
Przykład 1:
Pani Marta z Katowic założyła kilkanaście lat temu lokatę oszczędnościową w banku i otrzymała imienną książeczkę oszczędnościową. Po pewnym czasie – wskutek prowadzonej egzekucji – jej wierzyciel wystąpił o zajęcie tego rachunku przez komornika.
Jak wygląda egzekucja z rachunku oszczędnościowego potwierdzonego dowodem imiennym?
Zgodnie z art. 53 ustawy Prawo bankowe bank może wydać posiadaczowi rachunku oszczędnościowego lub lokaty imienny dokument (np. książeczkę oszczędnościową), który potwierdza zawarcie umowy rachunku i uprawnia do dysponowania środkami na nim zgromadzonymi.
Kluczowa różnica pomiędzy egzekucją z typowego rachunku, a egzekucją z rachunku potwierdzonego dowodem imiennym, wynika z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 8931 i następne k.p.c.).
Kiedy egzekucja przebiega według szczególnych zasad?
- Jeśli istnieje możliwość odebrania od dłużnika książeczki oszczędnościowej (lub innego dokumentu imiennego), egzekucję prowadzi się według art. 901 k.p.c. – czyli dokument jest odbierany przez komornika, a następnie można dochodzić wypłaty środków z rachunku.
- Jeśli nie ma możliwości odebrania dokumentu (np. został zgubiony, ukryty, zniszczony) – komornik sporządza stosowny protokół i zajmuje rachunek, zawiadamiając o tym bank. Wówczas uruchamiana jest szczególna procedura opisana w art. 8931-8933 k.p.c.
Procedura zajęcia rachunku bankowego potwierdzonego dowodem imiennym
1. Skierowanie zawiadomienia o zajęciu do banku
Komornik przesyła do właściwego oddziału banku zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, na który wystawiono dowód imienny. Zajęcie następuje z chwilą skutecznego doręczenia zawiadomienia bankowi.
2. Obowiązki banku po otrzymaniu zawiadomienia
- Bank wstrzymuje wszelkie wypłaty z zajętego rachunku, bez względu na to, czy dokument jest imienny, czy na okaziciela.
- Bank zawiadamia wszystkie swoje placówki oraz placówki pocztowe i inne podmioty, które mogłyby wypłacić środki na podstawie dowodu imiennego.
- Nie następuje natychmiastowe przekazanie środków do wierzyciela (inaczej niż przy klasycznym zajęciu rachunku bankowego na podstawie art. 889 § 1 k.p.c.).
3. Zobowiązania wierzyciela po zajęciu rachunku
- Wierzyciel w ciągu 2 tygodni od doręczenia zawiadomienia o zajęciu musi złożyć do sądu wniosek o umorzenie książeczki oszczędnościowej (lub innego dokumentu), jeśli nie została ona komornikowi wydana.
- Odpis tego wniosku wierzyciel niezwłocznie doręcza właściwemu oddziałowi banku.
Przykład 2:
Firma windykacyjna „Skarbiec” uzyskała tytuł wykonawczy przeciwko panu Piotrowi z Poznania i zleciła komornikowi zajęcie jego rachunku oszczędnościowego. Komornik nie mógł odebrać książeczki oszczędnościowej (Piotr twierdził, że ją zgubił). Wierzyciel w ciągu 2 tygodni złożył wniosek do sądu o umorzenie książeczki i przekazał jego odpis do banku. Bank przez cały czas trwania procedury blokował wypłaty z rachunku.
Co, jeśli wierzyciel nie złoży wniosku o umorzenie książeczki?
- Jeżeli w terminie miesiąca od zajęcia rachunku bank nie otrzyma odpisu wniosku o umorzenie książeczki oszczędnościowej, odwołuje wstrzymanie wypłat z rachunku i zawiadamia o tym właściciela książeczki.
Koszty postępowania i obowiązki sądu
- Za złożenie wniosku o umorzenie książeczki sąd pobiera opłatę stałą w wysokości 50 zł (art. 71 pkt 6 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
- Sąd rozpatruje wniosek według przepisów dotyczących umarzania utraconych dokumentów – w tym postępowaniu nie bada się zasadności roszczenia wierzyciela (czyli nie można podnosić zarzutów dotyczących długu).
- Koszty postępowania ponosi właściciel książeczki.
Jeśli sąd uwzględni wniosek o umorzenie:
- Bank wystawia nową książeczkę, potrąca należność z rachunku, a pozostałe środki i nową książeczkę wydaje właścicielowi.
Jeśli sąd odrzuci wniosek:
- Bank niezwłocznie odwołuje blokadę wypłat i informuje o tym właściciela.
Odpowiedzialność karna dłużnika za wypłatę środków z zajętego rachunku
- Dłużnik, który po zajęciu rachunku bankowego potwierdzonego dowodem imiennym dokona wypłaty całości lub części środków, ponosi odpowiedzialność karną za usunięcie mienia spod egzekucji (⚠️).
Najczęstsze pytania i wątpliwości praktyczne
Czy można zająć rachunek potwierdzony książeczką wystawioną na osobę trzecią?
Zajęcie jest możliwe tylko wtedy, gdy wierzytelność z rachunku przysługuje dłużnikowi. Jeżeli rachunek i książeczka są imienne, a właścicielem jest ktoś inny niż dłużnik, egzekucja nie będzie skuteczna.
Czy środki zgromadzone na takim rachunku są w pełni zabezpieczone?
Zajęcie rachunku nie oznacza od razu wypłaty środków na rzecz wierzyciela – przez pewien czas rachunek pozostaje jedynie zablokowany. Dopiero po umorzeniu książeczki i wydaniu nowej bank dokonuje potrącenia środków na rzecz wierzyciela.
Jak szybko bank musi wstrzymać wypłaty?
Obowiązek wstrzymania wypłat powstaje z chwilą skutecznego doręczenia zawiadomienia o zajęciu bankowi.
Podsumowanie – kluczowe wskazówki
- Egzekucja z rachunku bankowego potwierdzonego dowodem imiennym wymaga od wierzyciela dodatkowych czynności (złożenia wniosku do sądu).
- Samo zajęcie rachunku nie prowadzi do natychmiastowej wypłaty środków – blokada trwa, dopóki wierzyciel dopełni formalności.
- Dłużnik musi liczyć się z odpowiedzialnością karną za samowolną wypłatę środków z zajętego rachunku.
- Bank i komornik mają precyzyjnie określone obowiązki, a terminowość czynności jest kluczowa dla powodzenia egzekucji.
- Koszty postępowania sądowego obciążają właściciela książeczki oszczędnościowej.
Podstawa prawna
- art. 53 ust. 1, ust. 2 – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
- art. 8931, art. 8932, art. 8933, art. 901 – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
- art. 71 pkt 6 – ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Tematy porad zawartych w poradniku
- egzekucja z rachunku bankowego z książeczką oszczędnościową
- zajęcie lokaty potwierdzonej dokumentem imiennym
- komornik a książeczka oszczędnościowa
- wniosek o umorzenie książeczki oszczędnościowej
- ochrona środków na rachunku oszczędnościowym