Przejęcie rzeczy ruchomych na własność przez wierzyciela to mało znany, ale bardzo istotny mechanizm w postępowaniu egzekucyjnym. Jeśli jesteś przedsiębiorcą lub osobą prywatną dochodzącą należności, powinieneś wiedzieć, jakie masz prawa i możliwości, gdy licytacja zajętych ruchomości nie dochodzi do skutku. W tym poradniku dowiesz się, na czym polega przejęcie na własność, jakie są warunki oraz procedura takiego rozwiązania i co warto mieć na uwadze, by skutecznie odzyskać swoje pieniądze.
Kiedy możliwe jest przejęcie rzeczy ruchomych na własność przez wierzyciela?
Przejęcie na własność rzeczy ruchomych zajętych w toku egzekucji jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy licytacja tych rzeczy nie doszła do skutku. Najczęściej dzieje się tak, gdy na licytacji nie pojawił się żaden nabywca lub oferowane ceny były zbyt niskie.
Zgodnie z przepisami, po nieudanej licytacji wierzyciel ma dwa tygodnie od otrzymania zawiadomienia od komornika, aby złożyć wniosek o przejęcie rzeczy na własność lub żądać wyznaczenia drugiej licytacji. W praktyce daje to wierzycielowi szansę na przejęcie majątku dłużnika w zamian za swoje roszczenie – ale nie może zrobić tego za symboliczną kwotę, tylko za cenę nie niższą niż tzw. cena wywołania.
Ile wynosi cena wywołania przy przejęciu?
- Po pierwszej licytacji: Cena wywołania to trzy czwarte wartości szacunkowej rzeczy (art. 867 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego).
- Po drugiej licytacji: Cena wywołania spada do połowy wartości szacunkowej.
Pamiętaj, że wierzyciel nie może przejąć rzeczy za kwotę niższą niż wyżej wskazana cena wywołania, nawet jeśli realna wartość rynkowa jest niższa.
Przykład 1: Przejęcie rzeczy po bezskutecznej licytacji
Pan Marek, prowadzący działalność usługową, uzyskał tytuł wykonawczy przeciwko swojemu kontrahentowi i skierował sprawę do komornika. Komornik zajął samochód dostawczy o wartości szacunkowej 40 000 zł. Na pierwszej licytacji nikt nie zgłosił się po odbiór pojazdu. Komornik zawiadomił pana Marka, że licytacja nie doszła do skutku.
Pan Marek ma teraz dwie opcje:
- złożyć wniosek o wyznaczenie drugiej licytacji,
- złożyć wniosek o przejęcie pojazdu na własność za cenę nie niższą niż 30 000 zł (czyli ¾ wartości szacunkowej).
Ponieważ samochód może być przydatny w jego firmie, decyduje się przejąć go na własność. Składa wniosek do komornika i jednocześnie wpłaca wymaganą kwotę.
Zasady pierwszeństwa przy kilku wierzycielach
Zdarza się, że egzekucję przeciwko temu samemu dłużnikowi prowadzi kilku wierzycieli jednocześnie. Kto ma wówczas prawo przejąć rzecz na własność?
- Pierwszeństwo ma wierzyciel, który zaoferuje najwyższą cenę za przejmowaną rzecz.
- Jeżeli kilku wierzycieli zaoferuje taką samą cenę, pierwszeństwo ma ten, na którego żądanie najwcześniej dokonano zajęcia rzeczy.
Gdy jedni wierzyciele chcą przejęcia rzeczy na własność, a inni żądają drugiej licytacji, komornik zawsze wyznaczy drugą licytację.
Przykład 2: Kilku wierzycieli i spór o przejęcie
Firma „Drobex” i osoba prywatna, pani Alicja, prowadzą egzekucję przeciwko temu samemu dłużnikowi, którego komornikowi udało się zająć sprzęt komputerowy o wartości 12 000 zł. Na pierwszej licytacji nie było chętnych.
- „Drobex” składa wniosek o przejęcie sprzętu na własność za 9 000 zł (¾ wartości szacunkowej).
- Pani Alicja proponuje 9 500 zł.
W tym przypadku to pani Alicja uzyskuje pierwszeństwo przejęcia. Gdyby obie oferty były identyczne, komornik porównałby datę dokonania zajęcia z inicjatywy obu wierzycieli.
Druga licytacja i dalsze możliwości wierzyciela
Jeśli również druga licytacja nie dojdzie do skutku (np. znów brak nabywców), wierzyciel może jeszcze raz wnioskować o przejęcie rzeczy, tym razem za cenę nie niższą niż połowa wartości szacunkowej.
Co istotne, pozostali wierzyciele nie mogą już skutecznie sprzeciwić się przejęciu rzeczy na własność przez jednego z nich.
Procedura przejęcia na własność – krok po kroku
- Zgłoszenie wniosku do komornika – należy zrobić to w terminie 2 tygodni od zawiadomienia o bezskutecznej licytacji.
- Wpłata całej ceny – razem z wnioskiem należy wpłacić całą kwotę odpowiadającą cenie wywołania.
- Weryfikacja przez komornika – komornik sprawdza, czy wszystkie formalności zostały spełnione.
- Zawiadomienie wierzyciela – własność rzeczy przechodzi na wierzyciela z chwilą, gdy komornik zawiadomi go o przyznaniu rzeczy.
- Brak wpłaty – szansa na uzupełnienie braków – jeśli wierzyciel nie wpłaci od razu pełnej kwoty, komornik wezwie go do uzupełnienia w ciągu 7 dni, pod rygorem zwrotu wniosku.
Co jeszcze warto wiedzieć?
- Przejęcie na własność dotyczy wyłącznie rzeczy ruchomych, nie stosuje się do nieruchomości.
- Przejęta rzecz zaliczana jest na poczet zaspokojenia wierzytelności, ale nie zawsze pokryje całość długu – jeśli dług jest większy niż wartość rzeczy, wierzyciel może kontynuować egzekucję.
- Komornik nie może wydać rzeczy przed wpłatą całej kwoty – to zabezpieczenie praw dłużnika i innych wierzycieli.
- W przypadku błędów formalnych (np. niepełna wpłata), można je uzupełnić, jeśli komornik wyznaczy stosowny termin.
Podsumowanie – co zyskujesz dzięki przejęciu na własność?
Przejęcie na własność rzeczy ruchomych po bezskutecznej licytacji to skuteczny sposób na częściowe odzyskanie swoich należności, zwłaszcza gdy nie ma chętnych na licytacji. Dzięki znajomości tej procedury możesz efektywniej dochodzić swoich praw w egzekucji komorniczej. Pamiętaj jednak o terminach, prawidłowej wpłacie oraz zasadach pierwszeństwa, jeśli egzekucję prowadzi kilku wierzycieli.
Podstawa prawna
- art. 867 § 2, art. 875 § 1–3, art. 877, art. 130 – Kodeks postępowania cywilnego
Tematy porad zawartych w poradniku
- przejęcie rzeczy ruchomych po licytacji
- prawa wierzyciela po bezskutecznej egzekucji
- procedura przejęcia na własność komorniczą
- pierwszeństwo przy przejęciu ruchomości
- przejęcie rzeczy przez wierzyciela po licytacji