Zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej dotyczący rachunku bankowego to sytuacja, która dotyka zarówno przedsiębiorców, jak i osoby prywatne posiadające długi. Od 2015 roku zasady prowadzenia egzekucji przez różne organy (komornika sądowego i organ egzekucji administracyjnej, np. naczelnika urzędu skarbowego) zostały istotnie zmodyfikowane. Znajomość aktualnych reguł pozwala uniknąć nieporozumień oraz świadomie korzystać ze swoich praw w kontaktach z bankiem i organami egzekucyjnymi.
Na czym polega zbieg egzekucji z rachunku bankowego i dlaczego jest ważny?
Wyobraź sobie, że Twój rachunek bankowy został zajęty przez komornika sądowego na skutek orzeczenia sądu, a następnie także przez urząd skarbowy w związku z zaległościami podatkowymi. Sytuacja ta nazywana jest „zbiegiem egzekucji” i może prowadzić do problemów z dostępem do środków oraz niejasności, który z organów otrzyma pieniądze w pierwszej kolejności.
Prawidłowe rozstrzygnięcie zbiegu egzekucji wpływa bezpośrednio na:
- kolejność wypłat z rachunku,
- wysokość przekazanych kwot,
- prawa i obowiązki banku,
- bezpieczeństwo prawne wierzycieli i dłużnika.
Dzięki znajomości przepisów unikniesz sytuacji, w której bank niesłusznie przekaże całość środków jednemu organowi, nie uwzględniając Twoich interesów.
Aktualne zasady rozstrzygania zbiegu egzekucji z rachunku bankowego
Kiedy dochodzi do zbiegu egzekucji?
Zbieg egzekucji powstaje, gdy do tych samych środków zgłasza roszczenia więcej niż jeden organ egzekucyjny – na przykład komornik i naczelnik urzędu skarbowego. Najczęściej dotyczy to sytuacji, w której suma środków na rachunku bankowym nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich wierzycieli.
Kluczowe zasady – jak postępuje bank?
Obecnie obowiązuje zasada, że zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej nie powoduje wstrzymania czynności egzekucyjnych. To oznacza, że bank nie zamraża środków „do czasu rozstrzygnięcia sporu” – przeciwnie, musi działać szybko i jasno określić kolejność przekazania pieniędzy.
Krok po kroku:
- Ustalenie kwoty wolnej od zajęcia
Bank w pierwszej kolejności stosuje art. 54 ustawy Prawo bankowe, który określa, jaka część środków jest wolna od zajęcia. - Wypłata na rzecz organu, który pierwszy dokonał zajęcia
Jeśli po odliczeniu kwoty wolnej od zajęcia na rachunku pozostaje suma niewystarczająca na zaspokojenie wszystkich należności, bank przekazuje całość tej sumy temu organowi (sądowemu lub administracyjnemu), który jako pierwszy dokonał zajęcia.Przykład praktyczny 1
Firma Bud-Mix z Krakowa ma na rachunku bankowym 4 000 zł. Komornik sądowy zajmuje rachunek w poniedziałek o 8:00 na kwotę 7 000 zł. We wtorek o 10:00 rachunek zostaje zajęty przez urząd skarbowy na łączną kwotę 6 000 zł. Kwota wolna od zajęcia wynosi w tym przypadku 1 000 zł. Oznacza to, że 3 000 zł podlega podziałowi. Ponieważ komornik dokonał zajęcia jako pierwszy, całość tej sumy zostanie przekazana na jego konto. - Brak możliwości ustalenia pierwszeństwa
Jeśli nie da się ustalić, który organ pierwszy dokonał zajęcia (np. oba zajęcia wpłynęły do banku tego samego dnia), bank wypłaca środki temu organowi, który dochodzi wyższej należności.Przykład praktyczny 2
Spółka Jantar z Poznania ma na koncie 6 000 zł (po odjęciu kwoty wolnej od zajęcia – 5 000 zł). Zarówno komornik, jak i urząd skarbowy dokonali zajęcia tego samego dnia. Komornik żąda 10 000 zł, a urząd skarbowy 15 000 zł. W takim przypadku bank przekaże środki na konto urzędu skarbowego, bo dochodzi on wyższej kwoty. - Wystarczająca ilość środków na rachunku
Jeżeli po odliczeniu kwoty wolnej od zajęcia suma zgromadzona na rachunku wystarcza na zaspokojenie wszystkich żądań (np. oba zajęcia razem to 7 000 zł, a na rachunku jest 8 000 zł), bank przekazuje każdemu z organów należną kwotę. W tej sytuacji nie stosuje się zasad dotyczących zbiegu egzekucji. - Obowiązek zawiadomienia organów
Bank ma obowiązek niezwłocznego poinformowania obu organów egzekucyjnych o zaistniałym zbiegu, wskazując daty doręczenia zawiadomień o zajęciach oraz wysokości żądanych należności. Bank realizuje ten obowiązek automatycznie, a komornik poucza bank o sposobie zawiadamiania przy dokonywaniu zajęcia.
Zbieg egzekucji świadczeń z art. 773 § 21 k.p.c.
W wyniku nowelizacji z 2019 roku, dodano nowy § 2 do art. 891 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej dotyczącej świadczeń określonych w art. 773 § 21 k.p.c. (np. alimenty lub świadczenia niepieniężne), jeżeli kwota na rachunku nie pokrywa wszystkich żądań, bank przekazuje pieniądze sądowemu organowi egzekucyjnemu.
Co musi wiedzieć przedsiębiorca i osoba prywatna?
- Nie musisz samodzielnie zgłaszać zbiegu – obowiązek zawiadamiania spoczywa na banku.
- Kwota wolna od zajęcia obowiązuje zawsze, również przy kilku zajęciach (art. 54 ustawy Prawo bankowe).
- Nie wstrzymuje się egzekucji tylko dlatego, że doszło do zbiegu – bank musi działać niezwłocznie.
- W przypadku wątpliwości, możesz wystąpić do banku z pytaniem o stan zajęć i przebieg egzekucji.
Podsumowanie – kluczowe wnioski
- Zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej z rachunku bankowego rozstrzyga się według kolejności dokonania zajęcia lub wysokości żądanej należności, jeśli kolejności nie da się ustalić.
- Egzekucja nie jest wstrzymywana, a bank musi niezwłocznie poinformować oba organy egzekucyjne.
- Kwota wolna od zajęcia obowiązuje zawsze i dotyczy sumy wszystkich zajęć.
- Jeśli środki na rachunku wystarczają na pokrycie wszystkich żądań, bank realizuje każde zajęcie osobno, bez stosowania zasad zbiegu.
- W przypadku egzekucji świadczeń określonych w art. 773 § 21 k.p.c., bank przekazuje środki sądowemu organowi egzekucyjnemu.
Podstawa prawna
- Art. 891 § 1 i 2 – Kodeks postępowania cywilnego
- Art. 54 – Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe
- Art. 773 § 21 – Kodeks postępowania cywilnego
Tematy porad zawartych w poradniku
- zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej
- zajęcie rachunku bankowego przez komornika i urząd skarbowy
- pierwszeństwo zajęcia rachunku bankowego
- kwota wolna od zajęcia egzekucyjnego
- procedura egzekucji z rachunku bankowego
Adresy urzędowych stron internetowych powiązanych z tematyką poradnika: