Czy zastanawiasz się, kiedy i na jakich zasadach możesz zaliczyć swoją wierzytelność na cenę nabycia w toku egzekucji komorniczej? Ta kwestia budzi liczne pytania zarówno wśród przedsiębiorców, jak i osób fizycznych odzyskujących należności przez sąd. W tym poradniku krok po kroku wyjaśniam, kiedy możliwe jest zaliczenie egzekwowanej wierzytelności na poczet ceny nabycia, jakie warunki muszą być spełnione oraz jakie pułapki czyhają na wierzycieli – w tym na tych zabezpieczonych zastawem lub hipoteką.
Dlaczego temat jest ważny?
Prawidłowe zaliczenie wierzytelności egzekwowanej na cenę nabycia rzeczy lub nieruchomości ma kluczowe znaczenie nie tylko dla skuteczności egzekucji, ale i bezpieczeństwa prawnego stron. Niewłaściwe zastosowanie tych przepisów może skutkować utratą części należności, a w niektórych sytuacjach nawet naruszeniem praw innych wierzycieli. Poniżej przedstawiam praktyczne wskazówki, które pomogą Ci bezpiecznie i skutecznie skorzystać z tego rozwiązania.
Zasady zaliczania wierzytelności egzekwowanej na cenę nabycia
Kiedy wierzyciel egzekwujący może zaliczyć swoją wierzytelność na cenę nabycia?
Podstawę prawną tej instytucji stanowi art. 876 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.). Zgodnie z tym przepisem:
„Jeżeli nabywca jest jedynym wierzycielem egzekwującym albo jeżeli cena nabycia wystarcza na zaspokojenie wszystkich wierzycieli egzekwujących i kosztów egzekucji, nabywca może zaliczyć swoją egzekwowaną wierzytelność na cenę nabycia.”
Przepis ten obejmuje dwie różne sytuacje:
- 🟢 Nabywca jest jedynym wierzycielem egzekwującym – może zaliczyć wierzytelność na cenę nabycia, niezależnie od tego, czy cena wystarcza na zaspokojenie innych wierzycieli (np. zastawników czy wierzycieli hipotecznych, którzy nie prowadzą egzekucji).
- 🟢 Nabywca nie jest jedynym wierzycielem egzekwującym – ale cena nabycia wystarcza na zaspokojenie wszystkich egzekwujących wierzycieli oraz kosztów egzekucji.
Co to oznacza w praktyce?
W pierwszym przypadku prawo do zaliczenia wierzytelności przysługuje wierzycielowi nawet wtedy, gdy cena uzyskana z egzekucji nie wystarcza na pokrycie wszystkich roszczeń uczestniczących w podziale sumy (np. gdy zabezpieczeni zastawnicy nie są zaspokojeni). W drugim – dopiero gdy wszyscy egzekwujący i koszty zostaną pokryte z ceny.
Kto NIE skorzysta z tego uprawnienia?
Przepisy art. 876 k.p.c. dotyczą wyłącznie wierzycieli egzekwujących – czyli tych, którzy prowadzą egzekucję przez komornika. Inni wierzyciele, np. zastawnicy lub wierzyciele hipoteczni, którzy nie zgłosili się do egzekucji, nie mogą zaliczyć swojej wierzytelności na cenę nabycia.
Praktyczne przykłady zastosowania przepisów
Przykład 1: Wierzyciel jako jedyny egzekwujący
Pan Marek prowadzi firmę i posiada prawomocny wyrok przeciwko dłużnikowi – spółce „Delta”. Komornik wszczął egzekucję z samochodu dostawczego dłużnika. W licytacji Pan Marek, jako jedyny wierzyciel egzekwujący, sam kupuje pojazd za 30 000 zł. Przysługuje mu wierzytelność w wysokości 35 000 zł.
W tej sytuacji Pan Marek może zaliczyć całość swojej wierzytelności na cenę nabycia pojazdu (do kwoty 30 000 zł), mimo że pozostanie mu jeszcze 5 000 zł do odzyskania, a niektóre wierzytelności zabezpieczone zastawem nie zostaną w pełni zaspokojone.
Przykład 2: Kilku wierzycieli egzekwujących
Pani Agnieszka oraz bank „Kredyt-Bis” prowadzą egzekucję z nieruchomości dłużnika. Licytację wygrywa bank, oferując 500 000 zł. W sumie wszyscy egzekwujący wierzyciele mają do odzyskania 480 000 zł, a koszty egzekucji wynoszą 10 000 zł.
Ponieważ cena nabycia wystarcza na pokrycie wszystkich wierzycieli egzekwujących i kosztów, bank może zaliczyć przysługującą mu wierzytelność (np. 400 000 zł) na cenę nabycia nieruchomości.
Ograniczenia i ryzyka – na co uważać?
- ⚠️ Wierzyciel zastawnik lub hipoteczny, który nie prowadzi egzekucji, NIE może skorzystać z zaliczenia wierzytelności na cenę nabycia.
- ⚠️ Możliwe jest, że zaliczenie wierzytelności przez egzekwującego nabywcę sprawi, że pozostali nieegzekwujący wierzyciele (np. zastawnicy) nie zostaną zaspokojeni, mimo że zgodnie z planem podziału powinni być uprzywilejowani.
- 📄 W praktyce oznacza to, że zaliczenie zmniejsza sumę podlegającą podziałowi pomiędzy wszystkich uprawnionych.
Różnice pomiędzy egzekucją z ruchomości a nieruchomości
Zaliczanie wierzytelności na cenę nabycia jest precyzyjniej uregulowane w przypadku egzekucji z nieruchomości. Zgodnie z art. 968 § 1 k.p.c., możliwe jest tylko w takim zakresie, w jakim wierzytelność nabywcy byłaby zaspokojona w podziale sumy uzyskanej z egzekucji – z uwzględnieniem wszystkich wierzycieli, także tych, którzy nie prowadzą egzekucji.
Przy egzekucji z ruchomości – art. 876 k.p.c. nie przewiduje takich ograniczeń. W efekcie jedyny wierzyciel egzekwujący może zaliczyć swoją wierzytelność na całą cenę nabycia, nawet kosztem innych wierzycieli (np. zastawników).
Podsumowanie – o czym pamiętać?
- ✔ Jeżeli jesteś jedynym wierzycielem egzekwującym i wygrywasz licytację, możesz zaliczyć swoją wierzytelność na całą cenę nabycia, nawet jeśli cena nie pokrywa wszystkich innych roszczeń.
- ✔ Jeśli jest więcej wierzycieli egzekwujących – zaliczenie jest możliwe tylko, gdy cena nabycia wystarcza na zaspokojenie wszystkich egzekwujących i kosztów egzekucji.
- ✔ W przypadku egzekucji z nieruchomości zaliczenie jest ograniczone do tej części wierzytelności, która przypada nabywcy w podziale sumy uzyskanej z egzekucji (art. 968 § 1 k.p.c.).
- ⚠️ Inni wierzyciele (np. zastawnicy, hipoteczni), którzy nie są egzekwującymi, nie mogą korzystać z tego rozwiązania.
- ⚠️ Przed zaliczeniem wierzytelności na cenę nabycia warto sprawdzić, czy nie naruszasz praw innych wierzycieli uczestniczących w podziale sumy uzyskanej z egzekucji.
Podstawa prawna
- art. 876, art. 968 § 1, art. 1025 – Kodeks postępowania cywilnego
- art. 1030 – Kodeks postępowania cywilnego
Tematy porad zawartych w poradniku
- zaliczenie wierzytelności egzekwowanej na cenę nabycia
- uprawnienia wierzycieli egzekwujących 2025
- podział sumy uzyskanej z egzekucji
- licytacja komornicza a zastawnicy