Otrzymanie postanowienia sądu o zakończeniu postępowania upadłościowego dłużnika często oznacza, że wierzyciel nie ma już realnych szans na odzyskanie pieniędzy. W praktyce pojawia się wówczas pytanie: czy można od razu wyksięgować należność z ksiąg rachunkowych, czy trzeba jeszcze wszczynać egzekucję komorniczą?
Czy konieczna jest egzekucja komornicza?
Nie. W sytuacji, gdy sąd wydał prawomocne postanowienie o zakończeniu postępowania upadłościowego, a majątek dłużnika został już zlikwidowany i podzielony, kierownik jednostki może podjąć decyzję o niewszczynaniu egzekucji komorniczej.
W takim przypadku należność można wyksięgować z ksiąg rachunkowych – zwłaszcza jeśli wcześniej został na nią dokonany odpis aktualizujący. Jest to praktyka powszechnie stosowana, ponieważ wszczynanie egzekucji wobec dłużnika, którego majątek został całkowicie rozdysponowany, nie ma sensu ekonomicznego.
Podstawa prawna wyksięgowania należności
Pozostałe koszty operacyjne
Zgodnie z „art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. d ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości”, do pozostałych kosztów operacyjnych zalicza się m.in. koszty związane z odpisaniem należności przedawnionych, umorzonych lub nieściągalnych.
Oznacza to, że należności, których nie da się odzyskać, mogą zostać wyksięgowane bez obowiązku podejmowania dodatkowych działań windykacyjnych.
Odpisy aktualizujące
Z kolei „art. 35b ustawy o rachunkowości” wskazuje, że wartość należności aktualizuje się w zależności od stopnia prawdopodobieństwa ich zapłaty. Odpis aktualizujący powinien być dokonany m.in. w przypadku:
- należności od dłużników postawionych w stan upadłości lub likwidacji,
- należności od dłużników, wobec których oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku,
- należności kwestionowanych przez dłużnika lub takich, których spłata jest bardzo mało prawdopodobna.
Jeżeli zatem jednostka prawidłowo utworzyła odpis aktualizujący w czasie trwania postępowania upadłościowego, wyksięgowanie należności po jego zakończeniu oznacza jedynie przeniesienie jej wartości z odpisu do kosztów.
Jak wygląda to w praktyce?
Przykład
Spółka ABC-Trans z Krakowa miała należność w wysokości 75 000 zł wobec kontrahenta – spółki Domo-Bud z Gdańska. W 2021 r. sąd ogłosił upadłość dłużnika. ABC-Trans zgłosiła swoją wierzytelność do masy upadłości, a jednocześnie dokonała odpisu aktualizującego należność.
W grudniu 2021 r. sąd wydał postanowienie o zakończeniu postępowania upadłościowego – cały majątek został rozdysponowany, a wierzyciele nie otrzymali żadnych wypłat.
W takiej sytuacji spółka nie musi kierować sprawy do komornika – ponieważ postępowanie upadłościowe zakończyło się i wiadomo, że zaspokojenie wierzycieli jest niemożliwe. Wystarczy wyksięgować należność z ksiąg rachunkowych, odnosząc ją w ciężar kosztów operacyjnych.
Najważniejsze zasady
✔ Możesz wyksięgować należność po zakończeniu upadłości – nie ma obowiązku wszczynania egzekucji.
✔ Kluczowe jest wcześniejsze dokonanie odpisu aktualizującego, zgodnie z art. 35b ustawy o rachunkowości.
✔ Wyksięgowana należność powinna być zaliczona do pozostałych kosztów operacyjnych.
✔ Egzekucja komornicza w takiej sytuacji generowałaby tylko dodatkowe koszty, bez szans na odzyskanie długu.
Podstawa prawna
- art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. d – ustawa z 29.09.1994 r. o rachunkowości (Dz.U. 2021 poz. 217 ze zm.)
- art. 35b – ustawa z 29.09.1994 r. o rachunkowości (Dz.U. 2021 poz. 217 ze zm.)
Tematy porad zawartych w poradniku
- wyksięgowanie należności po upadłości dłużnika
- odpis aktualizujący należności nieściągalnych
- zakończenie postępowania upadłościowego a księgowość