Egzekucja z innych praw majątkowych to temat, który może dotyczyć zarówno przedsiębiorców, jak i osób prywatnych, zwłaszcza jeśli w grę wchodzi majątek trudny do zidentyfikowania czy nietypowe prawa przysługujące dłużnikowi. Jeśli zalegasz z płatnościami lub jesteś wierzycielem, który nie może odzyskać swoich pieniędzy, warto wiedzieć, jakie prawa majątkowe mogą być przedmiotem egzekucji oraz jakie są procedury i skutki ich zajęcia. Dzięki temu możesz skutecznie chronić swoje interesy lub lepiej przygotować się na działania komornika.
Kiedy można wszcząć egzekucję z innych praw majątkowych?
Egzekucja z innych praw majątkowych obejmuje wszelkie prawa, które mają wartość majątkową, ale nie są rzeczami, nieruchomościami czy wierzytelnościami pieniężnymi w klasycznym rozumieniu. Przykładem mogą być udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, akcje, prawa do dywidendy, prawa wynikające z licencji czy prawa autorskie.
Aby egzekucja była możliwa, musi zostać odpowiednio wskazana we wniosku o wszczęcie egzekucji albo żądaniu wszczęcia egzekucji przez urząd (nie dotyczy to egzekucji z praw majątkowych, które wymagają posiadania dokumentu, np. papierów wartościowych na okaziciela – zob. art. 895 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego).
Jak ustala się właściwość komornika?
Właściwość komornika do prowadzenia egzekucji z innych praw majątkowych ustala się na podstawie art. 895 § 1 i 2 w zw. z art. 909 Kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 844 w zw. z art. 895 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego. W praktyce oznacza to, że właściwy jest najczęściej komornik działający przy sądzie rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania lub siedziby dłużnika, choć mogą pojawić się wyjątki związane z miejscem położenia majątku.
Czynności komornika przy zajęciu prawa majątkowego
Najważniejsze działania komornika obejmują:
- Zawiadomienie dłużnika o zakazie rozporządzania zajętym prawem oraz zakazie pobierania świadczeń z tego prawa.
- Zawiadomienie osób trzecich, które są obciążone obowiązkiem świadczenia wobec dłużnika z tytułu zajętego prawa (np. spółki wypłacającej dywidendę, płatnika alimentów).
- Zakaz spełniania świadczeń wobec dłużnika – osoby zobowiązane muszą przekazywać świadczenia bezpośrednio do rąk komornika lub na rachunek depozytowy Ministra Finansów.
- Wezwanie do określonego postępowania w razie zbiegu egzekucji – np. gdy dwie instytucje prowadzą egzekucję równolegle, należy ustalić pierwszeństwo zaspokojenia.
Wskazówka:
📌 Jeśli jesteś osobą trzecią, na którą nałożono obowiązek wobec dłużnika (np. zarząd spółki z o.o.), musisz podporządkować się zawiadomieniu komornika. Naruszenie zakazów grozi odpowiedzialnością odszkodowawczą.
Od kiedy prawo majątkowe jest skutecznie zajęte?
Prawo majątkowe uznaje się za zajęte:
- Z chwilą doręczenia zawiadomienia osobie zobowiązanej do świadczenia na rzecz dłużnika (np. spółka wypłacająca dywidendę).
- Jeśli nie ma takiej osoby – z chwilą doręczenia zawiadomienia dłużnikowi (np. prawo autorskie do utworu, które nie generuje jeszcze płatności).
- Wobec osób, które wiedziały o egzekucji, skutki powstają z chwilą, gdy powzięły tę wiadomość, nawet jeśli nie otrzymały jeszcze formalnego zawiadomienia.
Przykład 1:
Firma XYZ Sp. z o.o. miała wspólnika – pana Jakuba Nowaka, wobec którego prowadzona była egzekucja. Komornik zajmuje jego udziały w spółce, wysyłając zawiadomienie do zarządu spółki (jako osoby obciążonej obowiązkiem wobec wspólnika). Od chwili doręczenia zarządowi zawiadomienia, wszelkie należne panu Nowakowi środki muszą być przekazywane na konto komornika.
Przykład 2:
Pani Anna Zielińska posiadała prawa do korzystania z programu komputerowego na podstawie licencji. Komornik zajmuje to prawo, doręczając zawiadomienie bezpośrednio pani Zielińskiej (ponieważ nie ma osoby trzeciej zobowiązanej wobec niej z tytułu tego prawa). Skutki zajęcia powstają od chwili, gdy pani Anna otrzyma zawiadomienie.
Co obejmuje zakres zajęcia prawa majątkowego?
Zakres zajęcia jest szeroki i obejmuje nie tylko samo prawo majątkowe, ale również wszelkie wierzytelności i roszczeniawynikające z zajętego prawa, nawet jeśli powstaną już po zajęciu (art. 9114 Kodeksu postępowania cywilnego).
Przykład:
Jeśli komornik zajmie akcje pana Marcina Wojciechowskiego w spółce akcyjnej, to zajęcie obejmuje również prawo do przyszłej dywidendy, prawo poboru nowych akcji, prawo do kwoty likwidacyjnej czy wynagrodzenie za świadczenia niepieniężne na rzecz spółki.
Czy komornik zajmuje również prawa korporacyjne?
Zakaz wynikający z art. 910 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego dotyczy wyłącznie praw majątkowych. Komornik nie zajmuje tzw. praw korporacyjnych wynikających z uczestnictwa w spółce (np. prawa głosu na zgromadzeniu wspólników, prawa do informacji).
Jednak w praktyce może się zdarzyć, że konieczne będzie ustanowienie zarządcy przez sąd, jeśli realizacja niektórych uprawnień niemajątkowych miałaby wpływ na możliwość zaspokojenia wierzyciela lub zabezpieczenie majątku. Wierzyciel ma prawo podejmować czynności zachowawcze oraz występować do sądu o ustanowienie zarządcy, gdy wymaga tego ochrona jego interesów.
Co jeśli egzekucja dotyczy prawa do podziału majątku wspólnego?
Po zajęciu prawa dłużnika do podziału majątku wspólnego, każda umowa między małżonkami dotycząca podziału składników tego majątku jest bezskuteczna wobec wierzyciela. Oznacza to, że nawet jeśli małżonkowie zawrą umowę o podziale majątku, nie wpłynie to na możliwość zaspokojenia wierzyciela z tego majątku.
Podsumowanie – najważniejsze informacje dla przedsiębiorców i osób prywatnych
- Egzekucja z innych praw majątkowych może obejmować udziały, akcje, prawa z licencji, roszczenia o świadczenia powtarzające się i inne podobne prawa.
- Komornik ma obowiązek powiadomić wszystkie strony zaangażowane w realizację prawa – nie tylko dłużnika, ale również osoby trzecie.
- Zakres zajęcia jest szeroki i dotyczy także przyszłych świadczeń wynikających z zajętego prawa.
- Nie wszystkie prawa mogą być zajęte – zakaz dotyczy wyłącznie praw majątkowych, nie korporacyjnych (np. prawa głosu w spółce).
- Dłużnik, wierzyciel, a także osoby trzecie muszą znać skutki zajęcia i przestrzegać obowiązujących zakazów oraz nakazów wynikających z zawiadomień komornika.
- Umowy majątkowe zawarte po zajęciu są bezskuteczne wobec wierzyciela – dotyczy to zwłaszcza podziału majątku wspólnego.
Podstawa prawna
- art. 895 § 1, 2, 3; art. 909; art. 910 § 1, 2; art. 9114; art. 902; art. 885 – Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2023.1550 t.j. z późn. zm.)
Tematy porad zawartych w poradniku
- egzekucja z udziałów w spółce z o.o.
- zajęcie akcji przez komornika
- skutki zajęcia prawa majątkowego 2025
- prawa majątkowe a egzekucja komornicza
- egzekucja świadczeń powtarzających się