Egzekucja z wynagrodzenia za pracę to jedna z najczęściej stosowanych form odzyskiwania należności. W praktyce przedsiębiorcy, wierzyciele i pracownicy często nie wiedzą, jakie prawa nabywa wierzyciel po zajęciu wynagrodzenia za pracę przez komornika. Wiedza ta jest kluczowa, aby właściwie korzystać z przepisów i uniknąć błędów mogących prowadzić do sporów lub utraty części roszczenia.
Z tego poradnika dowiesz się:
- Jakie uprawnienia i ograniczenia ma wierzyciel po zajęciu wynagrodzenia za pracę?
- Jak wygląda dochodzenie roszczeń przez wierzyciela w praktyce?
- Jakie dokumenty może żądać wierzyciel od komornika i dłużnika?
- Co oznaczają „prawa procesowe” a co „materialnoprawne” w egzekucji?
- Jakie są najczęstsze pułapki i błędy wierzycieli?
Jakie uprawnienia nabywa wierzyciel po zajęciu wynagrodzenia?
Zajęcie wynagrodzenia przez komornika daje wierzycielowi konkretne, ale ograniczone prawa. Kluczowe znaczenie ma tu art. 887 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, który mówi:
„Z mocy samego zajęcia wierzyciel ma prawo wykonywania wszelkich praw i roszczeń dłużnika przeciwko osobie trzeciej, której zajęcie dotyczy, w takim zakresie, w jakim są one niezbędne do zaspokojenia należności stwierdzonej tytułem wykonawczym.” (art. 887 § 1 k.p.c.)
Co to oznacza w praktyce?
- Wierzyciel może działać w imieniu dłużnika, ale tylko po to, by uzyskać to, co przysługuje dłużnikowi od pracodawcy (czyli wynagrodzenie).
- Uprawnienia te obejmują podejmowanie czynności procesowych, np. wytaczanie powództwa przeciwko pracodawcy, jeśli ten odmawia wypłaty zajętego wynagrodzenia, ale tylko w zakresie, w jakim są one niezbędne do zaspokojenia roszczenia wierzyciela.
- Nie oznacza to, że wierzyciel może żądać od pracodawcy np. rozwiązania umowy o pracę dłużnika, negocjować zmiany w zatrudnieniu, ani przyjmować na siebie uprawnień do ulg czy rozkładania na raty zajętej należności.
Przykład praktyczny 1
🧑🔧 Przedsiębiorca – pan Jarosław odzyskał wyrok sądowy przeciwko swojemu byłemu kontrahentowi – panu Krystianowi, który obecnie jest zatrudniony na etacie w firmie ProduktyDlaDomu Sp. z o.o. Komornik zajmuje część wynagrodzenia Krystiana. Pan Jarosław zauważa, że pracodawca nie przekazuje wszystkich zajętych kwot komornikowi. Ma prawo pozwać pracodawcę w zakresie niewypłaconych kwot, ale pozew i wyrok będą dotyczyć wyłącznie roszczenia Krystiana wobec pracodawcy, nie pana Jarosława jako wierzyciela.
Ograniczenia uprawnień wierzyciela
Zgodnie z prawem, wierzyciel nie nabywa wszystkich praw dłużnika – uzyskuje jedynie tzw. legitymację procesową czynną, czyli prawo występowania w cudzym imieniu w procesie.
Nie może natomiast:
- Zmieniać umowy o pracę dłużnika ani żądać jej rozwiązania,
- Wypowiadać umowy o pracę,
- Domagać się od pracodawcy zawarcia ugody dotyczącej innych należności niż te objęte egzekucją,
- Udzielać ulg czy umarzać egzekucję w imieniu dłużnika,
- Dochodzić wypłaty zajętej należności bezpośrednio na swoje konto – zawsze na konto dłużnika.
W praktyce oznacza to, że jeśli wierzyciel pozwał pracodawcę o wypłatę wynagrodzenia, sąd zasądzi je na rzecz dłużnika (pracownika), a nie wierzyciela, nawet jeśli to wierzyciel wystąpił z powództwem.
Przykład praktyczny 2
🏢 Firma GigaRemont uzyskała zajęcie wynagrodzenia za pracę wobec pani Eweliny zatrudnionej w Biurze Projektów LuxDesign. Pracodawca spóźnia się z przekazaniem części wynagrodzenia komornikowi. GigaRemont może wnieść pozew przeciwko Biuru Projektów, domagając się wypłaty odpowiedniej kwoty na rachunek pani Eweliny, a nie na swój rachunek. To Ewelina pozostaje stroną uprawnioną materialnie.
Uprawnienia wobec komornika i obowiązki dłużnika
Wierzyciel może żądać od komornika:
- Wydania zaświadczenia potwierdzającego jego uprawnienia (wskazującego datę zajęcia wynagrodzenia i zakres praw do wykonywania roszczeń dłużnika).
- Odebrania od dłużnika dokumentów stanowiących dowód wierzytelności (np. umowy o pracę, umowy zlecenia, świadectwa pracy, zaświadczenia o wynagrodzeniu, premii czy nagrodach regulaminowych).
Wierzyciel ma prawo uczestniczyć przy czynnościach odbierania dokumentów przez komornika – wystarczy złożyć odpowiedni wniosek (na piśmie lub ustnie do protokołu). Jeśli wierzyciel nie stawi się na wyznaczony termin, komornik czynności nie dokonuje, ale wierzyciel może złożyć nowy wniosek.
⚠️ Komornik nie może odebrać tych dokumentów od nikogo innego niż dłużnik (czyli pracownika, wobec którego prowadzona jest egzekucja).
Dłużnik jest zobowiązany do udzielania wszelkich wyjaśnień potrzebnych do skutecznej egzekucji pod rygorem odpowiedzialności za szkodę.
Obowiązki sądu i innych wierzycieli
Jeśli wierzyciel wnosi pozew przeciwko pracodawcy o wypłatę zajętego wynagrodzenia:
- Powinien (ale nie musi) przypozwać dłużnika (czyli zawiadomić go o toczącym się procesie).
- Pracodawca musi podać sądowi informacje o innych wierzycielach, którzy również zajęli wynagrodzenie tego pracownika.
- Sąd zawiadamia tych wierzycieli zgodnie z art. 195 k.p.c., aby mogli brać udział w postępowaniu.
- Wyrok sądu wiąże wszystkich wierzycieli, których powiadomiono o sprawie.
Podsumowanie – kluczowe wskazówki dla wierzyciela
- Po zajęciu wynagrodzenia za pracę uzyskujesz prawo do występowania w imieniu dłużnika w zakresie niezbędnym do zaspokojenia swojego roszczenia.
- Nie masz prawa do dysponowania wynagrodzeniem według własnego uznania – wszystko musi służyć zaspokojeniu tytułu wykonawczego.
- W razie problemów z przekazaniem wynagrodzenia przez pracodawcę możesz wytoczyć powództwo, ale zasądzona kwota trafi do dłużnika.
- Masz prawo do dokumentów potwierdzających istnienie zajętego wynagrodzenia – możesz żądać ich wydania przez komornika.
- Pamiętaj o obowiązku powiadomienia innych wierzycieli w procesie.
Podstawa prawna
- art. 887 § 1, § 2, art. 888 § 2, art. 902, art. 195, art. 760 § 1 – Kodeks postępowania cywilnego
- art. 465, art. 466 – Kodeks postępowania cywilnego
- przepisy działu VI Kodeksu pracy (dot. wynagrodzenia za pracę, odpowiedzialności pracownika)
Tematy porad zawartych w poradniku
- egzekucja z wynagrodzenia za pracę 2025
- uprawnienia wierzyciela po zajęciu pensji
- prawa komornika a dłużnik pracownik
- powództwo wierzyciela przeciwko pracodawcy
- dokumenty przy egzekucji wynagrodzenia
Przydatne adresy urzędowe:
- https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc (Ministerstwo Sprawiedliwości)
- https://www.komornik.pl (Krajowa Rada Komornicza)