Umorzenie postępowania upadłościowego spółki nie zawsze oznacza koniec szans na odzyskanie długu. Jeżeli dłużnik wciąż widnieje w rejestrze przedsiębiorców KRS, wierzyciel ma prawo podejmować dalsze działania zmierzające do wyegzekwowania zaległych należności. Wątpliwości budzi jednak kwestia odsetek – czy należy je liczyć tylko do dnia ogłoszenia upadłości, czy również później?
W tym poradniku wyjaśniamy:
- jakie skutki wywołuje umorzenie postępowania upadłościowego,
- czy wierzyciel może kontynuować egzekucję,
- jak rozliczać odsetki od długu,
- na co zwrócić uwagę w kontekście przedawnienia.
Umorzenie postępowania upadłościowego – co to oznacza?
Umorzenie postępowania upadłościowego następuje m.in. wtedy, gdy majątek upadłego nie wystarcza nawet na pokrycie kosztów prowadzenia upadłości. Podstawę prawną stanowi „art. 361 ust. 1 pkt 1 – ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe”.
W praktyce oznacza to, że:
- majątek spółki był tak niewielki, że nie dało się z niego zaspokoić wierzycieli ani pokryć kosztów postępowania,
- sąd na wniosek syndyka wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania,
- spółka pozostaje nadal wpisana do rejestru KRS, chyba że sąd równocześnie orzeknie o jej rozwiązaniu i wykreśleniu.
Po umorzeniu spółka formalnie odzyskuje władztwo nad swoim majątkiem, który nie został zlikwidowany przez syndyka.
Czy wierzyciel może dochodzić długu po umorzeniu postępowania?
Tak. Jeżeli dłużnik – spółka z o.o. – nadal istnieje w KRS, wierzyciel ma prawo podejmować działania w celu egzekucji należności.
Po zakończeniu upadłości dłużnik:
- odzyskuje możliwość swobodnego zarządzania majątkiem,
- ponownie odpowiada wobec wierzycieli w zwykłym trybie,
- może być pozywany i obciążany egzekucją.
Warto jednak pamiętać o „art. 372 Prawa upadłościowego”, zgodnie z którym:
„zmiany stosunków prawnych dokonane w wyniku ogłoszenia postępowania upadłościowego obowiązują również po jego umorzeniu, chyba że przepisy odrębnej ustawy stanowią inaczej”.
Oznacza to, że skutki upadłości (np. wymagalność wszystkich zobowiązań od dnia jej ogłoszenia) pozostają w mocy także po jej zakończeniu.
Jak naliczać odsetki od długu po ogłoszeniu upadłości?
To jedna z najczęstszych wątpliwości wierzycieli. Kluczowe są tu przepisy:
- „art. 91 Prawa upadłościowego” – wszystkie zobowiązania upadłego stają się wymagalne w dniu ogłoszenia upadłości,
- „art. 92 Prawa upadłościowego” – odsetki naliczone do dnia ogłoszenia upadłości mogą być zaspokojone z masy upadłości (z wyjątkami dla wierzytelności zabezpieczonych).
Co z odsetkami po tej dacie?
- Mogą być nadal naliczane zgodnie z umową lub przepisami prawa.
- Nie wchodzą jednak do masy upadłości – wierzyciel nie może ich zgłosić syndykowi.
- Trzeba je dochodzić osobno w procesie przeciwko upadłemu.
Po zakończeniu upadłości
Po umorzeniu postępowania sytuacja zmienia się na korzyść wierzyciela – można egzekwować odsetki zarówno sprzed, jak i po ogłoszeniu upadłości.
- Odsetki do dnia upadłości – wynikają z listy wierzytelności, która stanowi tytuł egzekucyjny („art. 264 ust. 1 Prawa upadłościowego”).
- Odsetki po dniu upadłości – wymagają uzyskania odrębnego tytułu egzekucyjnego (np. wyroku sądu).
Przedawnienie odsetek po ogłoszeniu upadłości
Samo zgłoszenie wierzytelności w upadłości nie przerywa biegu przedawnienia odsetek naliczanych po dniu ogłoszenia upadłości. Oznacza to, że wierzyciel musi podjąć dodatkowe działania, aby nie utracić prawa do ich dochodzenia.
Przykładowo:
- wytoczenie powództwa o zapłatę odsetek,
- uzyskanie wyroku sądowego,
- wszczęcie egzekucji.
Sąd Najwyższy w uchwale z 7 kwietnia 2016 r. (III CZP 113/15) potwierdził, że powództwo o odsetki za okres po ogłoszeniu upadłości można wnieść nawet w trakcie trwania postępowania upadłościowego.
Przykład praktyczny
Firma Tech-Bud Sp. z o.o. z Lublina w 2014 r. zalegała miastu z opłatami za zajęcie pasa drogowego w wysokości 50 000 zł. W maju 2014 r. ogłoszono jej upadłość likwidacyjną, a w styczniu 2021 r. sąd umorzył postępowanie z powodu braku majątku.
- Odsetki do 2014 r. zostały wpisane na listę wierzytelności.
- Miasto nie mogło dochodzić dalszych odsetek w upadłości, ale po jej umorzeniu odzyskało możliwość ich egzekwowania.
- W 2022 r. złożyło pozew o zapłatę odsetek od 2014 r. do dnia wniesienia pozwu.
- Sąd zasądził dodatkowe 35 000 zł odsetek, które obecnie mogą być egzekwowane z majątku spółki, o ile taki zostanie ujawniony.
Podsumowanie
✔ Po umorzeniu postępowania upadłościowego wierzyciel może dalej dochodzić swoich należności, jeśli spółka figuruje w KRS.
✔ Odsetki do dnia ogłoszenia upadłości są rozliczane w ramach listy wierzytelności.
✔ Odsetki po dniu upadłości naliczają się nadal, ale wierzyciel musi dochodzić ich osobno.
⚠️ Należy pamiętać o przedawnieniu – samo zgłoszenie wierzytelności w upadłości nie zatrzymuje biegu przedawnienia odsetek naliczanych po ogłoszeniu upadłości.
Podstawa prawna
- art. 361 ust. 1 pkt 1 – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
- art. 372 – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
- art. 91 – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
- art. 92 – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
- art. 264 ust. 1 – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Tematy porad zawartych w artykule
- egzekucja należności po umorzeniu postępowania upadłościowego,
- odsetki od długu po ogłoszeniu upadłości,
- przedawnienie odsetek w upadłości,
- upadłość spółki z o.o. a prawa wierzyciela.