Ulga na złe długi w VAT to mechanizm, który pozwala wierzycielowi odzyskać podatek należny od faktur, które nie zostały zapłacone przez kontrahenta. Jednak aby skorzystać z tej preferencji, przepisy stawiają kilka warunków – i ich niespełnienie uniemożliwia korektę.
Przyjrzyjmy się temu na przykładzie sytuacji, gdy kontrahent ogłosił upadłość po tym, jak wierzyciel mógł już skorzystać z ulgi, ale tego nie zrobił w terminie.
Kiedy wierzyciel może zastosować ulgę na złe długi?
Podstawę prawną stanowi:
„art. 89a ust. 1 ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2018 r. poz. 2174): podatnik może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona.”
Do końca 2018 r. nieściągalność wierzytelności uznawano za uprawdopodobnioną po 150 dniach od terminu płatności (art. 89a ust. 1a w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2018).
Od 2019 r. okres ten skrócono do 90 dni.
Warunki zastosowania ulgi – art. 89a ust. 2 u.p.t.u.
Przepisy wprost wskazują, że ulga na złe długi przysługuje wyłącznie wtedy, gdy łącznie spełnione są następujące przesłanki:
- Dostawa towaru lub usługi była dokonana na rzecz podatnika VAT czynnego, który nie był w trakcie restrukturyzacji, upadłości ani likwidacji.
- Na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji korygującej:
- wierzyciel i dłużnik są czynnymi podatnikami VAT,
- dłużnik nie jest w upadłości, restrukturyzacji ani likwidacji.
- Od daty wystawienia faktury nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona.
Dlaczego w analizowanym przypadku ulga nie przysługuje?
W opisanej sytuacji:
- Termin płatności upłynął w I kwartale 2018 r.
- Po 150 dniach (czyli jeszcze w 2018 r.) wierzyciel mógł zastosować ulgę.
- Jednak korekta nie została dokonana w tym terminie.
- W 2019 r. kontrahent ogłosił upadłość.
W momencie, gdy wierzyciel chciałby teraz złożyć korektę deklaracji, na dzień poprzedzający złożenie korekty dłużnik jest już w upadłości.
Oznacza to, że nie został spełniony warunek z art. 89a ust. 2 pkt 3 u.p.t.u. – dłużnik nie może być w stanie upadłości na ten moment.
W konsekwencji, w tej sytuacji wierzyciel nie ma prawa do skorygowania VAT.
Przykład praktyczny
Firma ALFA z Warszawy sprzedała w lutym 2018 r. towary o wartości 50 000 zł netto + 11 500 zł VAT firmie BETA z Krakowa. Termin płatności faktury upływał 15 marca 2018 r.
- Do 12 sierpnia 2018 r. (150 dni po terminie płatności) firma ALFA mogła zastosować ulgę na złe długi.
- Nie zrobiła tego, więc zobowiązanie podatkowe pozostało niezmienione.
- W styczniu 2019 r. firma BETA ogłosiła upadłość.
- W 2019 r. ALFA chciała wrócić do rozliczenia VAT i złożyć korektę.
Ponieważ w momencie składania korekty BETA była już w upadłości, warunki z art. 89a ust. 2 nie zostały spełnione. Ulga nie przysługuje.
Możliwe zmiany – sprawa przed TSUE
Należy zaznaczyć, że do Trybunału Sprawiedliwości UE zostało skierowane pytanie prejudycjalne dotyczące zgodności polskich przepisów o uldze na złe długi z prawem unijnym (postanowienie NSA z 6.12.2018 r., I FSK 2261/15).
Jeżeli TSUE uzna, że wymóg braku upadłości dłużnika na dzień korekty jest niezgodny z dyrektywą VAT, przepisy mogą zostać zmienione na korzyść wierzycieli.
Podstawa prawna
- art. 89a ust. 1–2 ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2018 r. poz. 2174).
Tematy porad zawartych w poradniku
- ulga na złe długi VAT a upadłość kontrahenta
- korekta VAT po 150 dniach od terminu płatności
- warunki zastosowania ulgi na złe długi w 2018 i 2019 r.
- upadłość dłużnika a możliwość odzyskania VAT