Decyzje podatkowe i postanowienia wydawane w toku postępowania podatkowego nie zawsze są nieomylne. Ustawodawca przewidział mechanizmy pozwalające na ich weryfikację – zarówno w toku instancji, jak i po jego zakończeniu. Celem tych mechanizmów jest zapewnienie prawidłowości orzeczeń i ochrona praw uczestników postępowania.
Weryfikacja rozstrzygnięć podatkowych może nastąpić:
- w toku instancji – przez wniesienie odwołania lub zażalenia (zwyczajne środki zaskarżenia),
- po zakończeniu postępowania – przez zastosowanie tzw. nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznych.
Środki te mają charakter procesowy – służą do kontroli prawidłowości decyzji podjętych przez organy podatkowe.
W każdym przypadku ich wniesienie jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem strony.
Wniesienie środka zaskarżenia jest czynnością dozwoloną, a nie nakazaną – strona może z niego skorzystać, gdy uzna, że decyzja narusza jej prawa lub interes prawny.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca, który nie zgadza się z decyzją urzędu skarbowego lub innego organu podatkowego, może skorzystać z przysługujących mu instrumentów prawnych, by doprowadzić do jej ponownego zbadania.
Czym jest środek zaskarżenia?
Środek zaskarżenia to uregulowany w przepisach procesowych sposób domagania się kontroli decyzji lub postanowienia przez właściwy organ. Jego konstrukcja opiera się na tzw. normie kompetencyjnej, która:
- przyznaje stronie uprawnienie do złożenia wniosku lub odwołania,
- określa warunki, jakie muszą zostać spełnione (forma, termin, treść),
- wskazuje organ właściwy do rozpatrzenia sprawy.
Innymi słowy – jest to procedura umożliwiająca stronie postępowania ponowne rozpatrzenie jej sprawy przez właściwy organ podatkowy.
Cele stosowania środków zaskarżenia
Głównym celem jest kontrola zgodności decyzji z przepisami prawa – zarówno materialnego (np. ustawy o VAT), jak i proceduralnego (Ordynacji podatkowej).
Kontrola ta ma umożliwić:
- usunięcie błędów popełnionych przez organy podatkowe,
- ochronę interesów podatnika,
- zapewnienie jednolitości orzecznictwa,
- utrwalenie zaufania obywateli do państwa i jego instytucji.
Zróżnicowanie środków zaskarżenia w prawie procesowym
W przeciwieństwie do postępowań cywilnych czy karnych, postępowanie podatkowe charakteryzuje się mniejszym zróżnicowaniem środków zaskarżenia.
Podczas gdy w procesie karnym funkcjonuje wiele instrumentów odwoławczych (apelacja, kasacja, wznowienie), w sprawach podatkowych katalog jest ograniczony i ściśle określony w Ordynacji podatkowej.
Jednak nawet w tym węższym zakresie można wyróżnić kilka istotnych podziałów – z punktu widzenia przedsiębiorcy i praktyki prowadzenia spraw podatkowych mających duże znaczenie.
Podział środków wzruszenia decyzji podatkowych
1. Kryterium ostateczności decyzji – zwyczajne i nadzwyczajne środki zaskarżenia
Najbardziej podstawowym podziałem jest rozróżnienie między:
- zwyczajnymi środkami zaskarżenia,
- nadzwyczajnymi środkami zaskarżenia.
🔹 Zwyczajne środki zaskarżenia
Służą one do weryfikacji rozstrzygnięć nieostatecznych, a więc takich, od których strona może się jeszcze odwołać w toku instancji.
W postępowaniu podatkowym do tej kategorii należą:
- odwołanie od decyzji podatkowej,
- zażalenie na postanowienie.
Dzięki nim możliwe jest wdrożenie jednej z kluczowych zasad procedury podatkowej – zasady dwuinstancyjności postępowania (o której szerzej w kolejnych częściach).
🔹 Nadzwyczajne środki zaskarżenia
Te środki służą do wzruszenia decyzji ostatecznych, czyli takich, które weszły w życie i co do zasady nie podlegają dalszemu odwołaniu. W Ordynacji podatkowej należą do nich:
- wniosek o wznowienie postępowania podatkowego,
- wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej,
- wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej,
- sprzeciw prokuratora lub innych podmiotów działających na jego prawach.
Sprzeciw prokuratora – szczególna forma wzruszenia decyzji
Prokurator może działać w postępowaniu podatkowym „na prawach strony”. Wówczas ma prawo złożyć sprzeciw od decyzji ostatecznej – ale tylko w sytuacjach, gdy przepisy przewidują:
- wznowienie postępowania,
- stwierdzenie nieważności decyzji,
- uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej.
Sprzeciw prokuratora nie jest odrębnym środkiem zaskarżenia – stanowi jedynie formę żądania zastosowania jednego z powyższych trybów.
Przykład praktyczny 📚
Przedsiębiorca Jan Nowicki, prowadzący firmę budowlaną w Poznaniu, otrzymał decyzję urzędu skarbowego nakazującą dopłatę 40 000 zł podatku dochodowego. Po jej uprawomocnieniu prokurator uznał, że organ podatkowy rażąco naruszył przepisy dotyczące dowodów księgowych i złożył sprzeciw, domagając się stwierdzenia nieważności decyzji.
Taki sprzeciw nie jest nowym środkiem odwoławczym, lecz uruchamia procedurę nadzwyczajną – kontrolę legalności ostatecznej decyzji.
Dewolutywne i niedewolutywne środki zaskarżenia w postępowaniu podatkowym
Drugim ważnym kryterium klasyfikacji środków zaskarżenia – obok ostateczności decyzji – jest to, czy po wniesieniu środka sprawę rozpatruje organ wyższego stopnia, czy też ten sam organ, który wydał decyzję.
🔹 Dewolutywne środki zaskarżenia
Są to takie środki, których wniesienie powoduje przekazanie sprawy do organu wyższego stopnia. Innymi słowy – wniesienie odwołania skutkuje tym, że decyzję wydaną przez urząd skarbowy rozpatruje np. dyrektor izby administracji skarbowej.
Przykład
Spółka „EcoMarket” z Lublina otrzymała decyzję naczelnika urzędu skarbowego o nałożeniu kary 25 000 zł za błędy w ewidencji JPK_VAT. Po wniesieniu odwołania sprawa trafiła do dyrektora izby administracji skarbowej.
➡️ Jest to klasyczny przykład dewolutywnego środka zaskarżenia, gdyż nastąpiło przeniesienie sprawy na wyższy poziom instancji.
Rodzaje dewolutywności
W doktrynie wyróżnia się dwa rodzaje dewolutywności:
- Bezwzględna dewolutywność – oznacza, że organ pierwszej instancji zawsze musi przekazać sprawę do organu wyższego stopnia.
➤ Przykład: wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej – właściwy jest tu z reguły organ wyższego stopnia (np. dyrektor izby administracji skarbowej wobec decyzji naczelnika urzędu). - Względna dewolutywność – występuje, gdy organ pierwszej instancji może sam uwzględnić środek zaskarżenia; dopiero jeśli tego nie zrobi, przekazuje sprawę wyżej.
➤ Przykład: odwołanie od decyzji podatkowej – organ, który wydał decyzję, może ją sam zmienić lub uchylić, jeśli uzna zasadność odwołania.
🔹 Niedewolutywne środki zaskarżenia
W tym przypadku środek zaskarżenia jest rozpatrywany przez ten sam organ, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie. Nie dochodzi zatem do przekazania sprawy organowi wyższego stopnia.
Do niedewolutywnych środków zaskarżenia należą m.in.:
- odwołanie od decyzji wydanej przez najwyższy organ podatkowy, np. Szefa Krajowej Administracji Skarbowej lub Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej,
- zażalenie na postanowienie wydane przez te same organy,
- wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej,
- w pewnych przypadkach także wniosek o wznowienie postępowania (gdy rozpoznaje go organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji).
Praktyczne znaczenie dewolutywności
Dla przedsiębiorcy istotne jest, czy jego sprawa trafi do innego organu, ponieważ:
- zwiększa to szanse na bezstronną ocenę materiału dowodowego,
- umożliwia korygowanie błędów proceduralnych popełnionych w pierwszej instancji,
- może wpłynąć na czas trwania postępowania (organy wyższego stopnia często mają dłuższe terminy).
Z kolei niedewolutywny środek zaskarżenia oznacza, że przedsiębiorca nadal kontaktuje się z tym samym organem, który wydał decyzję – co bywa wygodne, ale ogranicza możliwość ponownej niezależnej oceny.
CZĘŚĆ IV
Suspensywne i niesuspensywne środki zaskarżenia
Trzecim istotnym kryterium klasyfikacyjnym jest wpływ wniesienia środka zaskarżenia na wykonalność decyzji.
Inaczej mówiąc – czy po wniesieniu odwołania lub wniosku decyzja może być egzekwowana, czy też jej wykonanie zostaje zawieszone.
🔹 Suspensywne środki zaskarżenia
To takie, które powodują wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Zasada ta chroni podatnika przed koniecznością wykonania decyzji, która może okazać się błędna.
Suspensywność może być:
- bezwzględna – wstrzymanie następuje automatycznie po wniesieniu środka,
- względna – wstrzymanie zależy od decyzji organu.
Bezwzględnie suspensywne środki
W postępowaniu podatkowym bezwzględnie suspensywne są:
- odwołanie od decyzji podatkowej,
- zażalenie na postanowienie.
Oznacza to, że do czasu ich rozpoznania decyzja nie może być wykonana.
Zgodnie z zasadą:
„Wykonaniu podlegają ostateczne decyzje podatkowe i postanowienia, chyba że został im nadany rygor natychmiastowej wykonalności.”
(art. 239b Ordynacji podatkowej)
Względnie suspensywne środki
Do tej grupy należą:
- wniosek o wznowienie postępowania,
- wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej.
W tych przypadkach wstrzymanie wykonania decyzji następuje tylko wtedy, gdy organ podatkowy wyda stosowne postanowienie.
Oznacza to, że sam fakt złożenia wniosku nie wstrzymuje egzekucji decyzji – konieczne jest dodatkowe rozstrzygnięcie organu.
🔹 Niesuspensywne środki zaskarżenia
Niesuspensywne środki nie wstrzymują wykonalności decyzji.
Najczęściej dotyczy to:
- wniosku o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej – do momentu rozpoznania wniosku decyzja pozostaje w mocy i może być egzekwowana.
Przykład praktyczny 📚
Firma AutoTrans Sp. z o.o. złożyła odwołanie od decyzji naczelnika urzędu celno-skarbowego, który wymierzył jej 300 000 zł podatku akcyzowego.
➡️ Ponieważ odwołanie jest bezwzględnie suspensywne, decyzja nie może być wykonana do czasu jej rozpatrzenia przez organ drugiej instancji.
Z kolei wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej złożony po roku od jej uprawomocnienia nie wstrzyma egzekucji, dopóki organ nie wyda postanowienia o wstrzymaniu jej wykonania.
Znaczenie suspensywności dla przedsiębiorców
Suspensywność ma dla podatników ogromne znaczenie praktyczne, zwłaszcza gdy decyzja dotyczy wysokich kwot podatku lub sankcji finansowych.
Wniesienie środka o charakterze suspensywnym:
- chroni przed egzekucją i blokadą rachunków bankowych,
- daje czas na przygotowanie argumentacji lub dowodów,
- ogranicza ryzyko utraty płynności finansowej.
Zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego
Jedną z najważniejszych gwarancji ochrony praw przedsiębiorcy w kontaktach z administracją podatkową jest zasada dwuinstancyjności postępowania. Wynika ona bezpośrednio z art. 127 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym:
„Od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji.”
Oznacza to, że każda sprawa podatkowa może zostać rozpoznana dwukrotnie – najpierw przez organ pierwszej instancji, a następnie – po wniesieniu odwołania – przez organ drugiej instancji.
Zasada ta zapewnia stronie możliwość ponownego, merytorycznego zbadania sprawy i wydania nowej decyzji, nie tylko formalnej kontroli błędów proceduralnych.
Cel i znaczenie zasady dwuinstancyjności
Dwuinstancyjność realizuje trzy kluczowe funkcje:
- Kontrolną – umożliwia korektę błędnych decyzji organów pierwszej instancji.
- Ochronną – daje stronie realny środek ochrony jej praw i interesów.
- Ujednolicającą – pozwala organom wyższego szczebla kształtować jednolite standardy orzecznictwa podatkowego.
Dzięki temu przedsiębiorca nie jest pozostawiony sam wobec decyzji jednego urzędu. Może skutecznie domagać się jej ponownego rozpatrzenia przez organ nadrzędny.
Organy pierwszej i drugiej instancji
W systemie administracji podatkowej można wyróżnić następujące powiązania instancyjne:
| Organ I instancji | Organ II instancji |
|---|---|
| Naczelnik urzędu skarbowego | Dyrektor izby administracji skarbowej |
| Naczelnik urzędu celno-skarbowego | Szef Krajowej Administracji Skarbowej |
| Wójt, burmistrz, prezydent miasta | Samorządowe kolegium odwoławcze |
| Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej | Szef KAS (tylko w przypadkach wskazanych ustawą) |
Wniesienie odwołania powoduje przekazanie sprawy do organu drugiej instancji – co jest przejawem dewolutywnościomawianej wcześniej.
Odwołanie od decyzji podatkowej – najczęstszy środek zaskarżenia
Odwołanie to najważniejszy zwyczajny środek zaskarżenia w postępowaniu podatkowym. Przysługuje stronie od każdej decyzji wydanej w pierwszej instancji, o ile nie jest to decyzja ostateczna.
🔹 Termin i forma odwołania
Zgodnie z art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie.
Odwołanie składa się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, a nie bezpośrednio do organu wyższej instancji.
Powinno zawierać:
- oznaczenie decyzji, od której się odwołujemy,
- zarzuty przeciw decyzji,
- uzasadnienie,
- zakres żądania (czy żądamy uchylenia, zmiany lub umorzenia decyzji),
- podpis strony lub pełnomocnika.
🔹 Skutek wniesienia odwołania
Wniesienie odwołania:
- wstrzymuje wykonanie decyzji (środek bezwzględnie suspensywny),
- przenosi sprawę do organu drugiej instancji (środek względnie dewolutywny – organ I instancji może sam uwzględnić odwołanie i zmienić decyzję).
🔹 Zakres rozpatrzenia odwołania
Organ odwoławczy bada sprawę w całości, a nie tylko w zakresie zarzutów podniesionych w odwołaniu. Może on:
- utrzymać decyzję w mocy,
- uchylić ją w całości lub części,
- umorzyć postępowanie,
- albo przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
📚 Przykład praktyczny
Spółka PolSteel S.A. z Katowic otrzymała decyzję naczelnika urzędu skarbowego, nakazującą zapłatę 180 000 zł podatku CIT. Spółka uznała, że organ błędnie zakwalifikował koszty leasingu operacyjnego. W ciągu 14 dni wniosła odwołanie z uzasadnieniem.
➡️ Dyrektor izby administracji skarbowej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uznał część zarzutów za zasadne i uchylił decyzję w części dotyczącej 80 000 zł.
Tym samym przedsiębiorca skorzystał skutecznie z przysługującego mu środka ochrony prawnej, realizując zasadę dwuinstancyjności.
Zażalenie na postanowienie
Drugim zwyczajnym środkiem zaskarżenia jest zażalenie, które – w przeciwieństwie do odwołania – dotyczy postanowień, a nie decyzji.
Postanowienia to rozstrzygnięcia incydentalne, zapadające w toku postępowania – np. dotyczące odmowy przywrócenia terminu, zawieszenia postępowania czy odmowy wglądu do akt.
🔹 Termin i forma zażalenia
Zażalenie wnosi się:
- w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia,
- do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu, który wydał postanowienie.
Podobnie jak odwołanie, powinno zawierać:
- wskazanie zaskarżonego postanowienia,
- zarzuty i uzasadnienie,
- podpis strony lub pełnomocnika.
🔹 Skutki wniesienia zażalenia
Zażalenie:
- wstrzymuje wykonanie postanowienia (środek bezwzględnie suspensywny),
- może mieć względnie dewolutywny charakter – organ, który wydał postanowienie, może je sam uchylić lub zmienić, jeżeli uzna zasadność zażalenia.
📚 Przykład praktyczny
Pani Katarzyna Wiśniewska, prowadząca biuro rachunkowe, złożyła zażalenie na postanowienie urzędu skarbowego odmawiające przywrócenia terminu do złożenia deklaracji VAT.
➡️ Po rozpatrzeniu sprawy dyrektor izby administracji skarbowej uchylił postanowienie, uznając, że przedsiębiorczyni z przyczyn niezależnych nie mogła złożyć deklaracji w terminie (awaria systemu ePUAP).
W tym przypadku zażalenie pełniło funkcję ochronną, umożliwiając ponowne rozpoznanie sytuacji faktycznej przedsiębiorcy.
Różnice między odwołaniem a zażaleniem
| Cecha | Odwołanie | Zażalenie |
|---|---|---|
| Przedmiot | Decyzja | Postanowienie |
| Termin | 14 dni od doręczenia | 7 dni od doręczenia |
| Skutek | Wstrzymanie wykonania decyzji | Wstrzymanie wykonania postanowienia |
| Organ rozpatrujący | Organ wyższej instancji (lub ten sam – wyjątkowo) | Organ wyższej instancji (lub ten sam – wyjątkowo) |
| Cel | Merytoryczna kontrola rozstrzygnięcia w sprawie podatkowej | Kontrola rozstrzygnięć proceduralnych |
Znaczenie praktyczne dla przedsiębiorców
Z punktu widzenia przedsiębiorcy:
- odwołanie jest instrumentem pozwalającym podważyć samo rozstrzygnięcie podatkowe (wysokość podatku, wymiar, kara itp.),
- zażalenie służy obronie praw proceduralnych (np. prawa do udziału w postępowaniu, wglądu do akt, terminów).
W praktyce oba środki są często stosowane równolegle w tej samej sprawie – np. zażalenie na postanowienie o odmowie dowodu oraz odwołanie od decyzji końcowej.
Nadzwyczajne środki wzruszenia decyzji ostatecznych
W przeciwieństwie do odwołania i zażalenia, nadzwyczajne środki zaskarżenia dotyczą decyzji ostatecznych, które – co do zasady – zakończyły postępowanie i nie podlegają zwykłemu odwołaniu.
Ich celem nie jest ponowne rozpoznanie sprawy w toku instancji, lecz usunięcie wad decyzji, które powodują, że nie powinna ona funkcjonować w obrocie prawnym.
Ordynacja podatkowa przewiduje trzy podstawowe nadzwyczajne środki:
- wznowienie postępowania podatkowego,
- stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej,
- uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej.
1️⃣ Wznowienie postępowania podatkowego
Instytucja ta służy usunięciu decyzji, która została wydana na podstawie błędnych lub niepełnych ustaleń faktycznych.
Zgodnie z art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, wznowienie postępowania jest dopuszczalne, gdy:
- decyzja została wydana na podstawie fałszywych dowodów,
- istotne dowody lub okoliczności nie były znane organowi w chwili wydania decyzji,
- decyzja została wydana w wyniku przestępstwa,
- wydano ją przez niewłaściwy organ,
- została wydana bez udziału strony,
- decyzja opiera się na innej decyzji, która następnie została uchylona lub zmieniona,
- wystąpiły inne istotne naruszenia prawa, mogące mieć wpływ na treść decyzji.
Organ właściwy i termin
Wniosek o wznowienie postępowania składa się do organu, który wydał decyzję w ostatniej instancji (czyli zwykle organu drugiej instancji).
Termin na złożenie wniosku wynosi miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o przyczynie wznowienia, nie później jednak niż 5 lat od dnia doręczenia decyzji ostatecznej.
📚 Przykład praktyczny
Spółka InnoTech z Warszawy po zakończeniu kontroli otrzymała decyzję nakładającą 220 000 zł zaległego podatku VAT. Po roku okazało się, że kluczowy dowód (faktura rzekomo fikcyjnego kontrahenta) był sfałszowany przez pracownika kontrahenta.
➡️ W tej sytuacji spółka może złożyć wniosek o wznowienie postępowania podatkowego, powołując się na wydanie decyzji na podstawie fałszywego dowodu (art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej).
2️⃣ Stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej
Ten środek służy eliminacji decyzji dotkniętej rażącą wadą prawną, która czyni ją nieważną z mocy prawa.
Zgodnie z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, decyzję uznaje się za nieważną, jeżeli:
- została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
- dotyczy sprawy już rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją,
- została skierowana do osoby niebędącej stroną,
- była niewykonalna, a jej niewykonalność ma charakter trwały,
- zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa,
- została wydana przez organ niewłaściwy rzeczowo.
Organ właściwy
Co do zasady, sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji rozpatruje organ podatkowy wyższego stopnia (bezwzględna dewolutywność).
Wyjątkiem są sytuacje, gdy decyzję wydał najwyższy organ (np. Szef KAS) – wówczas sprawę rozpatruje ten sam organ.
📚 Przykład praktyczny
Firma EcoEnergia Sp. z o.o. otrzymała decyzję o wymiarze akcyzy od energii elektrycznej, mimo że zgodnie z przepisami powinna ją wydawać inna jednostka KAS.
➡️ W takiej sytuacji decyzja została wydana przez organ niewłaściwy rzeczowo, co stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności.
3️⃣ Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej
Ten tryb (uregulowany w art. 253 Ordynacji podatkowej) ma bardziej uznaniowy charakter.
Organ podatkowy może uchylić lub zmienić ostateczną decyzję, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes podatnika.
To rozwiązanie stosuje się wyjątkowo, np. gdy:
- podatnik znalazł się w trudnej sytuacji finansowej,
- decyzja prowadziłaby do nieuzasadnionych skutków gospodarczych,
- pojawiły się okoliczności, które nie były znane w momencie wydania decyzji, ale nie spełniają przesłanek wznowienia postępowania.
Charakter środka
Wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej:
- jest niedewolutywny – rozpatruje go ten sam organ, który wydał decyzję,
- jest niesuspensywny – samo wniesienie wniosku nie wstrzymuje wykonania decyzji,
- ma charakter uznaniowy – organ nie ma obowiązku go uwzględnić.
📚 Przykład praktyczny
Jednoosobowa działalność „Domex” z Rzeszowa otrzymała decyzję o zwrocie ulgi inwestycyjnej z powodu błędu formalnego w sprawozdaniu. Przedsiębiorca udowodnił, że błąd wynikał z awarii systemu, a inwestycję faktycznie zrealizował.
➡️ W takiej sytuacji możliwe jest uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 253 Ordynacji podatkowej – z uwagi na ważny interes podatnika.
Rola prokuratora i innych podmiotów
Prokurator oraz niektóre instytucje publiczne (np. Rzecznik Praw Obywatelskich) mogą wnieść żądanie zastosowania jednego z nadzwyczajnych trybów.
Działają wtedy „na prawach strony” – mogą domagać się:
- wznowienia postępowania,
- stwierdzenia nieważności decyzji,
- uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej.
Ich sprzeciw nie stanowi jednak odrębnego środka zaskarżenia – uruchamia jedynie odpowiedni tryb nadzwyczajny.
Znaczenie nadzwyczajnych trybów dla przedsiębiorców
Dla przedsiębiorców środki te stanowią ostatnią linię obrony w przypadkach, gdy decyzja jest już ostateczna i nie można wnieść odwołania.
Ich znaczenie jest szczególnie duże, gdy:
- ujawnione zostaną nowe dowody,
- decyzja okaże się wadliwa formalnie lub materialnie,
- egzekucja decyzji grozi poważnymi skutkami ekonomicznymi.
W praktyce nadzwyczajne tryby są stosowane rzadziej niż odwołania, ale często pozwalają naprawić błędy organów podatkowych o bardzo poważnych konsekwencjach finansowych.
Podstawa prawna
- art. 127 § 1 – Ordynacja podatkowa
- art. 223–233 – Ordynacja podatkowa
- art. 239b – Ordynacja podatkowa
- art. 240 § 1 – Ordynacja podatkowa
- art. 247 § 1 – Ordynacja podatkowa
- art. 253 – Ordynacja podatkowa
Tematy zawarte w poradniku
- środki zaskarżenia w postępowaniu podatkowym
- odwołanie i zażalenie w postępowaniu podatkowym
- wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności decyzji
- uchylenie i zmiana decyzji ostatecznej
- zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego
- suspensywność i dewolutywność środków zaskarżenia