Producent bazy danych, którego prawa zostały naruszone, ma szerokie możliwości dochodzenia swoich roszczeń na drodze cywilnej. Ustawa o ochronie baz danych przewiduje zarówno roszczenia niemajątkowe, jak i roszczenia majątkowe, które mogą być dochodzone od osoby naruszającej prawa. W praktyce oznacza to, że producent może żądać zaprzestania bezprawnego korzystania z bazy, domagać się odszkodowania, a nawet zniszczenia materiałów wykorzystanych do naruszenia.
Zobacz też: Czas trwania ochrony sui generis bazy danych.
Roszczenia niemajątkowe
Producent, którego prawa zostały naruszone, może wystąpić przeciwko sprawcy z żądaniem:
- zaniechania naruszeń – czyli zaprzestania nieuprawnionego korzystania z bazy danych,
- usunięcia skutków naruszeń – na przykład usunięcia nielegalnie skopiowanych danych czy wycofania bezprawnie sporządzonych zestawień z obrotu
(art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie baz danych).
Dodatkowo, niezależnie od powyższych roszczeń, producent może domagać się, aby sąd nakazał:
- opublikowanie oświadczenia w prasie o odpowiedniej treści,
- podanie do publicznej wiadomości całości lub części orzeczenia sądu, w sposób określony przez sąd
(art. 11 ust. 2 ustawy o ochronie baz danych).
Przykład
Firma DataVision Sp. z o.o. z Poznania odkryła, że konkurencyjna spółka InfoNet SA wykorzystuje fragmenty jej bazy klientów w materiałach marketingowych. DataVision może wystąpić do sądu, żądając zaniechania dalszego używania tych danych i nakazania usunięcia materiałów promocyjnych. Ponadto może zażądać publikacji w prasie oświadczenia, w którym InfoNet przyzna się do naruszenia praw.
Roszczenia majątkowe
Jeśli naruszenie prawa do bazy danych spowodowało szkodę, producent może żądać:
- Naprawienia szkody:
- na zasadach ogólnych (czyli wykazując poniesioną szkodę i jej wysokość),
- albo poprzez zapłatę kwoty odpowiadającej dwukrotności stosownego wynagrodzenia, a jeśli naruszenie było zawinione – trzykrotności wynagrodzenia, jakie byłoby należne za legalne korzystanie z bazy (art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie baz danych).
- Wydania uzyskanych korzyści – czyli przekazania zysków, które sprawca osiągnął dzięki bezprawnemu wykorzystaniu bazy danych (art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie baz danych).
Szczególne rozwiązania
- Jeżeli zaniechanie naruszenia lub usunięcie skutków naruszenia byłoby dla sprawcy zbyt dotkliwe, a naruszenie nie było zawinione, sąd może – na wniosek sprawcy i za zgodą producenta – nakazać zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej zamiast zastosowania środków niemajątkowych (art. 11 ust. 3 ustawy o ochronie baz danych).
- Producent może również wnioskować, aby sąd orzekł o bezprawnie wytworzonych przedmiotach oraz materiałach użytych do naruszenia. Sąd może zdecydować m.in. o ich:
- wycofaniu z obrotu,
- przyznaniu producentowi na poczet odszkodowania,
- zniszczeniu (art. 11 ust. 4 ustawy o ochronie baz danych).
Przy tym ustawodawca wprowadził domniemanie, że materiały i środki użyte do bezprawnego wytworzenia przedmiotów stanowią własność naruszyciela (art. 11 ust. 5 ustawy o ochronie baz danych).
Przykład
Przedsiębiorca SmartData sp.k. bez zgody pobrał znaczną część bazy danych o nieruchomościach należącej do GeoBase Polska SA i sprzedawał dostęp do tych danych w formie abonamentu. W tej sytuacji GeoBase może żądać odszkodowania w wysokości trzykrotności rynkowej opłaty licencyjnej (ponieważ działanie było zawinione), a także wydania całości korzyści, jakie SmartData uzyskała ze sprzedaży.
Podstawa prawna
- art. 11 ust. 1 pkt 1–4 – ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych,
- art. 11 ust. 2 – ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych,
- art. 11 ust. 3 – ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych,
- art. 11 ust. 4 – ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych,
- art. 11 ust. 5 – ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.
Tematy porad zawartych w poradniku
- roszczenia producenta z tytułu naruszenia bazy danych,
- odpowiedzialność cywilna za naruszenie prawa sui generis,
- ochrona prawna baz danych w Polsce,
- odszkodowanie i wydanie korzyści za naruszenie bazy danych.
Źródła
- Tekst ustawy: Ustawa o ochronie baz danych (sejm.gov.pl)