Ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy zmienia sposób rozliczania jego zobowiązań podatkowych. W praktyce często pojawia się problem, jak traktować wpłaty dokonywane przez syndyka – czy należy je rozksięgować na należność główną i odsetki, czy wyłącznie na podatek? Poniżej wyjaśniamy, jak wygląda to w świetle przepisów i orzecznictwa.
Zaległość podatkowa a odsetki za zwłokę
Zgodnie z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Do zaległości zalicza się również nieopłacone w terminie zaliczki oraz raty podatku.
Jeżeli więc syndyk uregulował ratę podatku od nieruchomości po terminie, powstała zaległość podatkowa, od której co do zasady naliczane są odsetki za zwłokę.
Art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że od zaległości podatkowych naliczane są odsetki, a art. 55 § 1 wskazuje, że podatnik (lub syndyk) powinien je wpłacić bez wezwania organu podatkowego.
Dodatkowo, art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej przewiduje, że jeśli wpłata nie pokrywa całej kwoty zaległości wraz z odsetkami, to rozlicza się ją proporcjonalnie – w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje należność główna do odsetek.
Na gruncie zwykłych rozliczeń podatkowych nie ma więc wątpliwości – wpłatę należałoby rozdzielić proporcjonalnie na podatek i odsetki.
Szczególna sytuacja w przypadku upadłości
Inaczej wygląda to jednak w sytuacji, gdy wpłaty dokonuje syndyk masy upadłości po ogłoszeniu upadłości.
Zgodnie z uchwałą 7 sędziów NSA z dnia 18 czerwca 2007 r., sygn. II FPS 6/06, podatki powstałe po ogłoszeniu upadłości, związane z czynnościami syndyka, są traktowane jako koszty postępowania upadłościowego (na podstawie ustawy – Prawo upadłościowe).
To oznacza dwie rzeczy:
- są one uprzywilejowane – mieszczą się w pierwszej kategorii kolejności zaspokojenia wierzycieli,
- nie mogą być rozliczane łącznie z odsetkami, ponieważ odsetki mają zupełnie inną kategorię (niższą, mniej uprzywilejowaną).
NSA uznał, że odsetki – mimo że są zobowiązaniem ubocznym – nie podlegają automatycznemu rozliczeniu razem z podatkiem, ponieważ prawo upadłościowe wyraźnie rozdziela te należności.
Praktyczny przykład
Spółka „Alfa-Bud” z Gdańska ogłosiła upadłość w lipcu 2022 r. Syndyk, który objął majątek spółki, wpłacił 15 września 2022 r. ratę podatku od nieruchomości należną za sierpień. Dokonał jednak wpłaty wyłącznie w wysokości raty podatkowej, bez odsetek.
W normalnych warunkach urząd miasta powinien rozksięgować tę wpłatę proporcjonalnie na podatek i odsetki. Jednak w przypadku syndyka takiego podziału nie dokonuje się – wpłata zostaje w całości zaliczona na należność główną, a odsetki nie mogą być zaspokojone w tym samym czasie, ponieważ należą do innej kategorii wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.
Wnioski dla praktyki
✔ Jeżeli wpłata pochodzi od syndyka i dotyczy zobowiązań podatkowych powstałych po ogłoszeniu upadłości – należy ją zaliczyć wyłącznie na należność główną.
✔ Odsetki są rozliczane w innej kategorii zaspokojenia i nie mogą być pokrywane równocześnie z podatkiem.
✖ Nie stosuje się tu ogólnej zasady z art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej o proporcjonalnym rozliczeniu wpłaty.
Podstawa prawna
- art. 51 § 1 i 2 – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
- art. 53 § 1 – Ordynacja podatkowa
- art. 55 § 1–2 – Ordynacja podatkowa
- ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe
- uchwała 7 sędziów NSA z dnia 18 czerwca 2007 r., II FPS 6/06
Tematy poradnika
- rozliczanie wpłat syndyka w upadłości
- podatek od nieruchomości w postępowaniu upadłościowym
- odsetki od zaległości podatkowych w upadłości