Umowy o dofinansowanie w ramach programów unijnych, podobnie jak inne zobowiązania publicznoprawne, mogą rodzić skutki podatkowe. Pojawia się pytanie: czy w sytuacji, gdy spółka z o.o. upadła, a jej wierzytelności wobec Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) nie zostały zaspokojone w toku postępowania upadłościowego, możliwe jest przeniesienie odpowiedzialności na członków zarządu w trybie Ordynacji podatkowej?
Odpowiedzialność zarządu na gruncie art. 116 Ordynacji podatkowej
Zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej:
„Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (…) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna (…)”.
Warunkiem przypisania odpowiedzialności członkowi zarządu jest:
- bezskuteczna egzekucja wobec spółki,
- brak dowodu, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości albo że jego brak nie nastąpił z winy zarządu,
- brak wskazania majątku spółki, z którego można by zaspokoić zobowiązanie.
W analizowanej sytuacji syndyk złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy, a wierzytelność ARiMR została zgłoszona do masy upadłości i uznana w całości na liście wierzytelności. Z formalnego punktu widzenia nie było konieczne wydanie decyzji określającej kwotę należności do zwrotu – wystarczające było uwzględnienie roszczenia w postępowaniu upadłościowym.
Co więcej, art. 264 ust. 1 Prawa upadłościowego wskazuje:
„Po zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego-komisarza listy wierzytelności (…) jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu.”
Oznacza to, że wierzytelność ARiMR miała moc prawną, by stanowić podstawę do ewentualnej egzekucji.
Termin na wydanie decyzji wobec członków zarządu
Najistotniejszy jest jednak art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej:
„Nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat.”
W omawianym przypadku zobowiązanie powstało w 2015 r., gdy syndyk odstąpił od umowy i ARiMR zgłosiła wierzytelności do masy upadłości. Oznacza to, że termin na wydanie decyzji wobec członków zarządu upłynął z końcem 2020 r..
Co ważne – bieg tego terminu nie ulega zawieszeniu ani przerwaniu wskutek toczącego się postępowania upadłościowego.
Przykład praktyczny
Spółka „Baltic Fish Sp. z o.o.” w 2012 r. podpisała z ARiMR umowę na dofinansowanie projektu modernizacji przystani rybackiej. W 2015 r. ogłoszono jej upadłość, a syndyk odstąpił od umowy. ARiMR zgłosiła swoje wierzytelności do masy upadłości – zostały one uznane, ale w toku podziału funduszów nie doszło do ich zaspokojenia.
Teoretycznie ARiMR mogłaby domagać się przeniesienia odpowiedzialności na członków zarządu. Jednak z uwagi na to, że zobowiązanie powstało w 2015 r., a decyzja powinna zostać wydana najpóźniej do końca 2020 r., możliwość taka uległa przedawnieniu.
Podsumowanie
- Wydanie decyzji wobec członków zarządu spółki w oparciu o art. 116 Ordynacji podatkowej nie wymaga wcześniejszej decyzji określającej wysokość zobowiązania, jeśli wierzytelność została uznana w postępowaniu upadłościowym.
- Jednak termin na wydanie takiej decyzji wynosi 5 lat od końca roku, w którym powstała zaległość (art. 118 O.p.).
- W analizowanym przypadku upłynął on z końcem 2020 r., co wyklucza możliwość pociągnięcia członków zarządu do odpowiedzialności.
Podstawa prawna
- art. 116–118 – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540)
- art. 264 – ustawa z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm.)
Tematy porad zawartych w artykule
- odpowiedzialność członków zarządu spółki za zaległości publicznoprawne
- przedawnienie decyzji o odpowiedzialności osób trzecich w Ordynacji podatkowej
- rola listy wierzytelności w postępowaniu upadłościowym