Sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa (ZCP) to złożona operacja, która rodzi szereg skutków rachunkowych i podatkowych. Jednym z częstych problemów jest prawidłowe rozliczenie odpisów aktualizujących należności, które zostały wcześniej utworzone w spółce z o.o.
W tym poradniku wyjaśniamy:
- czym są odpisy aktualizujące należności,
- co się dzieje z odpisami po sprzedaży ZCP,
- jak prawidłowo zaksięgować sprzedaż wierzytelności obciążonych odpisami,
- jakie przepisy mają zastosowanie.
Czym są odpisy aktualizujące należności?
Odpis aktualizujący należności to korekta wartości bilansowej wierzytelności, której spłata jest zagrożona. Spółka tworzy taki odpis, aby jej sprawozdanie finansowe odzwierciedlało realną wartość aktywów.
Podstawę prawną stanowi art. 35b ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, zgodnie z którym należności aktualizuje się m.in. w przypadku:
- dłużników w upadłości lub likwidacji,
- oddalenia wniosku o upadłość z powodu braku majątku,
- należności kwestionowanych przez dłużników lub zalegających w spłacie,
- wierzytelności, w przypadku których istnieje wysokie prawdopodobieństwo nieściągalności.
W praktyce odpis 100% oznacza, że spółka uznaje, iż uzyskanie zapłaty jest mało realne i wykazuje należność w bilansie w wartości zerowej.
Sprzedaż ZCP z należnościami objętymi odpisem
Jeżeli w skład zorganizowanej części przedsiębiorstwa wchodzą należności, które wcześniej zostały w całości odpisane, powstaje pytanie – co zrobić z tym odpisem po sprzedaży?
Kluczowe znaczenie ma to, że po zbyciu ZCP spółka sprzedająca nie powinna wykazywać w swoich księgach ani należności, ani odpisów aktualizujących je dotyczących.
Dlatego odpis należy wyksięgować równolegle z należnością.
Jak zaksięgować sprzedaż wierzytelności obciążonych odpisem?
W praktyce operacja wygląda następująco:
- Wyksięgowanie wierzytelności i odpisu aktualizującego
- Wn konto 206/208 „Odpisy aktualizujące rozrachunki”
- Ma konto 249 „Inne rozrachunki i rozliczenia” (w analityce: rozrachunki z nabywcą ZCP)
- Ujęcie przychodu ze sprzedaży wierzytelności
- Ponieważ wierzytelność miała wartość bilansową równą 0 zł (wskutek odpisu 100%), cała kwota uzyskana ze sprzedaży stanowi przychód operacyjny spółki.
Przykład praktyczny
Spółka TechPol sp. z o.o. sprzedała zorganizowaną część przedsiębiorstwa, w której skład wchodziła wierzytelność wobec kontrahenta na kwotę 150 000 zł. Wcześniej spółka dokonała odpisu aktualizującego 100% tej kwoty.
W ramach umowy cesji wierzytelności nabywca ZCP zgodził się zapłacić za nią 10 000 zł.
Księgowania w TechPol sp. z o.o.:
- Wyksięgowanie należności i odpisu:
- Wn 206 – 150 000 zł
- Ma 249 – 150 000 zł
- Ujęcie przychodu ze sprzedaży wierzytelności:
- Wn 249 – 10 000 zł
- Ma 760 „Pozostałe przychody operacyjne” – 10 000 zł
W efekcie spółka nie ponosi dodatkowego kosztu, a całe 10 000 zł stanowi przychód.
Odpowiedzialność zbywcy wierzytelności
Na koniec warto pamiętać, że zgodnie z art. 516 k.c.:
„Zbywca wierzytelności ponosi względem nabywcy odpowiedzialność za to, że wierzytelność mu przysługuje, natomiast za wypłacalność dłużnika odpowiada tylko wtedy, gdy przyjął na siebie taką odpowiedzialność.”
Oznacza to, że spółka sprzedająca ZCP odpowiada wyłącznie za to, że wierzytelność faktycznie istnieje. Nie odpowiada natomiast za to, czy dłużnik zapłaci, chyba że inaczej ustalono w umowie.
Podstawa prawna
- art. 35b – ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
- art. 509 § 1–2, art. 516 – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Tematy powiązane
- odpisy aktualizujące należności przy sprzedaży ZCP
- jak księgować sprzedaż wierzytelności z odpisem
- odpis aktualizujący a sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa
- przelew wierzytelności w spółce z o.o.