Wielu przedsiębiorców oraz osób prywatnych zastanawia się, co dzieje się z ich środkami zgromadzonymi na rachunkach bankowych w razie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Czy komornik może zająć całą kwotę znajdującą się na koncie? Kiedy rachunek jest chroniony przed zajęciem? Jakie limity obowiązują w 2025 roku? Z tego poradnika dowiesz się, jak w praktyce wygląda ochrona wkładów bankowych przed egzekucją, na co trzeba zwrócić uwagę oraz jakie są najczęstsze pułapki.
Ochrona wkładów bankowych – dlaczego to ważne?
Ochrona środków na rachunkach bankowych w sytuacji prowadzenia egzekucji ma kluczowe znaczenie dla zachowania minimum egzystencji dłużnika, jak również stabilności funkcjonowania firmy czy rodziny. Obowiązujące przepisy mają na celu zapobieganie sytuacjom, w których dłużnik zostaje całkowicie pozbawiony środków do życia lub prowadzenia działalności gospodarczej. Jednocześnie ustawodawca stara się zachować równowagę między interesami wierzyciela a koniecznością ochrony podstawowych potrzeb dłużnika.
Jakie ograniczenia dotyczą egzekucji z rachunków bankowych?
Ograniczenia egzekucji z rachunków bankowych możemy podzielić na:
- ograniczenia podmiotowe – dotyczące zakazu prowadzenia egzekucji wobec konkretnych grup osób,
- ograniczenia przedmiotowe – związane z niedopuszczalnością egzekucji określonych składników majątku, takich jak np. środki na rachunkach bankowych w określonym limicie.
W przypadku rachunków bankowych najistotniejsze są ograniczenia przedmiotowe – to właśnie one stanowią podstawę prawną ochrony tzw. kwoty wolnej od zajęcia.
Kwota wolna od zajęcia – ile wynosi w 2025 roku?
Zgodnie z art. 54 ustawy Prawo bankowe, środki zgromadzone na rachunkach oszczędnościowych, oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz terminowych lokatach oszczędnościowych należących do jednej osoby, niezależnie od liczby posiadanych rachunków, są wolne od zajęcia do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracęobowiązującego w danym miesiącu.
W praktyce oznacza to, że jeśli na rachunku bankowym dłużnika znajduje się kwota nieprzekraczająca 75% minimalnej pensji brutto, komornik nie może jej zająć. Jeśli środków jest więcej – zajęciu podlega jedynie nadwyżka ponad tę kwotę.
Przykład 1:
Pani Anna z Gdańska prowadzi działalność gospodarczą i posiada dwa rachunki bankowe w różnych bankach. W kwietniu 2025 r. komornik zajmuje jej konta. Minimalne wynagrodzenie brutto wynosi 4600 zł. Pani Anna ma łącznie 3000 zł na obu kontach. Cała ta kwota jest wolna od zajęcia – komornik nie może jej przejąć, nawet jeśli środki są rozproszone na kilku rachunkach.
Przykład 2:
Pan Wojciech z Krakowa ma wspólny rachunek z żoną i zgromadził na nim 8000 zł. Kwota wolna od zajęcia to nadal 3450 zł (75% z 4600 zł), niezależnie od liczby współposiadaczy. Komornik może więc zająć 4550 zł z tego rachunku.
Najczęstsze pytania dotyczące ochrony wkładów
Czy limit 75% minimalnej pensji dotyczy każdego rachunku osobno?
Nie! Kwota wolna od zajęcia dotyczy sumy wszystkich rachunków oszczędnościowych, oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz lokat terminowych, jakie dłużnik posiada w danym banku lub w kilku bankach. Rozpraszanie środków na wiele kont nie zwiększa ochrony.
A co ze wspólnymi rachunkami?
Takie same limity obowiązują w przypadku rachunków prowadzonych dla kilku osób. Nie następuje zwielokrotnienie limitu w związku z liczbą współposiadaczy.
Czy po wypłacie kwoty wolnej od zajęcia limit odnawia się?
Nie. Przywilej jest jednorazowy. Oznacza to, że jeśli po zajęciu rachunku dłużnik wypłaci kwotę wolną od zajęcia, każda nowa wpłata podlega już zajęciu w całości, nawet jeśli nie przekracza 75% minimalnego wynagrodzenia.
Czy wszystkie środki na rachunku są zawsze chronione?
Nie. Wyjątkiem są środki pochodzące ze świadczeń i dodatków wyłączonych spod egzekucji na mocy odrębnych przepisów (np. 500+, zasiłki rodzinne, środki z pomocy społecznej – o czym poniżej), a także środki na rachunkach w przypadku egzekucji alimentów.
Szczególne przypadki wyłączenia środków spod egzekucji
Egzekucja na rzecz wierzyciela alimentacyjnego
W przypadku egzekucji alimentów nie obowiązuje ochrona kwoty wolnej od zajęcia – komornik może zająć całość środków zgromadzonych na rachunku dłużnika. Wynika to wprost z art. 1083 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi, że „wierzytelności z rachunku bankowego podlegają egzekucji na zaspokojenie alimentów w pełnej wysokości”.
Środki pochodzące ze świadczeń wyłączonych spod egzekucji
Wyjątkową ochroną objęte są również środki pieniężne pochodzące z różnego rodzaju świadczeń socjalnych, rodzinnych czy zasiłków, takich jak:
- świadczenie wychowawcze (500+)
- zasiłki rodzinne, pielęgnacyjne, dla opiekunów
- świadczenia z pomocy społecznej
- dodatek osłonowy, węglowy, elektryczny
- świadczenie „Dobry start”, rodzinny kapitał opiekuńczy itp.
Kwoty te są wyłączone spod egzekucji zarówno na podstawie art. 833 § 6 Kodeksu postępowania cywilnego, jak i na mocy art. 54a ustawy Prawo bankowe.
Ochrona środków w praktyce – na co uważać?
- Bank ponosi odpowiedzialność za zabezpieczenie środków: Jeśli bank przekaże komornikowi środki podlegające ochronie (np. kwotę wolną od zajęcia lub świadczenia wyłączone spod egzekucji), może odpowiadać za naruszenie umowy prowadzenia rachunku bankowego.
- Komornik nie widzi, skąd pochodzą środki na koncie: Komornik sądowy nie ma informacji o wysokości i źródłach środków na rachunku – działa na podstawie informacji od banku.
- Zajęcie rachunku a wypłata środków: Ochronie podlegają wyłącznie środki zgromadzone na rachunku w momencie zajęcia. Środki wypłacone nie są już objęte ochroną, a kolejne wpływy na rachunek – w trakcie trwania zajęcia – mogą zostać zajęte w całości.
- Wyłączenie spod egzekucji nie oznacza wyłączenia rachunku z zajęcia: Bank nie przekaże środków podlegających ochronie, ale sam rachunek pozostaje zajęty do czasu spłaty długu.
Podsumowanie – kluczowe wskazówki dla posiadaczy rachunków
- Ochrona wkładów na rachunkach bankowych ma charakter przedmiotowy i dotyczy określonego limitu – w 2025 r. jest to 75% minimalnej pensji brutto.
- Środki pochodzące ze świadczeń socjalnych są wyłączone spod egzekucji.
- Ochrona kwoty wolnej dotyczy sumy wszystkich rachunków, nie każdego z osobna.
- Limit kwoty wolnej nie odnawia się po wypłacie środków.
- Przy egzekucji alimentów komornik może zająć całość środków.
- Jeżeli bank naruszy ochronę środków, klient może dochodzić roszczeń na drodze cywilnej.
Podstawa prawna
- art. 54, art. 54a – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe
- art. 1083 § 2, art. 833 § 6 – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
- art. 10 § 4 – ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
- art. 31, art. 80, art. 81, art. 83, art. 84, art. 140 – ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Tematy porad zawartych w poradniku
- ochrona rachunku bankowego przed komornikiem
- kwota wolna od zajęcia 2025
- egzekucja z rachunku wspólnego
- wyłączenia spod egzekucji świadczeń socjalnych