Właściwa ochrona interesów wierzycieli w postępowaniu restrukturyzacyjnym, a w szczególności w postępowaniu o zatwierdzenie układu, jest kluczowa nie tylko dla bezpieczeństwa obrotu gospodarczego, ale także dla sprawiedliwości i równowagi pomiędzy dłużnikiem a jego wierzycielami. Warto wiedzieć, jak w praktyce wygląda pierwszeństwo wniosków restrukturyzacyjnych nad upadłościowymi, jakie znaczenie ma przedsądowa faza postępowania oraz jak sądy chronią prawa wierzycieli na etapie zatwierdzania układu.
Pierwszeństwo wniosku restrukturyzacyjnego nad wnioskiem upadłościowym
W polskim systemie prawnym, w sytuacji gdy wobec jednego dłużnika złożone zostaną jednocześnie dwa wnioski – o ogłoszenie upadłości oraz o zatwierdzenie układu – sąd musi w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek restrukturyzacyjny (czyli o zatwierdzenie układu). Wynika to wprost z art. 9b Prawa upadłościowego, który wskazuje, że:
„W razie zbiegu wniosku o ogłoszenie upadłości i wniosku restrukturyzacyjnego, sąd rozpoznaje w pierwszej kolejności wniosek restrukturyzacyjny.”
[art. 9b – Prawo upadłościowe]
Co to oznacza w praktyce?
Za „wniosek restrukturyzacyjny” należy uznać wyłącznie wniosek o zatwierdzenie układu – a nie czynności wcześniejsze, podejmowane przez dłużnika czy nadzorcę układu przed sądem. Dopiero po formalnym złożeniu wniosku o zatwierdzenie układu uruchamiane są mechanizmy prawne, które mogą skutecznie konkurować z wnioskiem upadłościowym.
Przykład nr 1
Spółka „Nowy Start” z Wrocławia, mająca trudności finansowe, otrzymuje dwa wnioski: jeden o ogłoszenie jej upadłości od kontrahenta, drugi zaś sama składa wniosek o zatwierdzenie układu. W takiej sytuacji sąd najpierw rozpozna sprawę restrukturyzacyjną, nawet jeśli wniosek upadłościowy wpłynął wcześniej. Dopiero w przypadku negatywnej decyzji co do układu, rozpatrywany będzie wniosek upadłościowy.
Faza przedsądowa – moratorium egzekucyjne i obowiązki dłużnika
Nazwa „postępowanie o zatwierdzenie układu” sugeruje, że kluczowym etapem jest zatwierdzenie układu przez sąd. Jednak duża część działań odbywa się jeszcze przed złożeniem formalnego wniosku do sądu – to tzw. faza przedsądowa, w której dłużnik zbiera poparcie dla swoich propozycji układowych.
W tej fazie, zgodnie z przepisami, przez cztery miesiące obowiązuje moratorium egzekucyjne – to czas, w którym dłużnik jest chroniony przed wszczęciem lub prowadzeniem egzekucji przez wierzycieli. Ma to na celu umożliwienie dłużnikowi wypracowania propozycji układu i uzyskanie poparcia większości wierzycieli bez presji egzekucji.
Ważne!
To moratorium nie zwalnia dłużnika z obowiązku złożenia wniosku o upadłość w terminie wynikającym z art. 21 Prawa upadłościowego. Dopiero prawomocne zatwierdzenie układu przez sąd powoduje, że dłużnik nie musi już składać wniosku upadłościowego.
Przykład nr 2
Pan Marcin Kowalski, prowadzący działalność transportową w Radomiu, złożył propozycje układowe swoim wierzycielom. Przez cztery miesiące od dnia układowego chroni go moratorium egzekucyjne. Jednak jeśli sytuacja finansowa pogorszy się na tyle, że stanie się niewypłacalny, a nie uzyska zatwierdzenia układu, w dalszym ciągu musi pilnować, aby złożyć wniosek o upadłość w ustawowym terminie 30 dni od powstania stanu niewypłacalności.
Ochrona wierzycieli podczas zatwierdzania układu przez sąd
Art. 13 Prawa restrukturyzacyjnego wyraźnie wskazuje, że sąd musi odmówić zatwierdzenia układu, jeśli wcześniej prawomocnie ogłoszono upadłość dłużnika:
„Sąd restrukturyzacyjny odmawia zatwierdzenia układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu w przypadku uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości.”
[art. 13 – Prawo restrukturyzacyjne]
To oznacza, że jeżeli w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego zostanie jednak ogłoszona upadłość, wierzyciele uzyskują ochronę swoich interesów w ramach postępowania upadłościowego, a dalsze działania restrukturyzacyjne są bezprzedmiotowe.
Co warto zapamiętać?
- Wniosek upadłościowy może być złożony także w trakcie przedsądowej fazy postępowania restrukturyzacyjnego.
- Sąd restrukturyzacyjny nie może zatwierdzić układu, jeżeli wcześniej ogłoszono upadłość dłużnika.
- W ten sposób przepisy gwarantują, że ochrona interesów wierzycieli jest realizowana niezależnie od strategii podejmowanych przez dłużnika.
Podsumowanie
- W przypadku zbiegu wniosku upadłościowego i restrukturyzacyjnego, pierwszeństwo ma wniosek o zatwierdzenie układu.
- Faza przedsądowa, objęta moratorium egzekucyjnym, daje dłużnikowi czas na negocjacje z wierzycielami, ale nie znosi jego obowiązków względem prawa upadłościowego.
- Ochrona praw wierzycieli jest gwarantowana przez mechanizmy ustawowe, w tym możliwość odmowy zatwierdzenia układu w razie ogłoszenia upadłości.
Podstawa prawna
- art. 9b, art. 21 ust. 3 – Prawo upadłościowe
- art. 13 – Prawo restrukturyzacyjne
Tematy porad zawartych w poradniku
- pierwszeństwo wniosku restrukturyzacyjnego
- moratorium egzekucyjne a upadłość
- ochrona wierzycieli w restrukturyzacji
- zatwierdzenie układu a wniosek upadłościowy
Przydatne linki urzędowe
- https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc
- https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia
- https://www.krd.pl/centrum-wiedzy
- https://www.biznes.gov.pl/pl/firma/restrukturyzacja-i-upadlosc