Zakup wierzytelności od innej firmy, w tym także od spółki w upadłości, daje nowemu wierzycielowi pełne prawo do dalszego dochodzenia należności – zarówno kwoty głównej, jak i odsetek. W praktyce często pojawia się pytanie: czy po nabyciu wierzytelności należy kontynuować naliczanie odsetek od momentu ich ostatniego wyliczenia przez poprzedniego wierzyciela, czy też można naliczyć je ponownie – od dnia wymagalności do chwili obecnej?
W tym poradniku wyjaśniamy, jak zgodnie z prawem ustalić wysokość odsetek od przejętej wierzytelności i czy możliwe jest zastosowanie odsetek niższych niż ustawowe.
Jak wycenić nabytą wierzytelność?
Zgodnie z ustawą o rachunkowości:
„art. 28 ust. 11 pkt 2 – ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości”
należności z tytułu dostaw i usług wycenia się w wartości nominalnej. W praktyce oznacza to, że cena nabycia wierzytelności obejmuje kwotę główną oraz naliczone do dnia sprzedaży odsetki. W księgach rachunkowych nabywcy ujmuje się więc jedną kwotę – odpowiadającą cenie zakupu pakietu wierzytelności.
Po nabyciu wierzytelności nowy wierzyciel ma pełne prawo do dalszej aktualizacji jej wartości poprzez naliczanie odsetek – zgodnie z warunkami umowy źródłowej albo według stawki ustawowej, jeśli strony wcześniej nie określiły innego trybu.
Odsetki po nabyciu wierzytelności – jak je liczyć?
Po zakupie wierzytelności można:
- przyjąć odsetki naliczone przez poprzedniego wierzyciela (np. wskazane w księgach sprzedającego),
- naliczyć odsetki od nowa – od dnia wymagalności płatności do dnia dzisiejszego.
To drugie rozwiązanie jest korzystniejsze z punktu widzenia nowego wierzyciela, ponieważ pozwala na uzyskanie pełnej kwoty należnych odsetek.
Przykład
Spółka „Omega” kupiła wierzytelność o wartości nominalnej 250 000 zł. Poprzedni wierzyciel wykazał naliczone odsetki w wysokości 160 000 zł. Spółka „Omega” wyliczyła odsetki samodzielnie – od dnia wymagalności do chwili obecnej – i wyszła kwota 230 000 zł. W takiej sytuacji spółka może żądać od dłużnika pełnej kwoty 230 000 zł, a nie ograniczać się do 160 000 zł wpisanych w księgach poprzedniego wierzyciela.
Obowiązek ujawniania odsetek w bilansie
Stan należności ujawnianych w bilansie określa:
„art. 28 ust. 1 pkt 7 – ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości”
Wskazuje on, że należności należy wykazać w kwocie wymaganej zapłaty – czyli wraz z odsetkami oraz innymi należnymi kosztami (np. sądowymi), jeśli wierzyciel rzeczywiście zamierza ich dochodzić.
⚠️ Ważne: odsetki dolicza się do należności bilansowej tylko wtedy, gdy wierzyciel faktycznie dochodzi ich od dłużnika – np. poprzez wystawienie noty odsetkowej.
Czy można stosować niższe odsetki niż ustawowe?
Tak. Strony mogą ustalić w umowie, że odsetki będą naliczane w wysokości niższej niż ustawowe. W takiej sytuacji dłużnik zobowiązany jest do ich zapłaty w ustalonej wysokości – i to niezależnie od tego, że ustawowe odsetki byłyby wyższe.
To rozwiązanie jest często stosowane w praktyce, np. w ramach negocjacji między wierzycielem a dłużnikiem w celu polubownego zakończenia sporu.
📌 Wskazówka praktyczna:
Jeżeli wierzyciel zgadza się na niższe odsetki niż ustawowe, najlepiej uregulować to pisemnie – np. w ugodzie lub aneksie do umowy.
Podstawa prawna
- art. 28 ust. 11 pkt 2 – ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
- art. 28 ust. 1 pkt 7 – ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
- Krajowy Standard Rachunkowości nr 4 „Utrata wartości aktywów”
Tematy powiązane (SEO)
- jak naliczać odsetki od przejętej wierzytelności
- odsetki ustawowe a umowne – różnice
- wierzytelności w bilansie – zasady ujmowania
- zakup wierzytelności od spółki w upadłości