Egzekucja z wynagrodzenia za pracę jest jednym z najczęstszych sposobów odzyskiwania długów w Polsce. Jednak nie wszyscy pracodawcy właściwie wypełniają swoje obowiązki, gdy do ich firmy trafi zajęcie komornicze dotyczące pracownika. Co grozi za ignorowanie obowiązków wobec komornika? Jakie środki przymusu może stosować komornik i kogo dokładnie mogą one dotyczyć? Ten poradnik wyjaśnia w prosty sposób, kiedy i na jakich zasadach nakładana jest grzywna, jakie są zasady jej powtarzania, a także kto dokładnie odpowiada w firmie za uchybienia. Dowiesz się również, jak skutecznie zaskarżyć decyzję komornika oraz jakie są skutki cywilnoprawne niewykonania obowiązków przez pracodawcę.
Środki przymusu w egzekucji z wynagrodzenia za pracę – co musisz wiedzieć?
Komornik sądowy, prowadząc egzekucję z wynagrodzenia za pracę, może napotkać na opór lub opieszałość ze strony pracodawcy lub dłużnika. Ustawodawca przewidział na takie sytuacje specjalne narzędzia prawne, aby zdyscyplinować uczestników postępowania. Najważniejsze z nich to grzywna oraz odpowiedzialność odszkodowawcza.
Grzywna jako środek przymusu
Grzywna to podstawowy środek przymusu przewidziany w art. 886 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.). Może być nałożona przez komornika na pracodawcę, który nie wywiązuje się z obowiązków związanych z egzekucją wynagrodzenia, np. nie przekazuje zajętej części wynagrodzenia, nie składa wymaganych oświadczeń lub nie informuje o zmianach dotyczących zatrudnienia dłużnika.
Kiedy komornik może ukarać pracodawcę grzywną?
Grzywna może być wymierzona w przypadku, gdy pracodawca:
- Nie wykonuje obowiązków wynikających z art. 881 § 3–4 k.p.c., czyli np. wypłaca zajęte wynagrodzenie w kwocie wyższej niż wolna od zajęcia lub nie przekazuje zajętej części wierzycielowi bądź komornikowi,
- Nie składa w terminie oświadczenia z art. 882 k.p.c., czyli nie informuje o przeszkodach w wypłacie, wysokości i terminach przekazywania zajętego wynagrodzenia,
- Nie przekazuje dokumentów związanych z zajęciem wynagrodzenia nowemu pracodawcy dłużnika oraz nie informuje o tym komornika (art. 884 § 2 i 3 k.p.c.),
- Nie zawiadamia poprzedniego pracodawcy o zatrudnieniu dłużnika (art. 884 § 3 k.p.c.).
Przykład 1:
Firma transportowa z Katowic, po otrzymaniu zajęcia wynagrodzenia swojego kierowcy, zignorowała obowiązek przekazywania części pensji komornikowi. Po kilku tygodniach, gdy sprawa wyszła na jaw, komornik nałożył na spółkę grzywnę w wysokości 4 500 zł.
Przykład 2:
Mała firma usługowa z Torunia, po zatrudnieniu nowego pracownika z zajęciem komorniczym, nie przekazała dokumentów dotyczących zajęcia wynagrodzenia do poprzedniego pracodawcy i nie powiadomiła o tym komornika. W tej sytuacji komornik nałożył grzywnę na osobę odpowiedzialną za kadry w wysokości 2 500 zł.
Kto konkretnie odpowiada za uchybienia w firmie?
Nie zawsze adresatem grzywny będzie bezpośrednio sama firma. Ustawodawca zadbał o precyzyjne określenie, kto ponosi odpowiedzialność w zależności od formy organizacyjnej pracodawcy:
- Jeżeli pracodawcą jest spółka z o.o. lub inna osoba prawna – grzywnę nakłada się na pracownika lub wspólnika odpowiedzialnego za wykonanie czynności, a w przypadku ich niewyznaczenia – na osoby uprawnione do reprezentowania (np. członków zarządu),
- W przypadku spółki cywilnej – grzywna może być wymierzona każdemu ze wspólników,
- Jeżeli pracodawcą jest osoba fizyczna – to ona odpowiada osobiście.
Uwaga!
Grzywna zawsze powinna być wymierzana konkretnej osobie z imienia i nazwiska, niezależnie czy jest to właściciel firmy, członek zarządu czy odpowiedzialny pracownik.
Ile wynosi grzywna i czy można ją powtórzyć?
Aktualnie maksymalna wysokość grzywny nakładanej przez komornika wynosi do 5 000 zł (stan prawny na 2025 rok). Jeżeli pracodawca w dodatkowo wyznaczonym terminie dalej nie wywiązuje się z obowiązku, komornik może ponownie nałożyć grzywnę – obecnie już nie ma w tym zakresie dowolności, a powtórzenie grzywny jest obowiązkowe.
Podstawa prawna: art. 886 § 1 k.p.c.
„W razie nieprzedłożenia przez pracodawcę lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązków (…) komornik nakłada grzywnę w wysokości do 5000 zł, powtarzając ją w razie dalszego uchylania się.”
Odpowiedzialność odszkodowawcza pracodawcy wobec wierzyciela
Komornik może nie tylko nałożyć grzywnę, ale także wskazać na odpowiedzialność odszkodowawczą pracodawcy wobec wierzyciela. Jeśli niewłaściwe postępowanie firmy (np. zignorowanie zajęcia wynagrodzenia i wypłata pieniędzy dłużnikowi) spowodowało szkodę, wierzyciel może domagać się od pracodawcy odszkodowania. Odpowiedzialność ta opiera się na zasadach ogólnych odpowiedzialności deliktowej (art. 415 k.c.).
Przykład:
Spółka produkcyjna z Gdańska, pomimo zajęcia wynagrodzenia swojego pracownika, przekazywała mu całą pensję przez kilka miesięcy. Wierzyciel, który nie otrzymał środków, wystąpił przeciwko firmie o odszkodowanie. Sąd przyznał mu rekompensatę w wysokości szkody, jaką poniósł przez zaniedbania pracodawcy.
Jak zaskarżyć grzywnę od komornika? 📄
Na postanowienie komornika o ukaraniu grzywną przysługuje skarga na czynności komornika (art. 767 k.p.c.), którą może złożyć strona lub inna osoba, której prawa zostały naruszone przez czynność komornika. Skargę można obecnie złożyć na urzędowym formularzu – komornik powinien pouczyć o tym zainteresowane strony już przy pierwszej czynności egzekucyjnej i udostępnić formularz na żądanie. Skargę rozpatruje sąd, a na jego rozstrzygnięcie przysługuje zażalenie.
Podsumowanie – co warto zapamiętać?
- Komornik może nałożyć grzywnę na pracodawcę lub osoby odpowiedzialne w firmie za uchybienia związane z egzekucją wynagrodzenia za pracę.
- Maksymalna grzywna to obecnie 5 000 zł, a jej ponowne nałożenie jest obowiązkowe, gdy pracodawca nadal nie wykonuje obowiązku.
- Za uchybienia odpowiadają konkretne osoby: właściciele, wspólnicy, członkowie zarządu lub wyznaczeni pracownicy.
- Pracodawca, który wyrządzi szkodę wierzycielowi przez niewykonanie obowiązków, odpowiada za nią na zasadach ogólnych odpowiedzialności cywilnej.
- Postanowienie komornika o grzywnie można zaskarżyć do sądu w trybie skargi na czynności komornika, na urzędowym formularzu.
- W praktyce właściwe wdrożenie obowiązków przez dział kadr lub księgowość w firmie pozwala uniknąć wysokich sankcji finansowych oraz odpowiedzialności osobistej.
Podstawa prawna
- art. 886 § 1-3, art. 881 § 3–4, art. 882, art. 884 § 2-3, art. 767, art. 768 – Kodeks postępowania cywilnego
- art. 415 – Kodeks cywilny
- Ustawa z dnia 6 grudnia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy skuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych
Tematy porad zawartych w poradniku
- grzywna komornicza dla pracodawcy
- egzekucja z wynagrodzenia za pracę 2025
- odpowiedzialność pracodawcy za nieprzekazanie zajęcia komorniczego
- skarga na czynności komornika wzór
- odszkodowanie od pracodawcy za naruszenie egzekucji