Prowadzenie ksiąg rachunkowych w sytuacji, gdy kontrahent został postawiony w stan upadłości, rodzi wiele wątpliwości. Szczególnie problematyczne bywa rozliczenie odsetek – zarówno tych naliczonych i zgłoszonych do masy upadłościowej, jak i ewentualnie naliczanych na dzień bilansowy. W tym poradniku wyjaśniamy krok po kroku, jak prawidłowo ująć takie zdarzenia w księgach rachunkowych.
Dlaczego księgowanie odsetek od upadłego dłużnika jest szczególne?
Co do zasady, wierzyciel powinien naliczyć odsetki od przeterminowanych należności. Jednak w momencie, gdy kontrahent zostaje postawiony w stan upadłości, sposób księgowania zmienia się. Wynika to z zasady ostrożności i szczególnych reguł aktualizacji należności określonych w ustawie o rachunkowości.
W praktyce oznacza to, że:
- odsetki naliczone na dzień zgłoszenia wierzytelności do masy upadłościowej mogą być ujęte w księgach,
- odsetki nie są naliczane na dzień bilansowy – ponieważ nie stanowią przychodu pewnego i niewątpliwego, a jedynie roszczenie, którego ściągalność jest iluzoryczna.
Jak prawidłowo zaksięgować odsetki zgłoszone do masy upadłościowej?
Zgodnie z przepisami jednostka powinna:
- Ująć odsetki na dzień ogłoszenia upadłości kontrahenta:
- Wn konto 201 Rozrachunki z odbiorcami krajowymi
- Ma konto 752 Przychody z tytułu odsetek.
- Przeksięgować należności (wraz z odsetkami) na konto analityczne dedykowane należnościom od dłużników upadłych:
- Wn konto 249 Inne rozrachunki i rozliczenia (analityka: należności od odbiorców postawionych w stan upadłości)
- Ma konto 201 Rozrachunki z odbiorcami krajowymi.
- Utworzyć odpis aktualizujący zgłoszone wierzytelności:
- od należności głównej – w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych,
- od odsetek – w ciężar kosztów finansowych.
Przykład praktyczny
Spółka TechPol sprzedała towary firmie HandelMax na kwotę 80 000 zł. Termin płatności upłynął 15 kwietnia 2023 r. Do dnia 10 lipca 2023 r. dłużnik nie zapłacił, a sąd ogłosił jego upadłość. Spółka zgłosiła należność główną i naliczone do tej daty odsetki w wysokości 6 500 zł.
W księgach spółki pojawią się następujące zapisy:
- Ujęcie odsetek na dzień ogłoszenia upadłości:
- Wn 201
- Ma 752 – 6 500 zł.
- Przeksięgowanie wierzytelności na konto analityczne upadłościowe:
- Wn 249
- Ma 201 – 86 500 zł.
- Odpis aktualizujący należność główną:
- Wn 767
- Ma 206 – 80 000 zł.
- Odpis aktualizujący odsetki:
- Wn 756
- Ma 206 – 6 500 zł.
Dlaczego nie naliczamy odsetek na dzień bilansowy?
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o rachunkowości, przy wycenie aktywów i pasywów jednostka ma obowiązek uwzględniać wyłącznie niewątpliwe przychody finansowe.
W przypadku kontrahenta w upadłości naliczanie dalszych odsetek byłoby sprzeczne z zasadą ostrożności – odzyskanie takich kwot jest mało realne, a ich księgowanie sztucznie zawyżałoby wynik finansowy. Dlatego:
✔ odsetki naliczamy tylko do dnia zgłoszenia wierzytelności do masy upadłościowej,
✖ nie naliczamy odsetek na dzień bilansowy.
Podstawa prawna
- art. 35b ust. 1 pkt 1 – ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
- art. 35b ust. 2 – ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
- art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. f – ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
- art. 28 ust. 1 pkt 7 – ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
- art. 7 ust. 1 – ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości
Tematy porad zawartych w artykule
- księgowanie odsetek w postępowaniu upadłościowym
- odpisy aktualizujące należności od upadłego kontrahenta
- rozliczanie odsetek w księgach rachunkowych