Ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie oznacza automatycznego „zamrożenia” długu i całkowitego wstrzymania naliczania odsetek. Przepisy przewidują jednak istotne ograniczenia dotyczące możliwości ich dochodzenia przez wierzycieli. W praktyce oznacza to, że odsetki wciąż mogą być naliczane, ale w wielu przypadkach nie będzie można ich skutecznie egzekwować.
Odsetki w postępowaniu upadłościowym – podstawowe zasady
Zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe:
„Z masy upadłości mogą być zaspokojone odsetki od wierzytelności, należne od upadłego, wyłącznie za okres do dnia ogłoszenia upadłości, z wyjątkiem odsetek od wierzytelności zabezpieczonych hipoteką, wpisem w rejestrze, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym albo hipoteką morską, które mogą być zaspokojone tylko z przedmiotu zabezpieczenia.”
Oznacza to, że:
- odsetki mogą być naliczane dalej, ale z masy upadłości zaspokojone zostaną tylko te do dnia ogłoszenia upadłości,
- wyjątkiem są wierzytelności zabezpieczone (np. hipoteką) – tutaj odsetki mogą być dochodzone, ale tylko w zakresie wartości zabezpieczenia,
- wierzyciel może nadal naliczać odsetki, lecz jego możliwości ich wyegzekwowania są mocno ograniczone.
Co dzieje się z dalszymi odsetkami?
Odsetki po dniu ogłoszenia upadłości nie „znikają” – biegną zgodnie z umową czy przepisami. Różnica polega na tym, że wierzyciel nie może ich dochodzić z majątku wchodzącego do masy upadłości. Może próbować:
- dochodzenia ich w drodze procesu przeciwko upadłemu,
- zaspokojenia z majątku, który nie wchodził do masy upadłości (np. z wynagrodzenia otrzymywanego już po zakończeniu postępowania).
Po zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego, wierzyciel wciąż może dochodzić takich odsetek, ale tylko z tych składników majątku, które nie zostały spieniężone w toku likwidacji masy.
Szczególne zasady w upadłości konsumenckiej
W przypadku osób fizycznych (upadłość konsumencka) ustawodawca wprowadził możliwość umorzenia nie tylko kapitału, ale i dalszych odsetek.
- Jeżeli upadły w terminie 30 dni od obwieszczenia zakończenia postępowania upadłościowego złoży wniosek o plan spłaty wierzycieli, sąd może umorzyć pozostałą część zobowiązań – w tym także odsetki.
- Zgodnie z art. 491(21) Prawa upadłościowego:„Po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli.”
Po wydaniu takiego postanowienia:
✔ nie można wszcząć egzekucji co do wierzytelności powstałych przed ustaleniem planu,
✔ nie można dochodzić odsetek naliczonych po dniu ogłoszenia upadłości,
✖ wyjątkiem są zobowiązania, które nie podlegają umorzeniu (np. alimenty, grzywny, odszkodowania z tytułu szkód na osobie).
Przykład praktyczny
Pani Marta z Warszawy ogłosiła upadłość konsumencką w maju 2023 r. Jej dług wobec banku wynosił 60 000 zł plus 10 000 zł odsetek. Po ogłoszeniu upadłości bank wciąż naliczał odsetki umowne. Jednak w postępowaniu upadłościowym uwzględniono jedynie odsetki do maja 2023 r. Po ustaleniu planu spłaty i jego wykonaniu sąd umorzył pozostałą część zadłużenia, w tym wszystkie odsetki naliczone po ogłoszeniu upadłości.
W efekcie bank stracił możliwość dochodzenia dalszych odsetek, mimo że formalnie były one naliczane.
Podsumowanie – najważniejsze zasady
- Ogłoszenie upadłości nie wstrzymuje naliczania odsetek, ale ogranicza możliwość ich egzekwowania.
- Z masy upadłości zaspokajane są tylko odsetki do dnia ogłoszenia upadłości.
- W przypadku zabezpieczeń rzeczowych (np. hipoteki) odsetki mogą być zaspokojone w ramach zabezpieczenia.
- W upadłości konsumenckiej po wykonaniu planu spłaty sąd może umorzyć wszystkie dalsze odsetki.
- Nie podlegają umorzeniu m.in. alimenty, kary grzywny, odszkodowania za szkody osobiste.
Podstawa prawna
- art. 92 – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe
- art. 491(21) – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe
Tematy porad zawartych w poradniku
- odsetki po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej
- umorzenie odsetek w planie spłaty wierzycieli
- dochodzenie odsetek przez wierzyciela po upadłości