W praktyce zdarza się, że spółka, wobec której ogłoszono upadłość z możliwością zawarcia układu, nie wywiązuje się z przyjętych zobowiązań. Typowym przykładem jest brak spłaty rat podatku od nieruchomości rozłożonego w układzie na raty. W takiej sytuacji wierzyciele zastanawiają się, jakie kroki prawne należy podjąć i kogo poinformować o naruszeniu postanowień układu.
Upadłość z układem a przepisy przejściowe
Kluczowe znaczenie ma data wszczęcia postępowania upadłościowego.
- Jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości wpłynął przed 1 stycznia 2016 r., stosuje się przepisy wcześniejsze – tj. ustawę z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze.
- Tak stanowi „art. 449 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne”.
Oznacza to, że w sprawach rozpoczętych przed wejściem w życie nowej ustawy należy stosować dotychczasowe regulacje, nawet jeżeli samo postępowanie trwało jeszcze po tej dacie.
Obowiązki wynikające z układu
Układ zawarty w ramach postępowania upadłościowego określa sposób zaspokojenia wierzycieli – np. poprzez rozłożenie zobowiązań na raty, częściowe ich umorzenie albo zmianę terminów płatności. Dla wierzycieli jest to forma kompromisu, która ma umożliwić kontynuację działalności dłużnika i uniknięcie jego całkowitej likwidacji.
Jednak jeżeli dłużnik (upadły) nie wykonuje postanowień układu, wierzyciel ma prawo podjąć działania prawne.
Kto powinien reagować na niewykonanie układu?
W sytuacji, gdy spółka nie realizuje układu, wierzyciel nie wysyła upomnienia ani informacji do syndyka czy zarządu spółki. Adresatem działań jest sąd upadłościowy.
Zgodnie z „art. 302 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze”:
„Sąd na wniosek wierzyciela lub upadłego albo osoby, która z mocy układu uprawniona jest do wykonania lub nadzorowania wykonania układu, uchyla układ, jeżeli upadły nie wykonuje postanowień układu albo jest oczywiste, że układ nie będzie wykonany.”
Oznacza to, że wierzyciel powinien powiadomić sąd o naruszeniu warunków układu, składając stosowny wniosek.
Przykład praktyczny
Spółka Energo-Budex sp. z o.o. z Radomia w 2014 r. zawarła układ z wierzycielami, w ramach którego zobowiązała się spłacać zaległy podatek od nieruchomości w ratach przez 5 lat. W 2017 r. spółka przestała regulować raty. Urząd Miasta, jako wierzyciel, nie wysłał upomnienia do spółki, lecz złożył do sądu wniosek o uchylenie układu. Sąd, po stwierdzeniu naruszeń, uchylił układ i spółka ponownie znalazła się w postępowaniu upadłościowym obejmującym likwidację majątku.
📌 Wniosek: wierzyciel nie powinien próbować egzekwować samodzielnie postanowień układu. Jedyną właściwą drogą jest zgłoszenie sprawy do sądu upadłościowego.
Co zawrzeć we wniosku do sądu?
We wniosku o uchylenie układu należy wskazać:
- dane dłużnika i wierzyciela,
- treść postanowień układu, które nie są wykonywane,
- dowody na naruszenie układu (np. brak wpłat rat, wezwania do zapłaty),
- żądanie uchylenia układu.
⚠️ Brak reakcji wierzyciela może skutkować dalszym narastaniem zaległości i brakiem realnych szans na odzyskanie należności.
Podsumowanie
Jeżeli spółka w upadłości nie wykonuje postanowień przyjętego układu, wierzyciel nie kieruje upomnień do dłużnika. Właściwym działaniem jest złożenie wniosku do sądu upadłościowego o uchylenie układu. Sąd, po rozpoznaniu sprawy, może uchylić układ i otworzyć drogę do dalszej egzekucji z majątku spółki.
Podstawa prawna
- art. 449 – ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne
- art. 302 ust. 1 – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r.)
Tematy porad zawartych w poradniku
- co zrobić, gdy spółka nie wykonuje układu upadłościowego
- obowiązki wierzyciela w postępowaniu upadłościowym z układem
- uchylenie układu w postępowaniu upadłościowym