Amortyzacja statków i innego taboru transportu morskiego to wyjątkowo specyficzny temat podatkowy, istotny głównie dla armatorów oraz firm inwestujących w sektor żeglugi. Jeśli jesteś przedsiębiorcą z tej branży, powinieneś wiedzieć, że ustawodawca przewidział dla Ciebie szczególne rozwiązania podatkowe, które dają możliwość rozpoczęcia amortyzacji nawet wtedy, gdy statek nie został jeszcze ukończony i nie spełnia standardowej definicji środka trwałego. Dzięki temu możesz wcześniej rozliczać koszty budowy taboru, co przekłada się na obniżenie bieżących zobowiązań podatkowych.
Zasady amortyzowania statków w budowie – co musisz wiedzieć?
Na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (u.p.d.o.p.) armatorzy mają prawo do dokonywania odpisów amortyzacyjnych od zamówionego taboru transportu morskiego, który jest jeszcze w budowie. To rozwiązanie nie dotyczy innych podatników – jest to przywilej wyłącznie armatorów, a jego celem jest wsparcie rozwoju floty morskiej.
Czym różni się amortyzacja taboru morskiego w budowie od zwykłych środków trwałych?
Zwykłe środki trwałe (np. samochody, budynki, maszyny) można amortyzować dopiero po ich przyjęciu do używania, czyli po spełnieniu wszystkich warunków z ustawy (kompletność, zdatność do użycia, wpis do ewidencji środków trwałych – EŚT). Amortyzacja takich składników majątku powstaje „automatycznie” z chwilą spełnienia wymogów – nie wymaga to szczególnej decyzji podatnika, poza dokonaniem wpisu do EŚT.
Tabor morski w budowie rządzi się innymi zasadami. Podatnik, który zamówił statek (lub inny tabor morski) i jest armatorzem, może rozpocząć amortyzację już na etapie budowy, nawet jeśli jednostka jeszcze nie została przekazana do eksploatacji. Co ważne – ustawa daje tu armatorowi wybór („może” rozpocząć amortyzację), a nie obowiązek. Oznacza to, że można zacząć rozliczać amortyzację już podczas budowy, ale można też poczekać do jej zakończenia i stosować ogólne zasady.
Przykład 1: Amortyzacja statku podczas budowy
Firma SeaTrans z Gdańska zamówiła nowy kontenerowiec w stoczni, którego budowa potrwa 3 lata. Już po roku poniesione nakłady sięgają 40 mln zł. Jako armator, SeaTrans może rozpocząć amortyzację wydatków poniesionych na budowę, mimo że statek nie został jeszcze przekazany do eksploatacji. Firma decyduje się na tę możliwość, wpisuje inwestycję do ewidencji środków trwałych (jako tabor morski w budowie) i rozpoczyna odpisy amortyzacyjne, co pozwala na rozłożenie kosztów na kolejne lata podatkowe.
Przykład 2: Amortyzacja po zakończeniu budowy
Armator Baltic Shipping z Szczecina zamawia prom pasażerski, którego budowa trwa dwa lata. Baltic Shipping nie korzysta z opcji wcześniejszej amortyzacji, czekając na zakończenie budowy i przekazanie statku do eksploatacji. Dopiero wtedy, na zasadach ogólnych, wprowadza statek do ewidencji środków trwałych i zaczyna naliczać amortyzację od pełnej wartości jednostki.
Na co zwrócić uwagę, decydując się na amortyzację taboru morskiego w budowie?
- Prawo, nie obowiązek: Armator może, ale nie musi rozpocząć amortyzacji w trakcie budowy. To decyzja strategiczna, zależna od polityki finansowej firmy i potrzeb w zakresie optymalizacji podatkowej.
- Ewidencja: Aby móc rozpocząć amortyzację, konieczne jest ujęcie taboru w budowie w ewidencji środków trwałych. Warto pamiętać, że każda zmiana wartości inwestycji (np. kolejne transze zapłaty za budowę) powinna być odpowiednio odnotowywana.
- Brak wymogu kompletności i zdatności do użytku: Przepis szczególny pozwala na amortyzację już w trakcie budowy, nawet jeśli statek nie spełnia warunków środków trwałych, określonych w art. 16a ust. 1 u.p.d.o.p.
- Zakaz amortyzacji dla armatorów w upadłości: Z przywileju nie mogą skorzystać armatorzy, wobec których ogłoszono upadłość i którzy nie prowadzą już działalności gospodarczej.
Podsumowanie: Kluczowe korzyści i praktyczne wskazówki
- Armatorzy mogą rozpocząć amortyzację taboru morskiego już podczas jego budowy – to wyjątek od ogólnych zasad.
- Skorzystanie z tej możliwości może poprawić płynność finansową firmy, umożliwiając rozliczanie części kosztów budowy jeszcze przed oddaniem statku do eksploatacji.
- Decyzja o rozpoczęciu amortyzacji zależy od indywidualnej strategii podatkowej i finansowej przedsiębiorstwa.
- Warto regularnie aktualizować ewidencję środków trwałych oraz konsultować się z doradcą podatkowym w celu optymalnego wykorzystania tego narzędzia.
Podstawa prawna
- art. 16f ust. 2 w zw. z art. 16a ust. 2 pkt 4 – ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. 2024 poz. 54 z późn. zm.)
Tematy porad zawartych w poradniku
- amortyzacja taboru morskiego w budowie
- podatki armatorów 2025
- ewidencja środków trwałych armatora
- odpisy amortyzacyjne statków
- optymalizacja podatkowa w transporcie morskim
Przydatne adresy urzędowe
- https://www.gov.pl/web/finanse – Ministerstwo Finansów
- https://www.podatki.gov.pl/cit/ – Podatek CIT (oficjalny portal)
- https://www.ure.gov.pl/ – Urząd Regulacji Energetyki (transport morski, żegluga)