Sezonowe wykorzystywanie środków trwałych to zagadnienie, które dotyczy wielu przedsiębiorców, zwłaszcza prowadzących działalność zależną od pory roku, takich jak branża turystyczna, ogrodnicza czy rolnicza. Prawidłowe rozliczenie amortyzacji takich składników majątku to nie tylko obowiązek, ale też szansa na zoptymalizowanie kosztów podatkowych. W poniższym poradniku wyjaśniam, kiedy i jak można stosować amortyzację sezonową, a także jakie warianty rozliczeń są dopuszczalne przez polskie prawo podatkowe.
Kiedy środek trwały uznaje się za używany sezonowo?
Aby skorzystać ze szczególnych zasad amortyzacji środków trwałych wykorzystywanych tylko przez część roku, nie wystarczy przerwa w ich używaniu – musi istnieć stały, powtarzalny schemat ich wykorzystywania w konkretnych miesiącach roku. Pojęcie „sezonowego używania” nie jest zdefiniowane w ustawach podatkowych, dlatego należy sięgnąć do jego potocznego znaczenia – czyli okresu dogodnego do określonej działalności. W praktyce oznacza to, że jeżeli np. przedsiębiorca wykorzystuje określone maszyny wyłącznie od maja do września, a przez resztę roku są one nieużywane, to spełnione są warunki do uznania ich za używane sezonowo.
Co ważne:
- Decydujący jest indywidualny sposób wykorzystania danego środka trwałego przez konkretnego podatnika, a nie to, jak zazwyczaj taki sprzęt jest używany w innych firmach.
- Nie jest wymagane zawieszenie działalności gospodarczej – ważna jest obiektywna możliwość wykazania, że przez część roku dany środek trwały nie jest używany.
- Czasowy przestój lub gotowość do pracy (np. chwilowy brak zleceń) nie uprawnia do stosowania amortyzacji sezonowej, jeśli środek trwały jest stale dostępny do wykorzystania.
Zasady dokonywania odpisów amortyzacyjnych – dwie metody
Zgodnie z art. 16h ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, odpisów amortyzacyjnych od używanych sezonowo środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych dokonuje się wyłącznie w okresie ich wykorzystywania. Miesięczny odpis można ustalić na jeden z dwóch sposobów:
1. Podział przez liczbę miesięcy sezonu
- Roczną kwotę odpisów amortyzacyjnych dzielisz przez liczbę miesięcy w sezonie.
- Skutkuje to wyższym miesięcznym odpisem w okresie używania środka trwałego, ale suma rocznych odpisów nie przekroczy tej samej wartości co przy amortyzacji liniowej w ciągu całego roku.
2. Podział przez 12 miesięcy w roku
- Roczną kwotę odpisów dzielisz przez 12, a odpisujesz tylko w tych miesiącach, gdy środek trwały jest używany.
- W efekcie roczna kwota odpisów jest niższa niż przy amortyzacji przez cały rok, a czas amortyzacji się wydłuża.
Uwaga: Obowiązek stosowania powyższych zasad nie jest zależny od uznania podatnika. Jeśli środek trwały jest rzeczywiście wykorzystywany sezonowo, należy stosować amortyzację według zasad przewidzianych w art. 16h ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.p. Wybór dotyczy wyłącznie sposobu wyliczenia odpisu miesięcznego.
Praktyczne przykłady rozliczania amortyzacji sezonowej
Przykład 1 – sprzęt ogrodniczy w firmie usługowej
Firma „Zielone Ogrody” z Krakowa świadczy usługi pielęgnacji zieleni, wykorzystując specjalistyczną kosiarkę samojezdną. Sprzęt ten używany jest wyłącznie od kwietnia do października (7 miesięcy), a przez resztę roku nie jest eksploatowany. Wartość początkowa kosiarki to 42 000 zł, stawka amortyzacyjna 20%.
- Wariant 1 (podział przez liczbę miesięcy sezonu):
- Roczny odpis: 42 000 zł × 20% = 8 400 zł
- Miesięczny odpis w sezonie: 8 400 zł : 7 = 1 200 zł
- Koszty w roku podatkowym: 1 200 zł × 7 = 8 400 zł
- Wariant 2 (podział przez 12 miesięcy):
- Roczny odpis: 8 400 zł
- Miesięczny odpis: 8 400 zł : 12 = 700 zł
- Koszty w roku podatkowym: 700 zł × 7 = 4 900 zł
Przykład 2 – sprzęt rekreacyjny w sezonowej działalności turystycznej
Przedsiębiorca z Giżycka prowadzi wypożyczalnię sprzętu wodnego (kajaki, rowery wodne), które są użytkowane od maja do września (5 miesięcy). Wartość początkowa wyposażenia to 60 000 zł, stawka amortyzacyjna 10%.
- Wariant 1 (podział przez 5 miesięcy sezonu):
- Roczny odpis: 60 000 zł × 10% = 6 000 zł
- Miesięczny odpis w sezonie: 6 000 zł : 5 = 1 200 zł
- Koszty w roku podatkowym: 1 200 zł × 5 = 6 000 zł
- Wariant 2 (podział przez 12 miesięcy):
- Roczny odpis: 6 000 zł
- Miesięczny odpis: 6 000 zł : 12 = 500 zł
- Koszty w roku podatkowym: 500 zł × 5 = 2 500 zł
Jak udokumentować sezonowe używanie środka trwałego?
Aby urząd skarbowy nie zakwestionował rozliczenia, ważne jest właściwe udokumentowanie sezonowego charakteru użytkowania. Mogą to być:
- umowy i zlecenia realizowane tylko w wybranych miesiącach,
- harmonogramy pracy urządzeń,
- oświadczenia, protokoły czy inne wewnętrzne dokumenty,
- fotografie lub monitoring z datami,
- wykaz przychodów z sezonowej działalności.
Pamiętaj: Sam przestój spowodowany brakiem zamówień nie jest wystarczający – istotny jest stały, powtarzalny schemat wykorzystania środka trwałego w sezonie.
Najczęstsze błędy przy rozliczaniu amortyzacji sezonowej
- Stosowanie sezonowej amortyzacji do środków trwałych, które w rzeczywistości są w gotowości do użycia przez cały rok.
- Brak odpowiedniej dokumentacji potwierdzającej sezonowy charakter użytkowania.
- Zawyżanie kosztów podatkowych przez nieprawidłowe liczenie miesięcy „sezonu”.
Podsumowanie – najważniejsze zasady rozliczania sezonowej amortyzacji
- Środek trwały (lub WNiP) musi być faktycznie użytkowany tylko przez część roku podatkowego, w sposób powtarzalny.
- Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się wyłącznie w okresie wykorzystywania środka trwałego.
- Masz do wyboru dwa warianty ustalania odpisu miesięcznego – podziel roczny odpis przez liczbę miesięcy w sezonie lub przez 12 miesięcy.
- Właściwe udokumentowanie sezonowego użytkowania jest kluczowe w razie kontroli podatkowej.
Podstawa prawna
- art. 16h ust. 1 pkt 3, art. 16c pkt 5 – Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych(t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 54 z późn. zm.)
- art. 181 – Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.)
Tematy porad zawartych w poradniku
- amortyzacja sezonowa środków trwałych
- rozliczanie kosztów amortyzacji sezonowej 2025
- ewidencja sezonowego użytkowania majątku firmy
- dokumentowanie sezonowego używania sprzętu