Algorytmy metod podstawowych w cenach transferowych – praktyczne zastosowanie i przykłady kalkulacji

Ceny transferowe to jeden z kluczowych obszarów kontroli podatkowej w relacjach między podmiotami powiązanymi. Właściwe zastosowanie metod weryfikacji cen transferowych pozwala uniknąć sporów z organami skarbowymi i potencjalnych korekt podatkowych. W tym poradniku omówimy krok po kroku algorytmy metod podstawowych, które umożliwiają ustalenie rynkowego wynagrodzenia w transakcjach między podmiotami powiązanymi. Wskażemy, jak wygląda kalkulacja według poszczególnych metod i jakie bazy kosztowe oraz wskaźniki rentowności są stosowane w praktyce.


Metoda porównywalnej ceny niekontrolowanej (PCN)

To metoda uznawana za najbardziej bezpośrednią i preferowaną przez organy podatkowe. Polega na porównaniu cen ustalonych w transakcjach między podmiotami powiązanymi z cenami stosowanymi w transakcjach między podmiotami niezależnymi, przy zachowaniu porównywalnych warunków.

🔎 Ważne: W tej metodzie nie analizujemy szczegółowej kalkulacji ceny, lecz porównujemy jej wartość nominalną. Z tego względu sposób kalkulacji (np. poziom kosztów) nie ma większego znaczenia – liczy się ostateczna cena transakcyjna.

Przykład:

Firma TechLogix Sp. z o.o. z Poznania nabywa komponenty od swojego zagranicznego podmiotu powiązanego. Cena za sztukę wynosi 50 EUR. Na rynku dostępne są dane o transakcjach niezależnych, gdzie cena komponentu oscyluje między 48 a 52 EUR. Zatem przy takich widełkach cena zastosowana przez TechLogix może zostać uznana za rynkową – nie ma konieczności korekty.


Metoda ceny odprzedaży (Resale Price Method – RPM)

Metoda ta znajduje zastosowanie głównie w przypadku dystrybutorów i pośredników. Punkt wyjścia stanowi cena sprzedaży do klienta zewnętrznego, od której odejmuje się odpowiednią marżę (w stu), aby ustalić cenę zakupu od podmiotu powiązanego.

📌 Schemat kalkulacji:
Cena odprzedaży = baza kosztowa + marża w stu

Baza kosztowa może obejmować:

  • tylko koszty bezpośrednie (np. zakup towaru),
  • tylko koszty pośrednie (np. marketing, administracja),
  • łącznie koszty bezpośrednie i pośrednie.

Przykład 1: Korekta ceny w metodzie odprzedaży

Firma InterTrade S.A. z Wrocławia kupuje produkty od podmiotu powiązanego za 60 zł (koszt bezpośredni). Koszty pośrednie (np. transport i reklama) wynoszą 30 zł. Produkty są sprzedawane klientom zewnętrznym za 100 zł.

🔹 Krok 1: Kalkulacja pierwotna
Koszt bezpośredni: 60 zł
Koszt pośredni: 30 zł
Marża: 10 zł
Cena sprzedaży: 100 zł

🔹 Krok 2: Analiza porównawcza
Z porównania z rynkiem wynika, że marże stosowane przez niezależnych dystrybutorów wynoszą minimum 20%.

🔹 Krok 3: Korekta
Aby dostosować się do marży rynkowej, firma obniża bazę kosztową:
Koszt bezpośredni: 50 zł
Koszt pośredni: 30 zł
Marża: 20 zł
Cena sprzedaży: 100 zł


Metoda koszt plus (Cost Plus Method – CPLM)

W tej metodzie cena ustalana jest jako suma poniesionych kosztów (baza kosztowa) i uzasadnionego narzutu. Stosowana najczęściej w przypadku podmiotów produkcyjnych, usługowych, wykonujących czynności o niższym poziomie ryzyka.

📌 Wzór na narzut (%):
[(Cena sprzedaży – koszt zakupu) / koszt zakupu] × 100%

Przykład 2: Usługa IT z narzutem

Spółka DataEngine sp. z o.o. z Krakowa wykonuje usługę programistyczną dla podmiotu powiązanego. Koszty bezpośrednie i pośrednie wyniosły 80 000 zł. Cena sprzedaży usługi została ustalona na 100 000 zł.

Narzut (%) = [(100 000 – 80 000) / 80 000] × 100% = 25%

Jeśli z analizy rynkowej wynika, że standardowy narzut za tego typu usługę to 30%, firma powinna skorygować cenę, np. podnieść ją do 104 000 zł, aby narzut wyniósł 30%.


Metoda marży transakcyjnej netto (Transactional Net Margin Method – TNMM)

To metoda analizująca zysk netto w relacji do bazy kosztowej, przychodów lub aktywów. W odróżnieniu od metody RPM czy CPLM, tutaj patrzymy na rentowność całej transakcji lub działalności.

🔸 Stosowana głównie, gdy trudno ustalić porównywalne ceny lub koszty.

Przykład 3: TNMM przy transakcji sprzedaży

Spółka Logixpro Sp. z o.o. eksportuje towary do spółki powiązanej w Niemczech. Jest podmiotem testowanym. Uzyskała zysk netto 50 000 zł przy bazie kosztowej 500 000 zł. Rentowność netto wynosi więc 10%.

Z analizy benchmarkingowej (porównanie z rynkiem) wynika, że podobne podmioty osiągają rentowność na poziomie 8%–12%. Wynik 10% mieści się w przedziale, zatem nie ma podstaw do korekty.


Metoda podziału zysku (Profit Split Method – PSM)

Stosowana w przypadku transakcji wysokiej złożoności, gdy obie strony wnoszą unikalne wkłady (np. własność intelektualna, know-how, patenty). Wyróżniamy dwie odmiany tej metody:

1. Analiza zysku resztowego

📌 Etap 1: przydzielenie zysku pokrywającego koszty transakcyjne zgodnie z udziałem kosztów.
📌 Etap 2: podział reszty zysku (rezydualnego) proporcjonalnie według innych kryteriów (np. wartości niematerialnych).

2. Analiza udziału funkcjonalnego (tzw. wagowanie)

📌 Etapy:

  1. Identyfikacja funkcji (produkcja, magazynowanie, transport, itd.)
  2. Ustalenie procentowego udziału funkcji w całej działalności
  3. Przyporządkowanie tych funkcji poszczególnym stronom transakcji
  4. Wyznaczenie udziału w zysku według wag

Przykład 4: Analiza udziału funkcji

Firma Apro Solutions Sp. z o.o. oraz jej partner technologiczny z Holandii prowadzą wspólny projekt IT. Funkcje i zaangażowanie stron przedstawiają się następująco:

FunkcjaUdziałZaangażowanie AproZaangażowanie PartneraUdział w zysku AproPartner
Programowanie50%90%10%45%5%
Hosting20%30%70%6%14%
Sprzedaż30%20%80%6%24%
Razem100%57%43%

Podział zysku z projektu powinien zatem wynosić 57% dla Apro i 43% dla partnera.


Podsumowanie

✅ Wybór właściwej metody weryfikacji cen transferowych zależy od rodzaju transakcji, dostępności danych porównawczych i funkcji pełnionych przez strony.

✅ W przypadku dystrybutorów często sprawdza się metoda ceny odprzedaży, a w produkcji metoda koszt plus.

✅ Dla transakcji złożonych lub z elementami niematerialnymi stosuje się metodę podziału zysku.

✅ Niezależnie od wybranej metody, niezbędna jest dokumentacja oraz analiza porównawcza (benchmarking), która uzasadnia przyjęte parametry.


Podstawa prawna

  • art. 11c ust. 1–7, art. 11d ust. 1–4 – ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
  • art. 23w ust. 1–7 – ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
  • Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 2018 r. w sprawie cen transferowych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych
  • Wytyczne OECD w sprawie cen transferowych dla przedsiębiorstw wielonarodowych i administracji podatkowych (OECD Transfer Pricing Guidelines)

Tematy porad zawartych w poradniku

  • metody kalkulacji cen transferowych
  • ceny transferowe 2025
  • metody podstawowe ceny transferowe
  • korekta cen transferowych
  • analiza porównawcza i benchmarking

Przydatne linki do stron urzędowych:

Ostatnia aktualizacja: 19.07.2025
Czy ta porada była dla Ciebie pomocna?

Zobacz również: