Po ogłoszeniu upadłości spółki mogą powstać nowe zobowiązania, w tym wynikające z decyzji organów administracji. Problem pojawia się wtedy, gdy organ wymierza administracyjną karę pieniężną już po ogłoszeniu upadłości – tak jak w opisanym przypadku, gdzie kara została nałożona w 2022 r. na spółkę, wobec której postępowanie upadłościowe wszczęto w 2019 r.
1. Czy kara administracyjna to koszt postępowania czy zobowiązanie masy upadłości?
Zgodnie z art. 230 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 1228, dalej: u.p.u.):
„Do kosztów postępowania upadłościowego zalicza się: 1) wynagrodzenie syndyka (…), 2) należności z tytułu wykonywania czynności przez organy postępowania, 3) koszty związane z zarządem, zabezpieczeniem, likwidacją masy upadłości oraz inne należności określone w ustawie.”
Natomiast w art. 230 ust. 2 u.p.u. wskazano, że:
„Do zobowiązań masy upadłości zalicza się wszystkie inne niewymienione w ust. 1 zobowiązania masy powstałe po ogłoszeniu upadłości.”
👉 W przypadku kary administracyjnej wymierzonej za naruszenie przepisów ustawy o odpadach (a nie związanej z samym prowadzeniem postępowania upadłościowego czy likwidacją masy upadłości) nie można mówić o koszcie postępowania w rozumieniu art. 230 ust. 1 u.p.u. Taka kara jest typowym przykładem „innego zobowiązania masy upadłości” w rozumieniu art. 230 ust. 2 u.p.u..
2. Kolejność zaspokajania
Kwestia ta ma praktyczne znaczenie z punktu widzenia wierzyciela, ponieważ art. 343 ust. 1 u.p.u. przewiduje, że:
„Z masy upadłości zaspokaja się w pierwszej kolejności koszty postępowania, a następnie inne zobowiązania masy upadłości.”
Oznacza to, że administracyjna kara pieniężna, zakwalifikowana jako zobowiązanie masy (art. 230 ust. 2 u.p.u.), będzie zaspokajana dopiero po kosztach postępowania, a więc jej pozycja w kolejności spłaty jest mniej korzystna.
3. Czy konieczne jest zgłaszanie wierzytelności?
Zgłoszenie wierzytelności dotyczy wyłącznie zobowiązań powstałych przed ogłoszeniem upadłości (art. 236 u.p.u.). Z kolei koszty i zobowiązania masy upadłości powstałe po ogłoszeniu upadłości nie wymagają formalnego zgłoszenia – syndyk powinien je uwzględniać z urzędu i regulować na bieżąco z wpływów do masy upadłości.
W praktyce jednak, aby uniknąć wątpliwości, organ, który nałożył karę administracyjną, powinien poinformować syndyka (a także dla przejrzystości – sędziego-komisarza) o istnieniu zobowiązania. Może to być pismo informacyjne, niebędące formalnym zgłoszeniem wierzytelności.
4. Jakie działania powinien podjąć organ?
Organ, który wydał decyzję:
- nie składa zgłoszenia wierzytelności (bo kara powstała po ogłoszeniu upadłości),
- kieruje do syndyka informację o decyzji wraz z dokumentacją, aby ten mógł uwzględnić zobowiązanie w bieżących rozliczeniach,
- opcjonalnie informuje sędziego-komisarza o istnieniu kary, co zwiększa transparentność postępowania.
5. Przykład praktyczny
Spółka EcoTrans sp. z o.o. z Gdańska została postawiona w stan upadłości w 2019 r. W 2022 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wymierzył jej karę w wysokości 150 000 zł za nielegalne magazynowanie odpadów w latach 2018–2019. Kara ta, mimo że wymierzona już po ogłoszeniu upadłości, nie jest kosztem postępowania, lecz innym zobowiązaniem masy upadłości (art. 230 ust. 2 u.p.u.). Syndyk powinien ją pokryć z bieżących wpływów, a jeśli ich zabraknie – uwzględnić w planie podziału funduszów. Organ nakładający karę powinien natomiast poinformować syndyka o istnieniu należności, ale nie ma obowiązku jej formalnego zgłaszania.
Podstawa prawna
- art. 230 ust. 1 i 2, art. 236, art. 343 ust. 1 – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 1228)
- ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r. poz. 699)
Tematy porad zawartych w poradniku
- administracyjna kara pieniężna w postępowaniu upadłościowym
- koszty postępowania a zobowiązania masy upadłości
- obowiązki wierzyciela po ogłoszeniu upadłości spółki