Zawierasz umowy zlecenia lub o dzieło i chcesz wiedzieć, jakie koszty uzyskania przychodu możesz zastosować w rozliczeniu podatkowym w 2024 roku? 🤔 To bardzo ważna kwestia, bo wysokość tych kosztów wpływa bezpośrednio na podatek, jaki zapłacisz. W tym poradniku wyjaśniam, jakie są ustawowe stawki kosztów uzyskania przychodów, kiedy możesz zastosować 50% koszty, oraz co zrobić, jeśli poniosłeś wyższe, udokumentowane wydatki.
🧾 Kiedy stosujemy koszty uzyskania przychodu?
Koszty uzyskania przychodów (tzw. KUP) to wydatki, które podatnik ponosi w celu osiągnięcia przychodu, zabezpieczenia go lub zachowania jego źródła. W przypadku umów cywilnoprawnych – jak zlecenie czy dzieło – ustawodawca przewidział ryczałtowe stawki kosztów, ale w określonych przypadkach można je zwiększyć lub zastąpić kosztami rzeczywistymi.
📌 Ryczałtowe koszty uzyskania przychodu – 20%
Standardowo, jeśli zawierasz umowę zlecenia lub o dzieło, możesz zastosować ryczałtową stawkę kosztów uzyskania przychodu w wysokości 20% przychodu.
Jednak należy pamiętać o ważnym szczególe:
➡ Koszty liczy się od przychodu pomniejszonego o składki ZUS, które zostały potrącone przez płatnika ze środków podatnika.
🧠 Kiedy można zastosować 50% koszty uzyskania przychodu?
Jeśli wykonujesz umowy, których przedmiotem jest przeniesienie praw autorskich lub korzystanie z tych praw, możesz zastosować preferencyjną stawkę 50% kosztów uzyskania przychodu. Dotyczy to przede wszystkim twórców, artystów, projektantów i wynalazców. Przykłady:
📜 Zgodnie z art. 22 ust. 9 ustawy o PIT, 50% kosztów przysługuje m.in. gdy:
- Twórca otrzymuje wynagrodzenie za przeniesienie praw majątkowych do:
- wynalazku,
- topografii układu scalonego,
- wzoru użytkowego lub przemysłowego,
- znaku towarowego lub wzoru zdobniczego.
👉 Koszty: 50% uzyskanego przychodu.
- Otrzymujesz opłatę licencyjną (w pierwszym roku trwania licencji) za przeniesienie prawa do stosowania takich utworów jak wyżej.
👉 Koszty: 50% uzyskanego przychodu. - Jesteś twórcą korzystającym z praw autorskich (np. grafik, fotograf, muzyk, programista) i rozporządzasz nimi w ramach działalności twórczej.
👉 Koszty: 50% przychodu pomniejszonego o składki ZUS emerytalne, rentowe i chorobowe.
⚠️ Uwaga: Z 50% kosztów możesz korzystać tylko wtedy, gdy rzeczywiście wykonujesz działalność twórczą i odpowiednio dokumentujesz powstanie dzieła.
🧩 Przykłady praktyczne
🧩 Przykład 1: Umowa o dzieło z przeniesieniem praw autorskich
📄 Anna, freelancerka z Krakowa, wykonuje ilustracje do książek. W styczniu 2024 roku otrzymała 10 000 zł brutto z tytułu umowy o dzieło, w której zawarto zapis o przeniesieniu majątkowych praw autorskich. Składki ZUS nie były potrącane.
➡ Anna może zastosować 50% koszty uzyskania przychodu, czyli:
- KUP = 50% × 10 000 zł = 5 000 zł
- Dochód do opodatkowania = 10 000 zł – 5 000 zł = 5 000 zł
🧩 Przykład 2: Umowa zlecenia bez przeniesienia praw
📄 Michał, student z Wrocławia, wykonuje drobne prace biurowe na podstawie umowy zlecenia. W lutym 2024 roku zarobił 4 000 zł brutto, z czego potrącono mu 520 zł składek ZUS.
➡ Koszty = 20% × (4 000 zł – 520 zł) = 20% × 3 480 zł = 696 zł
📈 Limit kosztów autorskich w 2024 roku
Jeśli korzystasz z 50% kosztów z tytułu praw autorskich (w tym także na etacie), pamiętaj, że łączna kwota tych kosztów nie może przekroczyć w 2024 roku:
🔹 120 000 zł rocznie.
Limit dotyczy sumy wszystkich umów (dzieło, zlecenie, etat), w których stosujesz 50% KUP.
🧾 A co jeśli poniosłeś wyższe koszty?
W sytuacji, gdy rzeczywiście poniosłeś wyższe koszty uzyskania przychodu i masz na to dokumenty (np. faktury, rachunki, umowy), możesz zastosować koszty rzeczywiste.
✅ Warunki:
- Musisz być w stanie wykazać bezpośredni związek kosztów z przychodem.
- Dokumenty muszą być rzetelne i zgodne z przepisami (faktury, rachunki, umowy, potwierdzenia płatności).
📚Podstawa prawna
📜 art. 22 ust. 9 pkt 1–3, art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b – ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
🔖Tematy porad zawartych w poradniku:
- koszty uzyskania przychodu z umowy o dzieło
- 50% koszty autorskie
- jak obliczyć koszty przy umowie zlecenia
- limit kosztów autorskich PIT
- rozliczenie umowy o dzieło z przeniesieniem praw