W praktyce przedsiębiorcy i podatnicy często mają wątpliwości, który urząd skarbowy jest właściwy w danej sprawie – zwłaszcza wtedy, gdy zmieniają miejsce zamieszkania, siedzibę firmy lub gdy następuje reorganizacja działalności. Zmiana właściwości miejscowej organu podatkowego nie zawsze jest jednoznaczna, szczególnie w przypadku podatków rozliczanych za określone okresy rozliczeniowe (np. VAT, PIT, CIT). Warto więc wiedzieć, jak w takich sytuacjach stosować przepisy Ordynacji podatkowej i kiedy właściwość organu „pozostaje” bez zmian.
Kiedy następuje zmiana właściwości miejscowej organu podatkowego?
Zasadą jest, że organ podatkowy właściwy miejscowo to ten, który odpowiada miejscu zamieszkania podatnika (osoby fizycznej) lub siedziby firmy (osoby prawnej). Zdarzają się jednak sytuacje, gdy w trakcie roku podatkowego lub okresu rozliczeniowego podatnik zmienia siedzibę, miejsce zamieszkania lub miejsce prowadzenia działalności. Wtedy powstaje pytanie: czy zmiana miejsca oznacza zmianę właściwego urzędu skarbowego?
📘 Ordynacja podatkowa przewiduje dwa główne scenariusze:
1. Zmiana w trakcie roku lub okresu rozliczeniowego
Zgodnie z przepisem:
„Jeżeli zdarzenie powodujące zmianę właściwości miejscowej organu podatkowego nastąpiło w trakcie roku podatkowego lub innego okresu rozliczeniowego, organem podatkowym właściwym miejscowo za ten okres rozliczeniowy pozostaje organ podatkowy, który był właściwy w pierwszym dniu roku podatkowego lub okresu rozliczeniowego.”
(art. 18a §1 – Ordynacja podatkowa)
Oznacza to, że jeśli np. przedsiębiorca przeniesie siedzibę firmy w czerwcu, to za cały rok podatkowy (czyli za okres od stycznia do grudnia) rozlicza się przed urzędem, który był właściwy 1 stycznia.
📌 Przykład
Firma „Alfa-Tech sp. z o.o.” miała siedzibę w Poznaniu, ale w lipcu 2025 r. przeniosła się do Wrocławia.
Za rok 2025 (okres od 1 stycznia do 31 grudnia) właściwym urzędem skarbowym pozostaje Urząd Skarbowy w Poznaniu, ponieważ był właściwy w pierwszym dniu roku podatkowego.
Nowy urząd we Wrocławiu stanie się właściwy dopiero od kolejnego roku podatkowego, czyli od 1 stycznia 2026 r.
2. Zmiana po zakończeniu roku lub okresu rozliczeniowego
Druga sytuacja to ta, gdy zmiana miejsca zamieszkania lub siedziby następuje po zakończeniu roku podatkowego lub innego okresu rozliczeniowego, ale jeszcze przed wszczęciem postępowania podatkowego dotyczącego tego okresu.
„Jeżeli zdarzenie powodujące zmianę właściwości miejscowej nastąpiło po zakończeniu roku podatkowego lub innego okresu rozliczeniowego, właściwym organem w sprawach dotyczących poprzednich lat podatkowych lub innych okresów rozliczeniowych jest organ właściwy po zaistnieniu tych zdarzeń.”
(art. 18a §2 – Ordynacja podatkowa)
Oznacza to, że jeśli zmiana miejsca nastąpiła po zakończeniu roku podatkowego, ale przed wszczęciem postępowania, to sprawy dotyczące poprzedniego okresu prowadzi już nowy urząd.
📌 Przykład
Podatnik Jan Kwiatkowski prowadził działalność w Krakowie do końca 2024 r., a w styczniu 2025 r. przeniósł firmę do Katowic.
W marcu 2025 r. urząd skarbowy wszczyna postępowanie dotyczące rozliczenia za 2024 r.
W tym przypadku właściwym organem będzie już Urząd Skarbowy w Katowicach, ponieważ zmiana miejsca nastąpiła po zakończeniu roku, ale przed wszczęciem postępowania.
3. Możliwość wyznaczenia innego organu przez Ministra Finansów
Ustawa upoważnia również ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wskazania – w drodze rozporządzenia – innego organu jako właściwego miejscowo.
„Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, określić inny organ jako właściwy miejscowo w przypadkach zmiany właściwości miejscowej organu podatkowego.”
(art. 18a §3 – Ordynacja podatkowa)
Minister Finansów skorzystał z tego uprawnienia i wskazał, że w razie zmiany miejsca zamieszkania lub siedziby w trakcie okresu rozliczeniowego, organem właściwym pozostaje ten, który jest właściwy według stanu na ostatni dzień okresu rozliczeniowego.
4. Zasada „perpetuatio fori” – organ właściwy w dniu wszczęcia postępowania
W przypadku, gdy postępowanie podatkowe zostało już wszczęte, to późniejsze zmiany miejsca zamieszkania, siedziby lub inne zdarzenia wpływające na właściwość organu nie powodują jej zmiany.
„Jeżeli wszczęto postępowanie podatkowe lub kontrolę podatkową dotyczącą określonego zobowiązania podatkowego, organem podatkowym właściwym we wszystkich sprawach związanych z tym zobowiązaniem pozostaje organ właściwy w dniu wszczęcia postępowania.”
(art. 18b – Ordynacja podatkowa)
To tzw. zasada perpetuatio fori, stosowana również w postępowaniu cywilnym i sądowoadministracyjnym. Jej celem jest zapewnienie stabilności prowadzonego postępowania – by zmiana adresu podatnika nie prowadziła do przekazywania sprawy między urzędami.
📌 Przykład
Urząd Skarbowy w Rzeszowie wszczął w maju 2025 r. kontrolę podatkową wobec spółki Beta-Trans, która w sierpniu 2025 r. przeniosła siedzibę do Lublina.
Pomimo zmiany siedziby, postępowanie prowadzi nadal urząd w Rzeszowie, ponieważ był właściwy w dniu wszczęcia kontroli.
5. Zastosowanie zasady przy kontroli celno-skarbowej
Zasada ta dotyczy również postępowań podatkowych wszczętych w wyniku przekształcenia kontroli celno-skarbowej. Oznacza to, że jeśli taka kontrola została wszczęta przez dany organ, to późniejsze zmiany adresu podatnika nie powodują przekazania sprawy do innego urzędu.
Podsumowanie – która data decyduje o właściwości organu podatkowego?
| Sytuacja | Który organ jest właściwy? |
|---|---|
| Zmiana miejsca w trakcie roku lub okresu rozliczeniowego | Organ właściwy z pierwszego dnia roku lub okresu |
| Zmiana miejsca po zakończeniu roku lub okresu, ale przed wszczęciem postępowania | Organ właściwy po zmianie miejsca |
| Zmiana miejsca po wszczęciu postępowania lub kontroli | Organ właściwy w dniu wszczęcia postępowania(zasada perpetuatio fori) |
Podstawa prawna
- art. 18a §1–3 – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2023 poz. 2383 z późn. zm.)
- art. 18b – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2023 poz. 2383 z późn. zm.)
Tematy zawarte w poradniku
- zmiana właściwości miejscowej urzędu skarbowego
- który urząd skarbowy jest właściwy po zmianie siedziby
- zasada perpetuatio fori w postępowaniu podatkowym
- właściwość organu podatkowego w trakcie roku podatkowego